SHBA godet Iranin për natën e tetë, Teherani zgjeron sulmet ndaj bazave amerikane në rajon
Konflikti mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ka hyrë në një fazë të re përshkallëzimi, pasi dy ushtarë amerikanë u vranë në Jordani dhe Uashingtoni u përgjigj me një valë të re bombardimesh kundër objektivave iraniane. Sipas raportimeve të Reuters dhe Associated Press, SHBA-ja përfundoi të dielën, më 19 korrik, natën e tetë radhazi të sulmeve ajrore ndaj Iranit. Operacioni u urdhërua nga Presidenti Donald Trump dhe kishte si objektiv njësitë e Gardës Revolucionare Islamike, të cilat Uashingtoni i konsideron përgjegjëse për sulmin vdekjeprurës ndaj forcave amerikane në Jordani.
Komanda Qendrore amerikane njoftoi se dy ushtarë u vranë, një tjetër rezulton i zhdukur dhe katër u dërguan në spital pas sulmit iranian me raketa balistike dhe dronë ndaj bazës ajrore Muwaffaq Salti, pranë Azraqit. Të plagosurit janë liruar nga spitali, ndërsa vazhdojnë kërkimet për ushtarin e zhdukur.
Ky incident e ka çuar në 16 numrin e ushtarakëve amerikanë të vdekur që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, ndërsa më shumë se 420 të tjerë janë plagosur.
Në kundërpërgjigje, forcat amerikane goditën sisteme të mbrojtjes ajrore, radarë bregdetarë, depo raketash dhe dronësh, infrastrukturë logjistike dhe kapacitete detare iraniane. Sulme u raportuan pranë Sirikut, Hajiabadit, Bandar Abbasit, ishullit Qeshm dhe Shadeganit.
Mediat iraniane raportuan se bombardimet dëmtuan ura, tunele dhe një nga rrugët kryesore që lidh pjesën jugore të Iranit me portin strategjik të Bandar Abbasit, pranë Ngushticës së Hormuzit. Goditjet thuhet se kanë prekur edhe infrastrukturën e energjisë dhe furnizimit me ujë në provincën Hormozgan.
Organizata iraniane e Energjisë Atomike pretendoi se SHBA-ja kishte goditur edhe centralin bërthamor ende në ndërtim në Darkhovin. Deri tani nuk janë dhënë hollësi për dëmet dhe pretendimi nuk është konfirmuar nga burime të pavarura.
Ministria iraniane e Shëndetësisë deklaroi se të paktën 50 persona janë vrarë dhe mbi 500 janë plagosur nga sulmet amerikane gjatë tri javëve të fundit. Këto shifra nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.
Irani zgjeron sulmet në Gjirin Persik
Paralelisht me bombardimet amerikane, Irani ka intensifikuar sulmet me raketa dhe dronë ndaj bazave amerikane dhe vendeve aleate të Uashingtonit në rajon.
Kuvajti ka pësuar dëmet më të mëdha. Autoritetet vendase konfirmuan se një impiant për prodhimin e energjisë dhe shkripëzimin e ujit, si dhe një objekt i industrisë së naftës, u goditën gjatë sulmeve iraniane. Disa zjarrfikës dhe punonjës të sektorit të naftës u plagosën, ndërsa zjarret nxorën përkohësisht jashtë funksionit disa njësi energjetike.
Goditja e impianteve të shkripëzimit konsiderohet veçanërisht serioze, pasi Kuvajti siguron rreth 90 për qind të ujit të pijshëm përmes tyre. Hapësira ajrore e vendit u mbyll përkohësisht për shkak të kërcënimit nga raketat dhe dronët.
Gjatë së dielës, Kuvajti dhe Bahrejni njoftuan se kishin interceptuar sulme të reja ajrore. Deri tani nuk janë raportuar viktima apo dëme nga vala e fundit.
Irani pretendon se ka sulmuar bazën Ali Al Salem dhe kampe të tjera ushtarake amerikane në Kuvajt, si dhe objekte në Bahrejn ku ndodhen avionë luftarakë dhe sisteme të inteligjencës amerikane.
Në Arabinë Saudite u aktivizuan sistemet e paralajmërimit në Al-Kharj, ku ndodhet një bazë me prani amerikane, dhe në Yanbu, një nga terminalet kryesore të eksportit të naftës. Burime të Reuters thanë se alarmet mund të jenë shkaktuar nga një raketë iraniane, por Teherani nuk mori përgjegjësinë dhe autoritetet saudite nuk raportuan dëme.
Në Irak, një dron goditi bazën e një grupi opozitar kurd-iranian pranë Erbilit, duke plagosur tetë persona. Ende nuk dihet se kush qëndron pas këtij sulmi.
Hormuzi mbetet në qendër të konfliktit
Ngushtica e Hormuzit vazhdon të jetë çështja kryesore e përplasjes. Irani pretendon se ka kontroll mbi lundrimin dhe se asnjë anije nuk mund të kalojë pa autorizimin e Gardës Revolucionare.
Teherani njoftoi se katër anije tentuan të kalonin pa leje. Dy prej tyre thuhet se u kthyen, ndërsa dy të tjera u përfshinë në atë që Garda Revolucionare e përshkroi si “aksident”. Identiteti i anijeve dhe rrethanat e incidentit nuk janë bërë publike.
SHBA-ja vazhdon ndërkohë bllokadën ndaj porteve iraniane. Ushtria amerikane pretendon se ka devijuar pesë anije dhe ka çaktivizuar një tjetër që po përpiqej të thyente bllokadën.
Të dhënat e transportit detar tregojnë se Hormuzi nuk është mbyllur plotësisht, por trafiku është reduktuar ndjeshëm. Vetëm tri cisterna tregtare kaluan të enjten, niveli më i ulët ditor që nga maji. Eksportet e naftës nga vendet e Gjirit vazhdojnë të jenë rreth 32 për qind më të ulëta se përpara fillimit të luftës.
Marrëveshja e armëpushimit drejt kolapsit të plotë
Udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, akuzoi SHBA-në për shkeljen e marrëveshjes së ndërmjetme të arritur në qershor. Ai deklaroi se veprimet amerikane kishin treguar se firma e Trumpit ishte “pa vlerë” dhe paralajmëroi për një përgjigje më të rëndë.
Zëvendësministri i Jashtëm iranian, Kazem Gharibabadi, konfirmoi se Teherani nuk po zbaton më angazhimet e memorandumit të qershorit. Deri tani nuk është njoftuar ndonjë nismë e re konkrete ndërmjetësimi.
Presidenti Trump, nga ana tjetër, kërkoi që Irani të përfshihet në projektligjin amerikan të sanksioneve që po përgatitet kundër Rusisë, duke sinjalizuar se presioni ekonomik ndaj Teheranit do të rritet krahas operacioneve ushtarake.
Ndërkohë, Izraeli po përgatitet të presë dhjetëra avionë të tjerë amerikanë furnizues me karburant. Izraeli nuk është përfshirë në valën e fundit të bombardimeve, por dislokimi i ri shihet si shenjë se SHBA-ja po përgatitet për një fushatë ajrore më të gjatë ose për zgjerimin e operacioneve.
Me diplomacinë praktikisht të ngrirë, trafikun detar në rënie dhe vendet e Gjirit gjithnjë e më të ekspozuara ndaj sulmeve, zhvillimet e 18 dhe 19 korrikut tregojnë se konflikti SHBA–Iran po largohet me shpejtësi nga përplasja e kufizuar dhe po rrezikon të shndërrohet në një luftë më të gjerë rajonale.