Lidhje


Kongresmenët letër Rubios: Tërheqja e trupave nga Kosova rrezikon stabilitetin

 

Disa kongresmenë dhe senatorë amerikanë përmes një letre që i kanë dërguar sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, kanë shprehur shqetësimin mbi raportimet se administrata e Presidentit donald Trump mund të reduktojë praninë e trupave amerikane në misionin paqeruajtës të NATO-s në Kosovë, KFOR.

 

Përmes letrës, ligjvënësit paralajmërojnë se një tërheqje e parakohshme e forcave amerikane mund të rrezikojë stabilitetin jo vetëm në Kosovë, por në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor.

 

Ata po ashtu shkruajnë në letrën drejtuar Rubios se Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë qenë mbështetësi kryesor i KFOR-it brenda kuadrit të NATO-s dhe kanë forcuar kapacitetet e sigurisë së Forcës së Sigurisë së Kosovës, veçanërisht përmes Programit të Partneritetit Shtetëror me Gardën Kombëtare të shtetit të Iowa-s.

 

Sipas tyre, prania amerikane në KFOR ka qenë një faktor kyç parandalues që nga viti 1999 dhe vazhdon të luajë rol të rëndësishëm në ruajtjen e paqes mes Kosovës dhe Serbisë. Kongresmenët theksojnë se edhe pse kontingjenti amerikan është relativisht i vogël, ndikimi i tij është thelbësor për stabilitetin e rajonit dhe për mesazhin strategjik ndaj aleatëve dhe aktorëve që mund të tentojnë destabilizim.

 

Në letër paralajmërohet gjithashtu se një reduktim i trupave mund të ketë pasoja serioze jo vetëm për Kosovën, por edhe për situatën e sigurisë në rajon.

 

Letra drejtuar Rubios:

 

I nderuari Marco Rubio!

 

Po ju shkruajmë në cilësinë tuaj si këshilltar për sigurinë kombëtare dhe Sekretar i Shtetit për të shprehur shqetësimin tonë të thellë lidhur me raportimet se administrata Trump mund të reduktojë praninë e forcave amerikane nga misioni i udhëhequr nga NATO Kosovo Force (KFOR) në Kosovë.

 

Në një kohë të brishtësisë së lartë politike dhe rritjes së ndikimeve keqdashëse në Ballkanin Perëndimor, një reduktim i parakohshëm i pranisë amerikane rrezikon të destabilizojë jo vetëm Kosovën, por edhe rajonin më të gjerë, veçanërisht Bosnje-Hercegovinën. Ne ju bëjmë thirrje të ruani nivelet aktuale të forcave amerikane për të mbrojtur interesat e sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara në rajonin e Ballkanit Perëndimor.

 

Që nga themelimi i saj në vitin 1999 përmes Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB, Forca e Kosovës (KFOR) ka ruajtur paqen mes Kosovës dhe Serbisë dhe së fundmi ka shërbyer si një faktor kritik parandalues kundër dhunës së re etnike dhe ndërhyrjeve të jashtme.

 

Që nga fillimi i saj, Shtetet e Bashkuara kanë qenë mbështetësi kryesor i KFOR-it brenda kuadrit të NATO-s dhe kanë forcuar kapacitetet e sigurisë së Forcës së Sigurisë së Kosovës, veçanërisht përmes Programit të Partneritetit Shtetëror me Gardën Kombëtare të shtetit të Iowa-s.

 

Shtetet e Bashkuara kontribuojnë me deri në 500 personel ushtarak në një forcë paqeruajtëse prej rreth 5000 ushtarësh në total – një prani e vogël, por me ndikim shumë të madh.

 

Pranohet gjerësisht se kontributi amerikan është shtylla kryesore e efektit parandalues të KFOR-it, duke dhënë sinjale strategjike për aleatët dhe partnerët dhe duke penguar përshkallëzimin e mundshëm nga aktorë në Serbi ose Kosovë.

