Lidhje


Çmimet e naftës rriten sërish, armëpushimi mbetet i pasigurt

Çmimet e naftës u rritën të enjten në mëngjes në tregjet në Azi, pasi ranë ndjeshëm kur SHBA-të ranë dakord të ndalonin sulmet ndaj Iranit për dy javë. Nafta Brent fillimisht ra me 15% në pak më pak se 92 dollarë për fuçi, megjithëse çmimet u rritën pak më vonë gjatë ditës.

Nafta e papërpunuar Brent u rrit me 2.2% në 96.70 dollarë (72.18 paund) për fuçi, ndërsa nafta e tregtuar në SHBA, West Texas Intermediate, ishte 2.8% më e lartë në 96.90 dollarë.

 

Çmimet e naftës janë ende shumë më të larta se sa ishin para fillimit të luftës më 28 shkurt.

Armëpushimi me kusht dyjavor është vënë në provë pasi Izraeli nisi një valë sulmesh vdekjeprurëse në Liban, duke bërë që Teherani të paralajmërojë për një “përgjigje që do të shkaktojë keqardhje” nëse sulmet vazhdojnë.

Kostoja e naftës së papërpunuar është rritur për shkak të sugjerimeve se bisedimet midis Iranit dhe SHBA-së ishin “ende të brishta”, tha strategu i bankës OCBC, Sim Moh Siong.

 

Ai shtoi se rrjedha e dërgesave të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit do të jetë fokusi kryesor i tregut në ditët në vijim. Ekziston gjithashtu pasiguri se si Teherani planifikon të mbikëqyrë lëvizjen e anijeve, tha Sim.

Tregtarët po vëzhgojnë çdo ndryshim në furnizimin me naftë, ndërsa marrëdhënia midis Iranit dhe SHBA-së është “padyshim e brishtë”, tha Danny Price nga firma konsulente Frontier Economics.

Duke pasur parasysh se disa impiante të dëmtuara të naftës dhe gazit do të kërkojnë kohë për t’u riparuar, ka të ngjarë që çmimet të mbeten më të larta për të paktën një vit, shtoi ai.

 

Tregjet kryesore aziatike ranë pak të mërkurën. Indeksi Nikkei 225 i Japonisë ra me 0.5%, ndërsa Kospi në Korenë e Jugut ra me 1.2%.

Armëpushimi u njoftua të martën në mbrëmje sipas kohës së Uashingtonit, pak para afatit të caktuar nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, në orën 20:00 EDT (00:00 GMT të mërkurën).

Ai kishte paralajmëruar se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse nuk arrihet një marrëveshje.

Një nga kushtet e marrëveshjes ishte që anijet do të ishin në gjendje të përdornin në mënyrë të sigurt Ngushticën e Hormuzit.

 

Anijet në Gjirin Persik kanë marrë një paralajmërim nga marina e Iranit se çdo anije që kërkon të kalojë Ngushticën e Hormuzit pa leje “do të shënjestrohet dhe shkatërrohet”, konfirmoi për BBC Verify firma e ndërmjetësimit të anijeve SSY.

Vetëm një numër i vogël anijesh kanë kaluar rrugën ujore që kur u njoftua marrëveshja  shumë më poshtë shkallës së rreth 130 anijeve që kalonin tranzit çdo ditë para luftës.

Do të duhen të paktën 10 ditë për të pastruar ngarkesën ekzistuese të anijeve, edhe nëse ngushtica rifillon vëllimin e saj të zakonshëm të transportit detar, sipas firmës së gjurmimit detar Pole Star Global.

Në javët e fundit, disa vende, përfshirë Malajzinë, Indinë dhe Filipinet, kanë negociuar kalim të sigurt për anijet e tyre.

 


Djali i policit e përplasi me BMW, ndërron jetë te Trauma Kristi 33-vjeçar

Ka ndërruar jetë te spitali i Traumës, 33-vjeçari Kristo Liço, i cili u aksidentua me motor mesditën e 1 prillit në rrugën “Naim Frashëri”, pranë ish-depove të naftës në Mëzez, Tiranë.

I riu me origjinë nga Përmeti po lëvizte me motor bashkë me 20-vjeçaren A.T kur 18-vjeçari Endri Brailika, duke drejtuar një automjet tip BMW i përplasi fort pasi lëvizte me shpejtësi të madhe.

Menjëherë pas aksidentit Kristi dhe pasagjerja e tij u transportuan me urgjencë te Trauma, por 33-vjeçari nuk ka mundur të mbijetojë dhe sot ka ndërruar jetë.

