Shqipëria “hap dyert”: Të huajt mund të bëhen pronarë tokash
Një ndryshim rrënjësor në legjislacionin shqiptar pritet të kthejë përmbys rregullat e lojës në tregun e pasurive të paluajtshme dhe atë bujqësor. Qeveria shqiptare ka prezantuar tashmë një projektligj të ri përmes Ministrisë së Bujqësisë, i cili për herë të parë parashikon lejimin e shitjes së tokës te shtetasit e huaj, duke thyer kështu një tabu ligjore që qëndronte në fuqi që prej vitit 1998.
Deri më tani, të huajt kanë pasur të drejtë të blejnë njësi banimi apo apartamente, por zotërimi i truallit dhe tokës bujqësore ka qenë i ndaluar, duke u mjaftuar vetëm me kontrata qiradhënieje afatgjata deri në 99 vite.
Dokumenti i ri, i cili tashmë është hapur për konsultim publik, specifikon qartë kufijtë e këtij procesi privatizimi. Sipas nenit 4 të këtij projekti, blerësit e huaj do të kenë mundësi të marrin në pronësi deri në 2 hektarë tokë brenda territorit të një bashkie të vetme, ndërsa në shkallë republike kjo sipërfaqe nuk mund të kalojë kufirin prej 30 hektarësh.
Kjo përfshin si tokat që aktualisht janë në pronësi private, ashtu edhe sipërfaqet shtetërore që menaxhohen nga pushteti vendor. Në rastet kur bëhet fjalë për tokë shtetërore të pandarë, bashkitë do të kenë kompetencën për të ndjekur procedurat administrative, por vula finale për kalimin e pronësisë do të mbetet në dorën e autoriteteve qendrore kompetente.
Për të shmangur abuzimet apo konfliktet e mundshme pronësore, projektligji vendos filtra të rreptë sigurie. Nëse transaksioni kryhet për një sipërfaqe private, shitësi është i detyruar të paraqesë jo vetëm dokumentacionin e rregullt të pronësisë, por edhe certifikatën familjare, një masë kjo që synon të parandalojë pretendimet e mëvonshme nga bashkëpronarë apo trashëgimtarë të tjerë pas përfundimit të shitjes. Ky detaj shihet si një hap drejt rritjes së sigurisë juridike në një sektor që shpesh ka prodhuar përplasje në gjykatat shqiptare.
Megjithatë, jo çdo i huaj do të mund të blejë tokë në Shqipëri sapo ligji të hyjë në fuqi. Qeveria ka vendosur kritere specifike që lidhen me qëndrueshmërinë dhe qëllimin e investimit. Blerësi i mundshëm duhet të jetë domosdoshmërisht rezident në Shqipëri për të paktën 5 vitet e fundit dhe të dëshmojë një eksperiencë prej të paktën 3 vitesh në aktivitetin bujqësor. Ky kusht është vendosur për të siguruar që blerësit janë individë apo subjekte që njohin terrenin dhe kanë një plan konkret zhvillimi.
Një tjetër element kyç i kësaj nisme është garancia për destinacionin e tokës. Pronarët e rinj të huaj duhet të zotohen zyrtarisht se mbi këto sipërfaqe nuk do të zhvillohet asnjë lloj aktiviteti tjetër përveç atij bujqësor.
