Hetimi ushtarak: Sulmi me Tomahawk që goditi shkollën në Iran ishte i SHBA

Thursday, 12 March 2026 10:46

• Written by Mexhis

Një hetim ushtarak që është në vazhdim ka arritur në përfundimin se Shtetet e Bashkuara ishin përgjegjëse për sulmin vdekjeprurës me raketa Tomahawk në një shkollë fillore në Iran.

Sulmi i 28 shkurtit në ndërtesën e shkollës fillore “Shajara Tayyibeh” ishte rezultat i një gabimi në shënjestër nga ushtria amerikane, e cila në atë kohë po kryente sulme ndaj një baze ushtarake iraniane në afërsi, pjesë e së cilës ishte më parë ndërtesa e shkollës.

Zyrtarët e Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) caktuan koordinatat e shënjestrimit për sulmin duke përdorur të dhëna të vjetruara të ofruara nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes, thanë njerëz në dijeni të hetimeve.

Zyrtarët theksuan se gjetjet janë ende paraprake dhe se mbeten pyetje të rëndësishme pa përgjigje rreth asaj pse informacioni i vjetëruar nuk u rikontrollua.

Një nga gabimet më të tmerrshme ushtarake

Sulmi ndaj një shkolle plot me fëmijë me siguri do të mbetet në histori si një nga gabimet më shkatërruese ushtarake në dekada. Zyrtarët iranianë kanë thënë se numri i të vdekurve është të paktën 175, shumica prej tyre fëmijë.

Në të njëjtën kohë, përpjekjet e Trump për të shmangur përgjegjësinë për sulmin kanë komplikuar hetimin, duke ngritur shqetësime midis zyrtarëve që kanë shqyrtuar gjetjet që tregojnë përgjegjësinë e forcave amerikane. Njerëzit që folën në kushte anonimiteti, përmendën natyrën delikate të hetimit dhe pretendimin e Donald Trump se Irani dhe jo Shtetet e Bashkuara, ishte përgjegjës.

“Siç e pranon vetë “The New York Times” në raportin e saj, hetimi është ende duke vazhduar”, tha sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Caroline Levitt, në një deklaratë.

Njerëz të njohur me hetimin thanë se mbeten shumë pyetje pa përgjigje rreth asaj se pse është përdorur informacion i vjetëruar dhe kush nuk i ka verifikuar të dhënat. Megjithatë, gabimi nuk erdhi si surprizë për zyrtarët aktualë dhe ish-zyrtarët.

Shkolla, në qytetin Minab, është në të njëjtin bllok me ndërtesat e përdorura nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, një objektiv kyç i sulmeve ushtarake amerikane. Vendi ku ndodhet tani shkolla ishte fillimisht pjesë e bazës. Zyrtarët e informuar mbi hetimin thanë se ndërtesa nuk është përdorur gjithmonë si shkollë, megjithëse nuk është e qartë se kur saktësisht shkolla filloi të funksionojë atje.

Ishte e rrethuar me gardh dhe e izoluar nga baza.

Një hetim i Neë York Times tregoi se ndërtesa ku ndodhej shkolla ishte rrethuar me gardh dhe ishte izoluar nga baza ushtarake diku midis viteve 2013 dhe 2016.

Imazhet satelitore të shqyrtuara nga gazeta tregojnë se pikat e vëzhgimit pranë ndërtesës ishin hequr, tre hyrje të shkollës ishin hapur, vendi ishte pastruar dhe zonat e lojërave, përfshirë një fushë, ishin ndërtuar të lyera në asfalt, ndërsa muret ishin lyer me blu dhe rozë.

“Kodimi i objektivit” i ofruar nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes e SHBA-së (DIA), agjencia e inteligjencës ushtarake që ndihmon në identifikimin dhe zhvillimin e objektivave, e caktoi ndërtesën e shkollës si një objektiv ushtarak kur të dhënat iu transmetuan Komandës Qendrore të SHBA-së.

Studiuesit ende nuk e kuptojnë plotësisht se si të dhënat e vjetruara iu dërguan CENTCOM-it ose nëse Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes kishte informacion të përditësuar.