 

Ndërkohë çështja bëhet edhe më shqetësuese nga fakti se Endri Brailika është liruar menjëherë pas aksidentit, pavarësisht rrethanave të aksidentit dhe gjendjes së të aksidentuarve. Ky vendim ka ngritur dyshime të forta për ndikim të lidhjeve familjare, pasi babai i tij është punonjës i RENEA.

Një ngjarje që duhet të trajtohej me seriozitet maksimal, është shndërruar në një precedent të rrezikshëm: privilegjet dhe lidhjet personale mbi drejtësinë.

Mbetet për t’u parë nëse tani që 33-vjeçari ndërroi jetë, policia do kujtohet të arrestojë 18-vjeçarin që duke qenë djalë polici lëviz lirshëm me BMW pa menduar për pasojat, dëmet apo aksidentet që mund të shkaktojë.


“Ta bëjmë!” – Zbulohet momenti kur Trump vendosi luftën me Iranin pas prezantimit sekret të Netanyahut

 

Në një seri mbledhjesh në “Situation Room”, presidenti Donald Trump përballi instinktet e tij me shqetësimet e thella të zëvendëspresidentit dhe një vlerësim pesimist të inteligjencës.

 

“The New York Times” tregon se si ai mori një vendim me pasoja të mëdha për të gjithë botën.

 

Vendimi i presidentit për t’i dhënë dritën jeshile bashkimit me Izraelin në një sulm ndaj Iranit u ndikua nga një prezantim i kryeministrit Benjamin Netanyahu në shkurt, i cili hapi një seri diskutimesh brenda Shtëpisë së Bardhë gjatë ditëve dhe javëve në vijim.

 

Makina e zezë SUV që transportonte Netanyahun mbërriti në Shtëpinë e Bardhë pak para orës 11:00 të datës 11 shkurt. Lideri izraelit, që prej muajsh kishte ushtruar presion që SHBA të miratonte një ofensivë të madhe ndaj Iranit, u fut brenda pa shumë ceremoni, larg syve të mediave, për një nga momentet më të rëndësishme të karrierës së tij.

 

Fillimisht, zyrtarët amerikanë dhe izraelitë u mblodhën në dhomën e kabinetit, ngjitur me Zyrën Ovale. Më pas, Netanyahu zbriti në katin poshtë për ngjarjen kryesore: një prezantim tepër sekret mbi Iranin për Trump dhe ekipin e tij në “Situation Room”, një hapësirë që rrallë përdorej për takime të tilla me liderë të huaj.

 

Trump nuk u ul në vendin e zakonshëm në krye të tryezës. Ai zgjodhi një vend përballë ekraneve të mëdha në mur, ndërsa Netanyahu u vendos përballë tij. Në ekran u shfaq David Barnea, drejtori i Mossad-it, së bashku me zyrtarë ushtarakë izraelitë, duke krijuar imazhin e një lideri në kohë lufte të rrethuar nga ekipi i tij.

 

Në takim morën pjesë figura kyçe si Marco Rubio, Pete Hegseth, Dan Caine dhe John Ratcliffe. Mungonte zëvendëspresidenti JD Vance, i cili ndodhej në Azerbajxhan.

 

Prezantimi i Netanyahut, që zgjati rreth një orë, do të rezultonte vendimtar në vendosjen e SHBA-së dhe Izraelit në rrugën drejt një konflikti të madh në një nga rajonet më të paqëndrueshme të botës. Ai sugjeroi se Irani ishte “gati” për ndryshim regjimi dhe se një operacion i përbashkët mund t’i jepte fund Republikës Islamike.

 

Në një moment, izraelitët shfaqën një video me figura të mundshme që mund të merrnin drejtimin e vendit pas rrëzimit të regjimit, përfshirë Reza Pahlavi.

 

Sipas planit izraelit, programi i raketave balistike të Iranit mund të shkatërrohej brenda pak javësh. Regjimi do dobësohej aq shumë sa nuk do mund të bllokonte Ngushticën e Hormuzit dhe reagimi ndaj interesave amerikane do ishte minimal. Mossad besonte gjithashtu se protestat e brendshme do rindezeshin dhe mund të çonin në rrëzim të regjimit.

 

Trump reagoi pozitivisht. “Mua më duket mirë”, i tha ai Netanyahut, një sinjal i fortë se vendimi ishte pothuajse marrë.