 

Çdo reduktim i personelit ushtarak amerikan mund të ketë pasoja të konsiderueshme jo vetëm për kapacitetet operacionale të forcës paqeruajtëse, por edhe për të dobësuar rolin e KFOR-it si një faktor politik parandalues për ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në Kosovë.

 

Tensionet mes komuniteteve etnike serbe në veri të Kosovës vazhdojnë, mes veprimeve të vazhdueshme nga qeveria qendrore e Kosovës që vazhdojnë të përkeqësojnë marrëdhëniet me komunitetet lokale.

 

Duke pasur parasysh mungesën e përparimit domethënës në dialogun Beograd-Prishtinë, një reduktim i trupave do të hiqte një mjet presioni që mund të detyrojë rikthimin në negociata.

 

Për më tepër, një prani më e vogël amerikane mund të inkurajojë aktorë që e shohin tërheqjen e Perëndimit si një mundësi për të nxitur trazira.

 

Implikimet për Bosnje-Hercegovinën janë veçanërisht shqetësuese, duke qenë se KFOR shërben si forcë rezervë për të mbështetur misionin EUFOR Althea të Bashkimit Evropian në rast të një përshkallëzimi të mundshëm në Bosnje-Hercegovinë.

 

Në muajt e fundit, lideri i entitetit Republika Srpska, Milorad Dodik, ka vazhduar retorikën e tij separatiste dhe bllokimin institucional, pavarësisht vendimit të administratës Trump më 29 tetor për të hequr sanksionet ndaj Dodikut dhe bashkëpunëtorëve të tij.

 

Madje, pas heqjes së sanksioneve, zoti Dodik ka pretenduar në mënyrë të rreme se është ende presidenti legjitim i Republikës Srpska, ka vënë në dyshim nëse Bosnje-Hercegovina duhet të vazhdojë të ekzistojë dhe, së fundmi më 30 janar, ka bërë thirrje për një front të përbashkët për të nisur largimin nga Marrëveshja e Paqes së Daytonit.

 

Në këtë sfond të retorikës në përshkallëzim, edhe vetë perceptimi i një reduktimi amerikan nga KFOR mund të inkurajojë agjendat nacionaliste të aktorëve në Kosovë dhe Serbi, por edhe ambiciet separatiste të liderëve në Republika Srpska, duke minuar kohezionin shtetëror në Bosnje-Hercegovinë dhe duke rritur rrezikun e një krize politike ose sigurie.

 

Për më tepër, Rusia ka kërkuar vazhdimisht të shfrytëzojë përçarjet në Ballkanin Perëndimor dhe të dobësojë mbështetjen e NATO-s dhe BE-së në rajon.

 

Në prill 2024, Komandanti Suprem i NATO-s për Evropën, gjenerali Christopher Cavoli, dëshmoi para Kongresit se Rusia po nxit në mënyrë aktive tensione mes grupeve etnike për të minuar integritetin territorial të Bosnje-Hercegovinës.

 

Kjo ishte një nga arsyet që ai vendosi të rrisë dhe forcojë praninë e KFOR-it dhe të shtojë pajisje ushtarake në rajon.

 

Gjithashtu, Rusia ka bllokuar në mënyrë aktive njohjen e pavarësisë së Kosovës.

 

Duke qenë se inteligjenca e fundit tregon se nuk ka ndryshim në ndikimin keqdashës rus në rajon, ne nuk duhet të reduktojmë trupat amerikane dhe të lëmë hapësirë shtesë për aktivitetin rus.

 

Ne kërkojmë me respekt sqarim mbi vlerësimin e Departamentit lidhur me implikimet e sigurisë rajonale nga ky reduktim i mundshëm, veçanërisht për efektet dytësore në Bosnje-Hercegovinë.

 

Në veçanti, kërkojmë qartësi mbi procesin e vendimmarrjes dhe nëse ky vendim po merret si pjesë e rishikimit të pozicionimit të forcave nga administrata Trump.

