Tuesday, 14 April 2026 19:58
Humbja e Viktor Orbán në zgjedhjet hungareze sugjeron që mbështetjet politike nga Donald Trump ose JD Vance nuk i nxisin domosdoshmërisht fushatat evropiane të ekstremit të djathtë, pasi mesazhi i MAGA-s po përpiqet gjithnjë e më shumë të gjejë jehonë në Evropë. Në rastin më të mirë, vizita parazgjedhore e JD Vance javën e kaluar në Hungari nuk bëri shumë për të ndihmuar Viktor Orbán. Në rastin më të keq, mund të ketë pasur efekt të kundërt, pasi rivali i tij Péter Magyar siguroi një fitore historike.
Dy ditë pas zgjedhjeve sizmike në Hungari, të cilat i dhanë fund 16 viteve në pushtet të Viktor Orbán, pjesë të së djathtës ekstreme të Evropës po fillojnë të vënë në pikëpyetje vlerën e mbështetjeve nga Donald Trump dhe JD Vance.
Ky rivlerësim pasqyron një shqetësim më të gjerë: retorika dhe axhenda e paparashikueshme gjeopolitike e Trumpit shihen gjithnjë e më shumë si një pengesë sesa si një aset për aleatët e tij politikë përtej Atlantikut, veçanërisht partnerët e ngushtë si partia Fidesz e Orbán-it. “Hungarezët kanë qenë gjithmonë shumë afër Shteteve të Bashkuara”, tha eurodeputeti francez i Tubimit Kombëtar, Thierry Mariani, për Euronews.
“Ky nuk është rasti ynë.” Fabrice Leggeri, një tjetër eurodeputet nga Tubimi Kombëtar i quajti tarifat e SHBA-së kundër Evropës “ndëshkuese” dhe përfshirjen e Uashingtonit në luftën aktuale në Iran “të vështirë për ne për t’u kuptuar”.
“Ne kemi kultura dhe tradita politike të ndryshme nga ato të SHBA-së”, shtoi Leggeri. Zvogëlimi i apelit të Trump në Evropë JD Vance mbështeti Viktor Orbán gjatë një vizite në Budapest javën e kaluar, duke akuzuar “burokratët në Bruksel” se po përpiqen të “shkatërrojnë ekonominë e Hungarisë” në vërejtje që jehonë tema të njohura të ekstremit të djathtë.
Vizita e Vance pasoi miratime të mëparshme – të tilla si mbështetja e tij për partinë e ekstremit të djathtë gjerman, Alternativa për Gjermaninë, një vit më parë – e cila tani mund të jetë e turpshme, pasi forcat sovraniste distancohen në heshtje nga qeveria amerikane.
Zyrtarët e Parlamentit Europian thonë se Trump ka humbur mbështetjen midis lëvizjeve nacionaliste në Europë dhe zgjedhjet e ardhshme vendase mund të shohin partitë e ekstremit të djathtë duke minimizuar lidhjet e tyre me lëvizjen MAGA.
Ligjvënës të tjerë nga Patriotët për Evropën (PfE) gjithashtu minimizuan ndikimin e vizitës së JD Vance, por pranuan se veprimet e Donald Trump në Venezuelë dhe Iran duket se bien ndesh me parimin e sovranitetit kombëtar të mbështetur prej kohësh nga politikanët e ekstremit të djathtë, të cilët tradicionalisht kundërshtojnë ndërhyrjen e huaj. “Mënyra më e mirë për të zëvendësuar regjimet jodemokratike në të gjithë botën do të ishte duke respektuar të drejtën ndërkombëtare, dhe është e qartë se veprimet e fundit të forta nga SHBA-të kanë ngritur disa dyshime”, tha Paolo Borchia, një eurodeputet nga Lidhja e Italisë.
Një nga arsyet kryesore për distancimin e së djathtës ekstreme nga Trump është lufta e vazhdueshme që përfshin Iranin. Shumë njerëz në Evropë fajësojnë sulmin e SHBA-së ndaj Teheranit për rritjen e çmimeve të energjisë në Evropë, të cilat tashmë po ndikojnë në fuqinë blerëse të konsumatorëve. Një arsye tjetër për këtë distancim është se mbështetja për pozicionet e ekstremit të djathtë për çështje të tilla si imigracioni nuk përkthehet domosdoshmërisht në mbështetje për administratën Trump. Dave Sinardet, profesor i shkencave politike në Universitetin e Lirë të Brukselit (VUB), argumentoi se votuesit në Hungari dukeshin më të shqetësuar për çështjet e përditshme që ndikojnë në jetën e tyre sesa për betejat ideologjike të ndjekura nga Viktor Orbán, i cili është përpjekur ta portretizojë veten dhe aleatët e tij si një mbrojtje kundër asaj që ai e përshkruan si “pushtime” të emigrantëve dhe shpërfilljes së BE-së për interesat kombëtare.