 

Por një ditë më vonë, inteligjenca amerikane dha një vlerësim shumë më mosbesues. Në një tjetër mbledhje në “Situation Room”, John Ratcliffe e quajti skenarin e ndryshimit të regjimit “farsë”. Rubio e përmblodhi më drejtpërdrejt: “Pra, është budallallëk”.

 

Analiza amerikane ndante planin në katër objektiva: eliminimi i liderit suprem Ali Khamenei, dobësimi ushtarak i Iranit, një kryengritje popullore dhe ndryshim regjimi. Vetëm dy të parat konsideroheshin realiste.

 

Trump nuk u lëkund. Ai mbeti i fokusuar te objektivat ushtarake, duke lënë ndryshimin e regjimit si “problem të tyre”.

 

Gjenerali Dan Caine paralajmëroi për rreziqe serioze: mungesë armësh, vështirësi në sigurimin e Ngushticës së Hormuzit dhe pasoja të paparashikueshme. Por ai nuk dha një kundërshtim të drejtpërdrejtë.

 

Brenda kabinetit, qëndrimet ishin të ndara. Hegseth ishte mbështetësi më i fortë i luftës. Rubio ishte i pavendosur. Ndërsa Vance ishte kundërshtari më i fortë, duke paralajmëruar për kaos rajonal, kosto të larta dhe pasoja politike.

 

Vance argumentoi se një luftë do të ishte “shpërqendrim i madh” dhe “jashtëzakonisht e kushtueshme”. Ai paralajmëroi se Irani mund të reagojë në mënyrë të paparashikueshme dhe të bllokojë Hormuzin, duke shkaktuar krizë globale energjetike.

 

Megjithatë, askush nuk e sfidoi drejtpërdrejt presidentin.

 

Në fund të shkurtit, një informacion i ri inteligjence ndryshoi gjithçka: liderët iranianë do të mblidheshin në një vend të vetëm, një objektiv ideal për një sulm ajror.

 

Diplomacia vazhdoi paralelisht, por pa sukses. Irani refuzoi oferta kompromisi, duke i cilësuar ato si poshtëruese.

 

 

Më 26 shkurt, në një mbledhje të fundit, Trump kërkoi mendimin e të gjithëve. Vance tha: “Mendoj se është ide e keqe, por do të të mbështes”. Të tjerët lanë vendimin në dorën e presidentit.

 

Rubio e përmblodhi qartë: nëse synimi është ndryshim regjimi, nuk duhet bërë. Por shkatërrimi i kapaciteteve ushtarake ishte i realizueshëm.

 

Në fund, Trump vendosi. “Mendoj se duhet ta bëjmë”, tha ai.

 

Një ditë më pas, nga Air Force One, 22 minuta para afatit, ai dha urdhrin përfundimtar: “Operacioni Epic Fury është miratuar. Nuk ka anulim. Suksese”./NYTimes


Banka Botërore: Shqipëria do ketë rritjen më të vogël ekonomike në 2026-ën

 

Banka Botërore ka rishikuar lehtë në ulje pritshmërinë për rritjen ekonomike të Shqipërisë, duke e çuar atë në 3.4% për vitin 2026, nga 3.5% që parashikonte më herët.

 

Ulja është vetëm 0.1 pikë përqindje, por sinjalizon një ngadalësim të mëtejshëm të ekonomisë shqiptare në një mjedis më të vështirë rajonal dhe ndërkombëtar. Për Shqipërinë, kjo do të ishte norma më e ulët e rritjes në pesë vitet e fundit. Sipas projeksioneve të mëparshme të vetë Bankës Botërore, ekonomia u rrit me 4.8% në 2022, me 4% në 2023, me 4% në 2024 dhe vlerësohet të jetë rritur me 3.9% në 2025, ndërsa tani parashikimi për 2026 është ulur në 3.4%.

 

Banka Botërore, në raportin e fundit të prillit 2026, të titulluar “Politikat industriale” pret që gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor të kenë mesatarisht një rritje prej 3.1% në 2026 dhe 2027, të mbështetur nga eksportet më të forta dhe investimet publike, përfshirë projektet infrastrukturore të financuara nga Bashkimi Europian. Megjithatë, kjo nuk mjafton për të shmangur ngadalësimin e konsumit, teksa rritja e pagave pritet të zbutet, investimet të dobësohen nga ftohja e bumit të ndërtimit të lidhur me turizmin dhe hyrjet e investimeve të huaja direkte të jenë më të vakëta.

 

Kosova kryeson në pritshmëritë për rritjen ekonomike në 2026, me 3.7%, e ndjekur nga Shqipëria. Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut do të rriten me 2.9% secila, Serbia me 2.7% dhe e fundit është Bosnjë Hercegovina me 2.5%.

