Financial Times: Greqia synon të bëhet porta jugore e gazit të lëngshëm amerikan për Europën
Sipas një analize në prestigjozen britanike Financial Times, Greqia po pozicionohet për të marrë një rol kyç në tregun europian të gazit natyror të lëngshëm (LNG), në një kohë kur Bashkimi Evropian synon të ndërpresë plotësisht furnizimet me gaz rus deri në vitin 2027. Strategjia e Athinës mbështetet në zgjerimin e kapaciteteve të LNG-së, forcimin e infrastrukturës energjetike dhe afrimin me Shtetet e Bashkuara, me qëllim shndërrimin e vendit në “portën jugore” të Europës për importet, veçanërisht nga SHBA-ja. Para pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, Moska mbulonte rreth 40% të nevojave të BE-së për gaz, por kjo përqindje ka rënë në rreth 11% deri në vitin 2024. Ndërkohë, LNG-ja amerikane përbën tashmë afro 60% të importeve të LNG-së në BE.
Në qendër të ambicies greke është terminali i zgjeruar i LNG-së në Revithoussa, pranë Athinës, ku ngarkesat amerikane shkarkohen, rigazifikohen dhe dërgohen drejt Ballkanit përmes të ashtuquajturit “Korridor Vertikal” – një rrjet jug-veri që përfshin Greqinë, Bullgarinë, Rumaninë, Moldavinë dhe Ukrainën. Projekti u përshpejtua pas ndërprerjes së furnizimeve ruse përmes Bullgarisë në vitin 2022. Bullgaria ka nisur një investim prej 400 milionë eurosh për të përmirësuar kapacitetet deri në vitin 2027, ndërsa infrastruktura greke është forcuar nga gazsjellësi TAP (4.5 miliardë euro), interkonektori Greqi-Bullgari dhe stacionet e reja kompresore në veri.
Megjithatë, sfida mbetet kostoja. LNG-ja amerikane është strukturalisht më e shtrenjtë se gazi rus i tubacioneve para luftës dhe tarifat përgjatë itinerarit Greqi–Bullgari–Rumani–Hungari apo deri në Ukrainë e bëjnë këtë rrugë të kushtueshme. Pavarësisht kësaj, rezervimet në terminalin e Revithoussës janë bërë deri në vitin 2040, çka tregon interes afatgjatë. Ministri grek i Energjisë, Stavros Papastavrou, ka theksuar se Europa “nuk do të financojë më agresorin”, duke e lidhur energjinë me arkitekturën e sigurisë europiane. Ndërkohë, kritikët paralajmërojnë se varësia nga Rusia mund të zëvendësohet me një varësi të re nga SHBA-ja, pasi mbi 80% e importeve të LNG-së të Greqisë në vitin 2025 erdhën nga tregu amerikan.
