Lëvizja surprizë e Teheranit: Gjysma e uraniumit jashtë vendit për një marrëveshje me SHBA
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, deklaroi të martën se një marrëveshje me Shtetet e Bashkuara është “brenda mundësive”, por vetëm nëse diplomacisë i jepet përparësi, pak ditë përpara një raundi të ri të pritshëm bisedimesh mes dy vendeve në Gjenevë.
Bisedimet pritet të zhvillohen të enjten në Gjenevë, konfirmoi një zyrtar i lartë amerikan të hënën. Të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner do të takohen me delegacionin iranian për negociatat.
Dy vendet rifilluan negociatat më herët gjatë këtij muaji, ndërsa SHBA po forcon praninë dhe kapacitetet e saj ushtarake në Lindjen e Mesme. Irani ka kërcënuar se do të godasë bazat amerikane në rajon nëse sulmohet.
“Kemi një mundësi historike për të arritur një marrëveshje të paprecedentë që adreson shqetësimet e ndërsjella dhe realizon interesa të përbashkëta,” shkroi Araqchi në platformën X.
Diplomati i lartë iranian theksoi se vendi i tij do t’i rikthehet bisedimeve “me vendosmëri për të arritur një marrëveshje të drejtë dhe të balancuar në kohën më të shkurtër të mundshme”.
Më herët, zëvendësministri i Jashtëm iranian, Majid Takht-Ravanchi, deklaroi se Irani është i gatshëm të ndërmarrë të gjitha hapat e nevojshëm për të arritur një marrëveshje me SHBA-në.
“Jemi gati të arrijmë një marrëveshje sa më shpejt të jetë e mundur. Do të bëjmë gjithçka që duhet për ta realizuar këtë. Do të hyjmë në sallën e negociatave në Gjenevë me sinqeritet dhe mirëbesim të plotë,” tha ai për mediat shtetërore.
Sekretarja për shtyp e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, deklaroi se presidenti amerikan Donald Trump e ka diplomacinë si opsionin e parë, por është i gatshëm të përdorë forcë vdekjeprurëse nëse është e nevojshme.
Një zyrtar i lartë iranian i tha Reuters të dielën se Teherani po shqyrton seriozisht një kombinim masash: dërgimin jashtë vendit të gjysmës së uraniumit të pasuruar në nivel të lartë, hollimin e pjesës së mbetur dhe pjesëmarrjen në krijimin e një konsorciumi rajonal për pasurimin e uraniumit – një ide e ngritur herë pas here gjatë viteve të diplomacisë mbi çështjen iraniane.
Në këmbim, Irani kërkon njohjen nga SHBA të së drejtës së tij për “pasurim bërthamor për qëllime paqësore”, si dhe heqjen e sanksioneve ekonomike.
“Nëse do të ketë një sulm apo agresion ndaj Iranit, ne do të përgjigjemi sipas planeve tona të mbrojtjes... Një sulm amerikan ndaj Iranit është një bast i rrezikshëm,” shtoi Takht-Ravanchi.
Bisedimet indirekte mes palëve vitin e kaluar nuk prodhuan marrëveshje, kryesisht për shkak të mosmarrëveshjeve mbi kërkesën amerikane që Irani të heqë dorë nga pasurimi i uraniumit në territorin e tij, të cilin Uashingtoni e sheh si rrugë drejt armës bërthamore. Irani ka mohuar vazhdimisht se synon të zhvillojë armë të tilla.
SHBA iu bashkua Izraelit në sulmet ndaj objekteve bërthamore iraniane qershorin e kaluar, duke kufizuar ndjeshëm kapacitetet e pasurimit të uraniumit. Trump deklaroi se objektet kryesore bërthamore iraniane ishin “shkatërruar plotësisht”. Megjithatë, besohet se Irani ende zotëron rezerva uraniumi të pasuruar më herët, të cilat Uashingtoni kërkon që Teherani t’i dorëzojë./ Reuters