 

Një tjetër rrezik vjen nga inflacioni. Goditja në çmimet e energjisë, e lidhur me luftën Iran, pritet të ushqejë inflacionin në rajon, duke goditur më shumë shtresat me të ardhura të ulëta, duke frenuar rritjen reale të pagave dhe duke ngadalësuar ritmin e uljes së varfërisë.

 

Raporti jep tre mesazhe kryesore. Së pari, Ballkani Perëndimor pritet të vazhdojë të rritet, por me ritme të moderuara, larg një përshpejtimi të fortë ekonomik. Së dyti, mbështetja kryesore do të vijë nga eksportet e shërbimeve, veçanërisht turizmi dhe teknologjia e informacionit, si edhe nga investimet publike, ndërsa konsumi pritet të ftohet për shkak të rritjes më të ngadaltë të pagave, zbehjes së bumit të ndërtimit të lidhur me turizmin dhe hyrjeve më të dobëta të investimeve të huaja direkte. Së treti, rritja e çmimeve të energjisë, e lidhur me luftën me Iranin, shihet si rrezik i drejtpërdrejtë për inflacionin, veçanërisht për familjet me të ardhura më të ulëta, sepse ul rritjen reale të pagave dhe ngadalëson uljen e varfërisë.

 

Raporti thekson gjithashtu se vendet e rajonit, të gjitha me synim anëtarësimin në Bashkimin Europian, duhet të përdorin më mirë politikat industriale dhe tranzicionin e gjelbër për të forcuar sigurinë energjetike dhe për ta afruar ekonominë me standardet e tregut Europian të energjisë. Ky është një sinjal se rritja e ardhshme nuk mund të mbështetet pafundësisht te konsumi, ndërtimi apo turizmi, por kërkon një bazë më të gjerë prodhuese dhe më shumë diversifikim ekonomik.

 

Sipas raportit, qëndrueshmëria e vendeve të Europës dhe Azisë Qendrore po vihet sërish në provë nga kriza në Lindjen e Mesme dhe rritja e çmimeve të importeve të energjisë. Rritja ekonomike në rajon pritet të ngadalësohet mesatarisht në 2.2% në vitet 2026-2027, nga 2.6% që ishte në vitin 2025. Në Federatën Ruse, ritmet e zgjerimit ekonomik pritet të zbuten për shkak të mbështetjes më të kufizuar fiskale dhe kufizimeve strukturore. Ndërsa në Turqi, rritja ekonomike pritet të bjerë në 2.8% këtë vit, si pasojë e çmimeve më të larta të energjisë dhe ushqimeve, përpara se të përshpejtohet sërish në 3.7% në vitin 2027.

 

Rreziqet për perspektivën mbeten të konsiderueshme. Një konflikt më i zgjatur dhe më intensiv në Lindjen e Mesme mund të godasë rëndë furnizimin global të energjisë, duke çuar më lart çmimet e naftës, gazit natyror dhe plehrave kimike, si dhe duke sjellë rritje ekonomike më të dobët dhe inflacion më të lartë. Po ashtu, rritja në Eurozonë mund të dobësohet, veçanërisht nëse tensionet në tregtinë globale përshkallëzohen. /Monitor


Amerikanët i japin dronët më të fundit Policisë së Shtetit

 

Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Tiranë ka njoftuar përmes një postimi në rrjetet sociale se Njësia e Antiterrorit në Policinë e Shtetit do të pajiset me dronët më të fundit të prodhimit amerikan.

 

Sipas ambasadës, këta dronë janë të pajisur me teknologji të avancuar të imazheve termike, duke mundësuar monitorim të vazhdueshëm si gjatë ditës ashtu edhe natës.

 

Ky investim synon të rrisë ndjeshëm kapacitetet operacionale të Policisë së Shtetit, veçanërisht në kontrollin e territorit dhe forcimin e sigurisë kufitare.

 

Po ashtu, përdorimi i kësaj teknologjie pritet të ndihmojë në identifikimin dhe gjurmimin e elementëve të dhunshëm, duke përmirësuar reagimin e strukturave ligjzbatuese në situata të ndryshme sigurie.

 

Ambasada amerikane thekson se mbështetja ndaj institucioneve shqiptare në fushën e sigurisë mbetet një prioritet, duke synuar rritjen e standardeve dhe eficiencës në luftën kundër kërcënimeve të ndryshme.

XS
SM
MD
LG