 

Gjithashtu, ne i bëjmë thirrje Departamentit të koordinojë ngushtë me Kongresin përpara se të zbatojë reduktime të mëtejshme të forcave që mund të kenë pasoja të rëndësishme gjeopolitike.

 

Si Këshilltar për Sigurinë Kombëtare i Presidentit Trump, ju mbani përgjegjësi për mbrojtjen e interesave të sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara.

 

Në këtë situatë, ne kërkojmë që çdo konsideratë për ndryshim të pranisë ushtarake amerikane në Kosovë të diskutohet përmes një procesi ndërinstitucional nën drejtimin tuaj.

 

Si anëtarë që kemi kushtuar një pjesë të konsiderueshme të kohës sonë për çështjet e Ballkanit Perëndimor, ne mirëpresim mundësinë për të biseduar me ju dhe për të diskutuar këtë çështje në detaje.

 

Michael R. Turner – Anëtar i Kongresit

Brendan F. Boyle – Anëtar i Kongresit

Gregory Ë. Meeks – Kryetar i Grupit Demokrat në Komisionin e Marrëdhënieve me Jashtë

Rick Larsen – Anëtar i Kongresit

Jeanne Shaheen – Senatore e SHBA

Charles Grassley – Senator i SHBA

Thom Tillis – Senator i SHBA

Roger Ëicker – Senator i SHBA

Ann Ëagner – Anëtare e Kongresit

Chris Van Hollen – Senator i SHBA

Joni Ernst – Senatore e SHBA

Peter Welch – Senator i SHBA

 

 


Rama për median turke: Kush kërcënon Kosovën, kërcënon Shqipërinë!

 

Në një intervistë për “Turkiye Today”, duke iu referuar tensioneve rajonale, Edi Rama paralajmëroi se çdo kërcënim ekzistencial ndaj Kosovës do të ndikonte drejtpërdrejt edhe në Shqipëri. Poashtu, duke folur për reagimet e Beogradit për aleancën ushtarake mes Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë, tha se frika e Vuçiqit buron nga makthi që ka: Kosova.“Nëse preket Kosova, preket edhe Shqipëria. “Nëse Kosova është nën një kërcënim ekzistencial, edhe Shqipëria është nën një kërcënim ekzistencial” – theksoi Rama.Ai rikonfirmoi mbështetjen e fortë të Shqipërisë për Kosovën dhe tha se pavarësia e saj nuk mund të zhbëhet.“Kosova është e pavarur, është republikë. Ky proces është i pakthyeshëm” – shtoi më tej.

 

Kryeministri Edi Rama ka hedhur poshtë akuzat për “neo-osmanizëm” ndaj Turqisë dhe pretendimet e Serbisë për aleanca kundër saj, duke përdorur ironi për të kundërshtuar këto narrativa. Ai përmendi rastin e një xhamie të vogël në Shqipëri që është dëmtuar nga përmbytjet dhe që prej rreth tre vitesh pret restaurimin nga Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim (TIKA), duke thënë se nëse Turqia do të kishte ambicie neo-osmane, ajo xhami do të ishte rregulluar prej kohësh.

 

Rama theksoi gjithashtu paradoksin e akuzave që vijnë nga Beogradi, duke theksuar se Turqia ka investuar më shumë në Serbi sesa në Shqipëri dhe Kosovë së bashku. Sipas tij, kjo e bën edhe më të pabazuar pretendimin për një ndikim neo-osman në rajon.

 

Duke iu referuar deklaratave të presidentit serb Aleksandar Vuçiq, i cili në vitin 2025 akuzoi Turqinë se “po ëndërron Perandorinë Osmane” dhe se SHBA-të dhe Turqia po armatosin shqiptarët në Kosovë, Rama reagoi edhe ndaj pretendimeve se Shqipëria, Kosova dhe Kroacia po krijojnë një “aleancë ushtarake” kundër Serbisë. Ai i cilësoi këto deklarata si frikëra që burojnë nga pamundësia e Serbisë për të pranuar realitetin e pavarësisë së Kosovës.

