Irani sfidon SHBA-në me kundërpropozimin e ri: Jo ndalim 20-vjeçar, jo çmontim bërthamor, Hormuzi hapet vetëm me heqje sanksionesh
Irani i ka paraqitur Shteteve të Bashkuara një përgjigje të detajuar ndaj propozimit amerikan për t’i dhënë fund luftës dhe krizës në rajon, por sipas raportimeve të Wall Street Journal, kundërpropozimi i Teheranit lë ende boshllëqe të mëdha mes palëve. Përgjigjja iraniane është përcjellë përmes ndërmjetësve pakistanezë dhe parashikon një zgjidhje me faza, ku çështja e luftës, Ngushtica e Hormuzit, sanksionet amerikane dhe programi bërthamor iranian lidhen në një paketë të vetme negociuese.
Sipas WSJ, Irani ka pranuar të diskutojë disa lëshime për stokun e uraniumit të pasuruar, duke propozuar që një pjesë e uraniumit shumë të pasuruar të hollohet, ndërsa pjesa tjetër të transferohet në një vend të tretë. Megjithatë, Teherani kërkon garanci që uraniumi i dërguar jashtë vendit t’i kthehet Iranit në rast se negociatat dështojnë ose nëse Shtetet e Bashkuara tërhiqen nga marrëveshja.
Por pikat më të forta të përplasjes mbeten të pandryshuara. Irani ka refuzuar kërkesën amerikane për një moratorium 20-vjeçar të pasurimit të uraniumit dhe ka kundërshtuar çmontimin e plotë të objekteve të tij bërthamore. Sipas raportimit të WSJ, Teherani është i gatshëm vetëm për një pezullim më të shkurtër të pasurimit, por jo për ndalimin afatgjatë që kërkon Uashingtoni.
Një tjetër element kyç i propozimit lidhet me Ngushticën e Hormuzit, një prej korridoreve më të rëndësishme të tregtisë botërore të naftës. Irani ka propozuar rihapjen graduale të saj për tregti, por vetëm në këmbim të përfundimit të luftimeve, heqjes së bllokadës detare dhe lehtësimit të sanksioneve amerikane. Reuters raporton se propozimi iranian kërkon gjithashtu që Zyra amerikane për Kontrollin e Aseteve të Huaja, OFAC, të pezullojë kufizimet ndaj shitjeve iraniane të naftës brenda një periudhe 30-ditore.
Sipas agjencisë iraniane Tasnim, të cituar nga Reuters, Teherani kërkon përfundimin e luftës në të gjitha frontet, heqjen e sanksioneve, garanci për mospërsëritjen e sulmeve dhe largimin e bllokadës detare ndaj Iranit. Në raportime përmendet edhe theksimi i sovranitetit iranian mbi Ngushticën e Hormuzit, një kërkesë që pritet të jetë tepër e vështirë për t’u pranuar nga Uashingtoni dhe aleatët e tij.
Përgjigjja e Iranit nuk duket se ka bindur presidentin amerikan Donald Trump. Sipas Reuters, Trump e ka hedhur poshtë kundërpropozimin iranian, duke e cilësuar “totalisht të papranueshëm”. Refuzimi i tij ka shtuar frikën se konflikti 10-javor mund të zvarritet, ndërsa paralizimi i lundrimit në Hormuz ka rritur menjëherë shqetësimet në tregjet globale të energjisë.
Në thelb, propozimi iranian nuk e pranon logjikën amerikane të çarmatimit bërthamor si parakusht për paqe. Teherani kërkon fillimisht ndalimin e luftës, heqjen e presionit ekonomik dhe zhbllokimin e rrugëve tregtare, ndërsa çështjet bërthamore t’i nënshtrohen negociatave të mëvonshme. Kjo e bën paketën iraniane më shumë një kundërpërgjigje politike dhe strategjike sesa një pranim të kornizës amerikane.
Për momentin, palët mbeten larg një marrëveshjeje. SHBA kërkon kufizime të forta dhe afatgjata ndaj programit bërthamor iranian, ndërsa Irani kërkon heqje sanksionesh, fund të bllokadës detare dhe garanci sigurie përpara se të bëjë lëshime të mëdha. Ngushtica e Hormuzit, uraniumi i pasuruar dhe sanksionet amerikane janë kthyer kështu në tre nyjet kryesore që do të përcaktojnë nëse kriza do të shkojë drejt marrëveshjes apo drejt një përshkallëzimi të ri.