Përzgjedhja e objektivave është një proces kompleks

Procesi i përzgjedhjes së objektivave ushtarakë është jashtëzakonisht kompleks dhe përfshin shumë agjenci. Shumë oficerë duhet të jenë përgjegjës për verifikimin e saktësisë së të dhënave, ndërsa oficerët e CENTCOM-it duhet të kontrollojnë informacionin që marrin nga DIA ose agjenci të tjera të inteligjencës. Megjithatë, në kushte që evoluojnë me shpejtësi, informacioni nuk verifikohet gjithmonë.

Përtej DIA-s dhe CENTCOM-it, studiuesit po shqyrtojnë gjithashtu rolin e Agjencisë Kombëtare të Inteligjencës Gjeohapsinore (NGA), e cila ofron dhe analizon imazhe satelitore të objektivave të mundshëm.

IA nën mikroskop

Zyrtarët që kryen hetimin shqyrtuan gjithashtu nëse modelet e inteligjencës artificiale, programet e përpunimit të të dhënave të mëdha ose mjete të tjera teknologjike të mbledhjes së informacionit mund të kenë qenë përgjegjëse për shënjestrimin e gabuar të shkollës, sipas zyrtarëve amerikanë.

Edhe pse Claude, modeli gjuhësor i zhvilluar nga Anthropic, nuk identifikon objektiva ushtarake, ai punon me Sistemin Maven Smart të NGA-së dhe softuerë të tjerë për të identifikuar pikat e interesit për oficerët e inteligjencës ushtarake. Megjithatë, zyrtarët thanë se gabimi nuk ka gjasa të jetë shkaktuar nga teknologjia e re.

Përfundimi kryesor i hetimit ushtarak është në përputhje me një numër gjithnjë e në rritje provash që tregojnë qartë përgjegjësinë amerikane.

The New York Times tregojnë se shkolla u dëmtua rëndë nga një sulm preciz që ndodhi afërsisht në të njëjtën kohë me sulmet në bazën detare. Analiza e gazetës tregoi se baza u godit përsëri rreth dy orë pas sulmeve fillestare.

Axios: 5 skenarët e përfundimit të luftës me Iranin

Thursday, 12 March 2026 10:46

• Written by Mexhis

Mesazhet kontradiktore të Trump po shqetësojnë aleatët dhe tregjet, pasi të gjithë nuk janë në gjendje të kuptojnë se si, dhe kur do të përfundojë kjo luftë e vazhdueshme me Iranin. Megjithatë, kjo pasiguri po intensifikon gjithashtu presionet ekonomike brenda SHBA-së, duke rritur kostot politike për presidentin e SHBA-së përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit në nëntorin e ardhshëm.

Vetë Trump ka dërguar një sërë sinjalesh kontradiktore. Në një fjalim të hënën, ai tha se SHBA-të e kanë fituar tashmë luftën, “por nuk kemi fituar mjaftueshëm”. Disa orë më parë, në një intervistë me CBS News, ai kishte deklaruar se lufta “pothuajse ka mbaruar”.

Mes një klime të tillë paqartësie, agjencia e lajmeve “Axios” ka paraqitur 5 skenarë se si mund të përfundojë konflikti.

1. Armëpushim dhe marrëveshje e re bërthamore

Një fund i konfliktit, i shoqëruar me një marrëveshje mbi programin bërthamor të Iranit, është një nga skenarët kryesorë. Çmontimi i programit bërthamor iranian është një qëllim kyç i Trump. Disa ditë para se të shpërthente lufta, SHBA-të dhe Irani kishin zhvilluar 3 raunde negociatash indirekte. Të dërguarit e Trump përfundimisht arritën në përfundimin se Teherani nuk ishte realisht gati për një marrëveshje.

Megjithatë, presidenti amerikan tha në Fox News të hënën se rifillimi i bisedimeve “është i mundur”, megjithëse shprehu zhgënjim për zgjedhjen e Mojtaba Khameneit si pasardhës i udhëheqjes së vendit. Kujtoni se pak para se të fillonin sulmet, ndërmjetësit omanë kishin deklaruar se Irani kishte rënë dakord të mos grumbullonte uranium të pasuruar.