 

“Presidenti Vuçiq është një njeri me intuitë të fortë dhe me shumë njohuri, por ai ka makthin e tij: Kosovën. Kur ky makth pushton emocionet e tij, ai arrin të thotë gjëra që sinqerisht nuk kanë kuptim”, tha Rama.

 

Kryeministri shqiptar shtoi se Serbia duhet “ta presë litarin dhe ta lërë të shkojë” Kosovën nëse dëshiron të dalë nga ky makth politik dhe psikologjik. Megjithatë, pavarësisht kritikave, Rama theksoi se Vuçiq mbetet një lider me të cilin mund të bisedohet dhe të ndërtohen marrëdhënie mbi baza pragmatike dhe objektiva të përbashkëta në rajon.


Rrezikon deri në 5 vite burg - U arrestua dje për 3 vepra penale, Gjesti kërcënoi me armë..

 

Besart Kelmendi, reperi nga Peja i njohur si Gjesti është ndaluar nga Policia e Kosovës në Prishtinë nën dyshimin për armëmbajtje pa leje.

 

Sipas informacioneve paraprake, artisti po mbahet në ndalim policor për 48 orë, një procedurë standarde hetimore që i jep kohë Prokuroria e Shtetit e Kosovës të vlerësojë provat dhe rrethanat e rastit për të vendosur nëse çështja do të dërgohet në gjykatë.

 

Burime për “Demantim News” bëjnë të ditur se Gjesti dyshohet se ka shkuar i armatosur tek Erkand Shabani, pronari i kompanisë muzikore Onima. Sipas të njëjtave burime, kjo nuk është hera e parë që mes palëve ka pasur tensione, por këtë herë situata dyshohet të jetë përshkallëzuar pasi këngëtari e ka kërcënuar atë me armë zjarri.

 

Konflikti dyshohet se lidhet me një kontratë që Gjesti kishte firmosur me kompaninë “Onima” para se të hynte në spektaklin Big Brother VIP Albania. Pas daljes nga edicioni i tretë i këtij reality show, ai kishte kërkuar të shkëpuste kontratën, gjë që sipas burimeve ka krijuar përplasje mes palëve.

 

Sipas Kodit Penal të Republikës së Kosovës, për posedim apo mbajtje të paautorizuar të armëve parashikohen dy sanksione kryesore: gjobë që mund të arrijë deri në 7,500 euro ose dënim me burgim deri në pesë vjet.

 

Megjithatë, në shumë raste të armëmbajtjes së thjeshtë, kur arma nuk është përdorur për kryerjen e një krimi tjetër, gjykatat shpesh vendosin dënime më të buta, si gjoba ose dënime me kusht.


“Këtu është Zagreb, jo Tel-Aviv!” – Presidenti kroat përplaset ashpër me ambasadorin izraelit

 

Presidenti i Kroacisë, Zoran Millanoviq, kritikoi sot ambasadorin izraelit, i cili akuzoi misionin iranian në Zagreb për lidhje të mundshme me terrorizmin.

 

Ai tha se Kroacia nuk do të toleronte "infeksione dhe mikrobe të huaja" në territorin e saj dhe se nëse një sjellje e tillë vazhdon, atëherë vendi nuk do të dëshironte që i dërguari nga Tel-Avivi të jetë i pranishëm.

 

"Irani, kur bëhet fjalë për Lindjen e Mesme, ashtu si Izraeli, ka prirje për metoda të caktuara terroriste. Çfarë është vrasja në Gazë nëse jo terrorizëm dhe çfarë është abuzimi nga ushtarët izraelitë të trajnuar në Krav Maga nëse jo terrorizëm?", u tha Millanoviqi gazetarëve.

 

Megjithatë ai shtoi se Irani nuk kryen aktivitete terroriste në Evropë.

 

Millanoviqi po komentonte deklaratat e Gary Korenit, i cili pretendonte se anëtarët e Korpusit të Gardës Revolucionare të Iranit (IRGC) mund të ishin të pranishëm në Ambasadën iraniane në Zagreb me misionin e mbledhjes së inteligjencës dhe mbështetjes së terrorizmit.