“Vizita e Vance ka të ngjarë të ketë qenë kundërproduktive dhe sigurisht që nuk e ndihmoi Fideszin”, i tha ai Euronews. Mbështetja e Vance dhe Trump për Orbán mund të ketë përforcuar gjithashtu perceptimet e ndërhyrjes së huaj, të cilat opozita i ka përdorur si argument fushate, sipas analizës së Sinardet.
“Ky rezultat tregon se udhëheqësit e ekstremit të djathtë duhet të kenë kujdes nga lidhjet shumë të ngushta me figura si Trump dhe Putin”, tha Sinardet, duke shtuar se ishte “shumë ironike” që partitë që e vendosin sovranitetin kombëtar në thelb të ideologjisë së tyre shpesh pranojnë ndërhyrje nga jashtë në politikën e tyre të brendshme.
Komentet e Sinardet u mbështetën nga Theo Francken, Ministri i Mbrojtjes dhe Tregtisë i Belgjikës, i cili shkroi në X se “mbështetja e Vance ishte një veprim shumë i pamend gjatë fushatës”. “Turma e MAGA-s duhet të ndalojë së bëri fushata ndërkombëtare, sepse çdo gjë dhe kushdo që ata mbështesin përfundon duke humbur zgjedhjet”, shkroi Franken.
Partia e tij Aleanca e Re Flamane (N-VA) është afër qëndrimit të Orbán-it mbi migracionin, por refuzon bashkëpunimin me Rusinë. Një betejë e humbur për të djathtën ekstreme Me votimin në Hungari, e djathta ekstreme e Evropës ka pësuar një pengesë të rëndësishme, pasi Viktor Orbán ishte deri tani figura e saj më e shquar në pushtet dhe një model për udhëheqësit e tjerë. Nga Tubimi Kombëtar i Francës te Liga e Italisë dhe Vox i Spanjës, një ditë pas votimit është shndërruar në një mundësi për të lavdëruar Orbánin, për të pranuar se Hungaria është një demokraci dhe për të sulmuar Komisionin Evropian.
Marine Le Pen, udhëheqëse e së djathtës ekstreme franceze, fajësoi X-in për “akuzat groteske për ‘diktaturë'” të ngritura kundër Orbán-it, “i cili për gjashtëmbëdhjetë vjet mbrojti lirinë dhe sovranitetin e Hungarisë me guxim dhe vendosmëri”. “Kënaqësia e shprehur nga Komisioni Evropian, i cili vazhdimisht ka tejkaluar prerogativat dhe kompetencat e tij në dëm të vullnetit të popullit, duhet t’i shqetësojë hungarezët për vazhdimësinë e kësaj lirie që është mbrojtur me shumë përkushtim prej vitesh”, shtoi Le Pen. Politikanë të tjerë të ekstremit të djathtë denoncuan gjithashtu ndërhyrjen e BE-së në politikën hungareze, me eurodeputetin e Alternativës për Gjermaninë, Petr Bystron, i cili madje bëri thirrje për një komision hetimor mbi presionin e BE-së mbi qeverinë hungareze me “ngrirjen e miliarda fondeve dhe vendosjen e sanksioneve financiare”, shkroi ai në një njoftim për shtyp. “Ka pasur një ndërhyrje të turpshme nga BE-ja në këtë fushatë dhe kjo do të ndodhë përsëri”, tha për Euronews eurodeputeti i Vox, Hermann Tertsch.
Por, ndërsa lidhja me lëvizjen MAGA duket se është bërë politikisht toksike, analistët thonë se disfata e Orbán nuk përbën një pengesë më të gjerë për të djathtën ekstreme në Evropë. Sipas pikëpamjes së Sinardet, është shumë herët për ta parë këtë si një ndryshim domethënës, pasi forcat sovraniste ende po fitojnë terren në shumë vende, dhe nxjerrja e përfundimeve nga një zgjedhje e vetme është një veprim i rrezikshëm. Ai pranoi se këto forca politike mbeten strukturalisht të forta, me përfaqësues në qeveri në disa vende të BE-së, përfshirë Italinë, Republikën Çeke dhe Suedinë. “Humbja e Viktor Orbán është e rëndësishme, por sigurisht që nuk është fundi i populizmit të ekstremit të djathtë”, tha Sinardet./Euronews.com