2. “Modeli Venezuelan”

Trump e ka quajtur Venezuelën një “model”. Me fjalë të tjera, “rrëzimin” e Nicolas Maduros nga pushteti dhe marrëdhënien e punës me pasardhësen e tij, Delcy Rodriguez. A mund të zbatohet një “model” i tillë edhe në Teheran? Presidenti amerikan ka thënë se beson që zgjedhja e Mojtaba Khameneit për të udhëhequr Iranin ishte një “gabim i madh”.

Megjithatë, analistët theksojnë se sistemi politik i Republikës Islamike të Iranit është më kompleks dhe më elastik se ai i Venezuelës, pasi ka mbijetuar për 47 vjet pavarësisht sanksioneve, luftërave dhe kryengritjeve të brendshme, duke krijuar rrjete të pushtetit ushtarak, fetar dhe politik që nuk varen vetëm nga një person.

3. Kryengritje popullore dhe rënie e regjimit iranian

Mundësia e rënies së brendshme të regjimit nuk konsiderohet e papërfillshme. Udhëheqësi Suprem Ajatollah Ali Khamenei ka vdekur, ekonomia është në krizë të thellë dhe vendi ka parë protestat më të mëdha antiqeveritare që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.

Kryeministri i Izraelit i ka paraqitur sulmet kundër Iranit si një përpjekje për të krijuar “kushte që populli i guximshëm iranian të marrë fatin e tij në duart e veta”.

Megjithatë, opozita iraniane mbetet e fragmentuar dhe i mungon lidershipi apo pushteti i organizuar brenda vendit. Trashëgimtari i fronit në mërgim, Reza Pahlavi, është ndër figurat më të shquara, por Trump e ka minimizuar ndikimin e tij, duke vënë në dukje se ai nuk ka jetuar në Iran për gati 5 dekada. Forcat kurde të mbështetura nga Izraeli teorikisht mund të ofrojnë mbështetje në terren, por ky skenar mbart rreziqe serioze, duke përfshirë mundësinë e zhytjes së vendit në luftë civile.

4. Një operacion i forcave speciale

Ky skenar parashikon një operacion të forcave speciale amerikane dhe izraelite në tokën iraniane për të kapur dhe/ose shkatërruar rezervat e uraniumit të pasuruar shumë të Iranit.

Në këtë rast, lufta nuk do të përfundonte përmes një marrëveshjeje politike, por përmes eliminimit fizik të kërcënimit bërthamor. Operacioni do të kërkonte vendosjen e trupave në një vend shumë të vështirë për t’u aksesuar dhe të gjerë që vazhdon të lëshojë raketa balistike, gjë që rrit ndjeshëm rreziqet.

5. Deklarata e fitores dhe tërheqjes

Skenari i fundit është gjithashtu më i thjeshti politikisht: Trump shpall veten fitues dhe tërheq forcat amerikane. Në një rast të tillë, presidenti amerikan mund të thotë se Irani është dobësuar ushtarakisht dhe ta paraqesë operacionin si një sukses historik, pavarësisht nëse kanë ndodhur ndryshime politike në Teheran apo jo.

Tregjet duket se po vënë bast për një fund kaq të shpejtë. Megjithatë, një fund i tillë ka të ngjarë të kërkojë edhe pëlqimin e Izraelit, i cili ka sinjalizuar se është i përgatitur të veprojë edhe në mënyrë të njëanshme për të eliminuar përgjithmonë kërcënimin bërthamor iranian.

Plan i ri ushtarak: Izraeli synon bazë në Somaliland për të goditur Jemenin

Thursday, 12 March 2026 10:46

• Written by Mexhis

Izraeli po vlerëson mundësinë e krijimit të një baze të avancuar në Somaliland, që do t’i lejonte të godasë rebelët Houthi në Jemen nga një pozicion shumë më afër sesa territori izraelit, sipas raportimeve të Bloomberg, duke cituar zyrtarë të njohur me këtë çështje.