 

Presidenti kroat tha se ambasadori ishte thirrur në zyrën presidenciale në Pantovcak, ku iu tha të mos alarmonte publikun ose të mos dëmtonte interesat e Kroacisë.

 

"Ai zyrtar nga Tel-Avivi ose nga kudo që të jetë, praktikisht tha se ka një fole terroristësh në mes të Zagrebit në Ambasadën iraniane", tha Milanoviqi, duke shtuar se Kroacia nuk do të lejonte “infeksione dhe mikrobe të huaja” në territorin e saj, “as izraelite dhe as iraniane”.

 

"Këtu është Zagreb, vëllezër, jo Tel-Aviv", theksoi presidenti kroat.

 

“Nuk kemi nevojë që ambasadori izraelit të largojë askënd nga këtu”, shtoi Millanoviqi.

 

Ai më parë kishte dënuar sulmet e ShBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit dhe përsëriti sot se Irani është anëtar i Kombeve të Bashkuara dhe ishte sulmuar pa një mandat të OKB-së.


INVESTIGIMI/ Avionë mallrash nga Tel Avivi në Beograd: Çfarë po transportohet në fshehtësi?

 

Nga Tel Avivi në Beograd dhe më pas përsëri në Tel Aviv. Ky ishte itinerari i një avioni izraelit të transportit më 5 mars, konstatoi Radio Evropa e Lirë përmes një analize të faqeve të specializuara për ndjekjen e fluturimeve.

 

Avioni ishte i destinuar për transportimin e ngarkesave të rënda dhe të rrezikshme, siç janë armët. Megjithatë, nuk është e qartë se çfarë ka transportuar, pasi institucionet përgjegjëse nuk kanë dhënë sqarime.

 

Kjo nuk është hera e vetme që një avion transporti i kompanisë private izraelite “Challenge Airlines IL” ka ateruar në Beograd gjatë muajit të fundit.

 

REL-i ka zbuluar se gjatë shkurtit dhe në fillim të marsit, dy avionë transporti të kësaj kompanie kanë kryer së paku nëntë fluturime mes Serbisë dhe Izraelit, në të dyja drejtimet.

 

Dy prej këtyre fluturimeve u regjistruan pas përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme më 28 shkurt, kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit.

 

Radio Evropa e Lirë pyeti ministritë serbe të Mbrojtjes, Punëve të Jashtme dhe Tregtisë për këto fluturime dhe për atë se çfarë është transportuar me to, por nuk mori përgjigje.

 

Përgjigje nuk ktheu as kompania izraelite që është pronare e avionëve transportues.

 

Serbia pezulloi eksportin e armëve në fund të qershorit të vitit të kaluar, pas një udhëzimi të presidentit Aleksandar Vuçiq.

 

Kjo ndodhi në kulmin e konfliktit izraelito-iranian dhe mes akuzave nga Moska se Serbia, përmes ndërmjetësve, po eksportonte municion drejt Ukrainës.

 

Çka dihet për armët që Serbia ka ndaluar t’i eksportojë në Izrael?


Por, sipas informacioneve të konfirmuara për Radion Evropa e Lirë nga dy fabrika shtetërore të armëve, eksporti i armëve jashtë Serbisë ka rifilluar sërish në shkurt.

 

Me gjithë përpjekjet e vazhdueshme të REL-it, institucionet shtetërore në Serbi nuk kanë zbuluar se çfarë eksportojnë, kujt dhe në çfarë kushtesh.

 

Sipas Zyrës së Statistikave të Republikës së Serbisë, në vitin 2025, Serbia eksportoi armë dhe municione me vlerë rreth 50 milionë dollarë.

 

Kjo është gjysma e shumës së regjistruar në vitin 2024, kur eksportet, sipas të dhënave të njëjta, tejkaluan 104 milionë dollarë.

 

Megjithatë, këto nuk janë shuma përfundimtare, pasi të dhënat e sakta nuk janë të disponueshme publikisht.

 

Serbia, prej vitesh tashmë, nuk publikon se çfarë armësh dhe pajisjesh ushtarake eksporton, kujt dhe në çfarë sasie.

 

Çfarë thonë në Aeroportin e Beogradit?


Aeroporti “Nikolla Teslla” i Beogradit nuk jep detaje për atë që është transportuar nga aeroplanët e mallrave që fluturuan nga Beogradi në Tel Aviv dhe anasjelltas, në shkurt dhe në mars.

 

Në përgjigjen dhënë Radios Evropa e Lirë thuhet se aeroporti u lejon linjave ajrore të përdorin infrastrukturën e tij “në përputhje me rregulloret ndërkombëtare dhe kombëtare që rregullojnë transportin e pasagjerëve dhe llojeve të ndryshme të ngarkesave në trafikun ajror”.

 

Nuk është e qartë se kush e ka angazhuar linjën ajrore private izraelite, pasi ministritë përkatëse nuk u janë përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë.

 

Moska i kërkon Vuçiqit t’i shpjegojë deklaratat për shitjen e municionit

 

“Challenge Airlines” e Izraelit e përshkruan veten si linjë ajrore e specializuar në transportin e “ngarkesave jostandarde”.

 

Sipas të dhënave nga ueb-faqja e saj, ajo zotëron tre aeroplanë Boeing të destinuar për trafik mallrash.

 

Kompania thuhet se ofron shërbime të rregullta midis Tel Avivit dhe vendeve evropiane, si dhe në Shtetet e Bashkuara, nëpërmjet Aeroportit të Liezhit në Belgjikë.

 

Ajo gjithashtu thotë se ka licenca të ndryshme sigurie për transportin ajror të mallrave, të lëshuara nga Bashkimi Evropian, SHBA-ja, Kina dhe vende të tjera.

 

Thekson se është e trajnuar për të transportuar një sërë mallrash – nga ushqimet tek eksplozivët, barnat dhe makineritë e mëdha.

 

Që nga shpërthimi i konfliktit në Lindjen e Mesme në fund të shkurtit, një pjesë e madhe e trafikut ndërkombëtar ajror në atë rajon është pezulluar dhe fluksi i mallrave është zvogëluar ndjeshëm.

 

Megjithatë, “Challenge Airlines” vazhdon të fluturojë për në Izrael dhe të ofrojë shërbime mallrash.

 

Më herët, në nëntor të vitit 2024, mediat belge raportuan se kjo linjë ajrore ka paraqitur ankesa kundër rregulloreve federale dhe rajonale në Belgjikë, që kufizojnë transportin e armëve dhe pajisjeve ushtarake në Izrael.

 

Sipas tyre, “Challenge Airlines” ka mohuar atëkohë se po transportonte armë, duke pretenduar se po dërgonte ndihmë humanitare dhe ushqime në Izrael.

 

Çfarë po ndodh në Lindjen e Mesme?


Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën sulmet ajrore kundër Iranit më 28 shkurt.

 

Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, dhe zyrtarë të tjerë të lartë u vranë, ndërsa u goditën shumë objektiva në këtë vend.

 

Teherani po hakmerret duke lëshuar dronë dhe raketa balistike drejt Izraelit dhe shteteve arabe të Gjirit Persik, ku SHBA-ja ka baza ushtarake.

 

Në shënjestër janë Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti, Katari dhe Bahrejni.

 

A mund Trump të korrë fitore të shpejtë në Iran?

 

Aeroplani ateroi edhe në qershor të vitit 2025


Radio Evropa e Lirë monitoroi fluturimet e dy aeroplanëve mallrash të kompanisë “Challenge Airlines”, me shenja regjistrimi 4X-IAJ dhe 4X-ICK, të cilët mbërritën në Aeroportin e Beogradit.

 

Njëri prej tyre, aeroplani 4X-ICK, u ul në Beograd në qershor të vitit 2025, në kohën e futjes së embargos së eksportit të armëve.