Një ekip izraelit i zyrtarëve të sigurisë vizitoi Somaliland në qershor, duke inspektuar pjesë të bregdetit për një vend të mundshëm të bazës.

Një nga vendet nën shqyrtim është një zonë e ngritur rreth 100 km perëndim të qytetit portual Berbera.

Në këtë zonë, United Arab Emirates operon tashmë një bazë ajrore dhe instalime portuale, dhe aleanca me Izraelin mund të fuqizojë kapacitetet operative.

Baza e propozuar do t’i siguronte Izraelit një pozicion shumë më afër pjesëve të kontrolluara nga Houthit në Jemen, duke eliminuar nevojën për fluturime shumë më komplekse prej rreth 2,000 km me furnizim ajror të karburantit gjatë rrugës, sipas raportit, përcjell Ynet.

Ministri i Presidencës së Somaliland, Khadar Hussein Abdi, tha për Bloomberg se Izraeli dhe Somaliland po përgatiten për bashkëpunim strategjik të sigurisë, që mund të përfshijë edhe një bazë, ndoshta të fshehtë. Ai deklaroi: “Nga pikëpamja e sigurisë, ne do të kemi një marrëdhënie strategjike dhe kjo përfshin shumë gjëra.”

Dy zyrtarë të tjerë të Somaliland thanë se territori mund të përdoret për mbledhjen e inteligjencës dhe për kryerjen e operacioneve kundër Houthive.

Ky zhvillim vjen ndërsa Izraeli kërkon të sigurojë një prani pranë Gjirit të Adenit, në mes të konfrontimit me Iranin. Houthit, një grup i mbështetur nga Irani dhe i vendosur në Jemen, kanë kërcënuar shpesh Izraelin dhe kanë sulmuar transportin detar, duke përdorur raketa dhe dronë gjatë konfliktit rajonal.

Sipas Arye Heistein, marrëdhënia Izrael-Somaliland ka rëndësi të madhe, sepse Houthit po zgjerohen përgjatë Gadishullit të Afrikës Lindore. Nëse fushata e përbashkët SHBA-Izrael dobëson aftësinë e Iranit për të mbështetur Houthit, kjo zonë mund të bëhet edhe më strategjike për Izraelin.

Izraeli e njohu zyrtarisht Somalilandin si shtet të pavarur më 26 dhjetor, duke u bërë vendi i parë që e bën këtë.

Kryeministri Benjamin Netanyahu deklaroi se Izraeli do të kërkojë bashkëpunim të menjëhershëm në fusha si bujqësia, shëndetësia, teknologjia dhe ekonomia. Presidenti i Somaliland, Abdirahman Mohamed Abdullahi, tha se territori do të bashkohet me Marrëveshjet e Abrahamit.

Ky njohje shkaktoi reagime nga Somalia, Bashkimi Afrikan dhe disa qeveri rajonale, pasi e konsiderojnë Somalilandin pjesë të territorit të tyre sovran.

Më 6 janar, ministri i Jashtëm izraelit Gideon Sa’ar vizitoi Somalilandin, në vizitën e parë zyrtare nga një funksionar i lartë izraelit, ku takoi presidentin Abdullahi dhe njoftoi hapjen e një ambasade dhe emërimin e një ambasadori.

Më shumë se një duzinë oficerësh të lartë ushtarakë të Somaliland më pas udhëtuan në Izrael për trajnime, në kuadër të thellimit të marrëdhënieve të sigurisë.

Somaliland u shkëput nga Somalia më 1991 pas kolapsit të shtetit somalez dhe ka funksionuar që prej atëherë si territor de facto i pavarur, me qeverinë, monedhën dhe forcat e sigurisë të veta, duke u konsideruar strategjik për rrugën detare pranë Jemenit.

Meloni kundër ‘mikut’ të saj Trump për luftën në Iran. Kritika edhe Izraelit

Thursday, 12 March 2026 10:15

• Written by Mexhlis