 

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, refuzoi atëkohë t’u përgjigjej pyetjeve në lidhje me këtë aeroplan, duke deklaruar: “Nuk më shkon ndërmend të them se çfarë u ngrit dhe çfarë u ul”.

 

Faqja e internetit “Flight Radar” regjistroi historinë e fluturimeve të këtij aeroplani gjatë gjithë vitit të kaluar.

 

Përveç në Beograd, i njëjti aeroplan mallrash ka fluturuar edhe në qytete tjera evropiane dhe në Shtetet e Bashkuara në muajt e fundit.

 

Shtetet e Bashkuara janë eksportuesi më i madh i armëve në Izrael – me dërgesa me vlerë prej miliarda dollarësh. Dy të tretat e importeve të armëve të Izraelit janë nga SHBA-ja.

 

Armët kineze dominojnë tregun ushtarak të Serbisë

 

Nga Serbia, sipas pohimeve të Vuçiqit, dërgesa e municioneve është rritur që nga tetori i vitit 2023.

 

Në atë kohë, Izraeli u sulmua nga Hamasi – organizatë palestineze që SHBA-ja dhe BE-ja e konsiderojnë terroriste.

 

Izraeli, më pas, nisi një ofensivë tokësore në Rripin e Gazës, e cila çoi në vrasje masive të civilëve palestinezë, shkatërrim qytetesh dhe krizë humanitare.

 

Kombet e Bashkuara e kanë akuzuar Izraelin për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut dhe krime lufte.

 

Edhe para se autoritetet e Beogradit të pranonin se dërgesat e armëve në Izrael janë përshpejtuar, ekipet ndërkombëtare të gazetarëve hulumtues kanë raportuar se eksportet e armëve nga Serbia në Izrael janë rritur për 30 herë që nga tetori i vitit 2023.

 

Vuçiq më pas u bë cak i kritikave nga një pjesë e opozitës dhe publikut në Serbi, sipas të cilëve, ai – në këtë mënyrë – është rreshtuar me autoritetet izraelite.

 

Megjithatë, pas sulmit të Izraelit ndaj Iranit në qershor të vitit 2025, Vuçiq vlerësoi se të dyja vendet ishin “miqësore” me të, ndërsa Ministria e Mbrojtjes e Serbisë njoftoi se eksporti i armëve dhe pajisjeve ushtarake, sipas udhëzimeve të presidentit, është pezulluar.

 

“Një degë e tërë e industrisë është ndaluar, që nga qershori e këndej, pa bazë ligjore… sepse dikush dëshiron kështu”, thotë analisti ushtarak serb, Aleksandar Radiq.

 

Ai shton se, përveç njoftimit të Ministrisë së Mbrojtjes dhe deklaratave të Vuçiqit, nuk është publikuar asnjë dokument zyrtar për këtë “embargo”.

 

Armët që siguroi Serbia në fshehtësi

 

Punëtorët në fabrikat e armëve thonë se eksportet kanë rifilluar


Shteti serb nuk konfirmon se “moratoriumi” mbi eksportet është hequr, por punonjës të dy fabrikave shtetërore armësh në Serbi e pohojnë një gjë të tillë.

 

Ata thonë se në shkurt të vitit 2026 kanë marrë një letër, ku thuhej se, pas një ndalimi tetëmujor, eksportet jashtë vendit do të rifillonin.

 

“Sindikata mori informacion nga udhëheqja se shteti ka miratuar një pjesë të eksportit të armëve ushtarake”, thotë për Radion Evropa e Lirë Aleksandar Tadiq, kryetar i sindikatës në fabrikën “Zastava Oruzhja” në Kragujevc.

 

“Ne nuk e dimë zyrtarisht se kush janë blerësit, nga cilat vende, por ky është hapi i parë dhe i mirë për fabrikën, sepse ishte në një situatë të vështirë, për shkak të ndalimit të eksportit”, thotë Tadiq.

 

Ai shton se dërgesat e armëve sportive të gjuetisë, të cilat prodhohen gjithashtu në këtë fabrikë në Serbinë qendrore, kanë filluar “shumë kohë më parë” drejt Shteteve të Bashkuara, të cilat janë ndër partnerët kryesorë për këto dërgesa.

 

Udhëheqja e fabrikës “Zastava oruzhja” nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë në lidhje me eksportet.

 

Në Uzhicë, në Serbinë perëndimore, ku ndodhet selia e fabrikës së armëve “Prvi Partizan”, punëtorët morën të njëjtin lajm.

 

“Ne morëm informacion rreth një muaj më parë se eksportet kanë filluar; nuk kemi ide se ku ose çfarë do të shkojë”, thotë për Radion Evropa e Lirë një prej pjesëtarëve të sindikatës së kompanisë “Prvi Partizan”, duke folur në kushte anonimiteti.

 

Administrata e kësaj fabrike nuk e konfirmoi këtë informacion për Radion Evropa e Lirë.

 

Përgjigje nuk kthyen as selitë e kompanive të tjera shtetërore të prodhimit dhe tregtisë së armëve, të cilat janë anëtare të Industrisë Serbe të Mbrojtjes.

 

Ngjashëm, as Ministria e Mbrojtjes e Serbisë nuk tregoi nëse eksportet e armëve jashtë vendit kanë rifilluar dhe në çfarë kushtesh.

 

A eksportoi Serbia armë gjatë “moratoriumit”?


“Që nga qershori i vitit të kaluar ka prova të forta se eksporti ka vazhduar, në disa situata të jashtëzakonshme, kur dikush ka vendosur ta bënte atë”, thotë analisti ushtarak, Aleksandar Radiq.

 

Këtë e vërteton edhe fakti se, derisa në Serbi ishte në fuqi ndalesa për eksportin e armëve, sipas udhëzimeve të presidentit, Azerbajxhani dhe Qiproja krenoheshin me armë artilerie nga fabrikat serbe.

 

Vitin e kaluar, Azerbajxhani shfaqi obusët vetëlëvizës “Nora”, ndërsa Qiproja shfaqi raketahedhësit “Tamnava”.

 

“Të dyja sistemet u shfaqën për herë të parë në gjysmën e dytë të vitit 2025 dhe është shumë e mundur që ato të jenë eksportuar pas shpalljes së ‘moratoriumit’”, thotë për Radion Evropa e Lirë Katarina Gjokiq nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI).

 

Serbia është e detyruar të raportojë eksportin e armëve të rënda dhe të lehta, në përputhje me konventat ndërkombëtare. Këto raporte ndërkombëtare publikohen në mes të vitit, për vitin paraprak.

 

“Por, pjesa më e madhe e eksporteve nuk është e dukshme atje, sepse sasi të mëdha municionesh (të cilat nuk u nënshtrohen këtyre deklarimeve) po nxirren nga Serbia. Vlera dhe vëllimi i eksporteve të municioneve nuk mund të shihen nga këto deklarime”, thotë Radiq.

 

Sipas ligjit, lejet për eksportin e armëve dhe pajisjeve ushtarake lëshohen nga Ministria e Tregtisë së Brendshme dhe të Jashtme e Serbisë.

 

Ato kërkojnë pëlqimin e ministrive të Punëve të Jashtme, të Brendshme, të Mbrojtjes dhe të Agjencisë së Sigurisë dhe Inteligjencës.

 

Gjithashtu kërkohet edhe një certifikatë e Përdoruesit Fundor, e vërtetuar nga një organ zyrtar i vendit të këtij përdoruesi.

 

Gjatë lëshimit të një leje tregohet kujdes që eksporti të mos shkelë sanksionet ndërkombëtare, të mos kërcënojë respektimin e të drejtave të njeriut në vendin e destinacionit përfundimtar dhe të mos mundësojë shpërthimin ose vazhdimin e konflikteve të armatosura dhe të tjera në vendin e përdorimit përfundimtar./REL

XS
SM
MD
LG