Në cilat shtete u nderua Ratko Mlladiç pas vdekjes? Harta e homazheve zbulon disa surpriza
Vdekja e Ratko Mladiçit më 27 gusht në Hagë, ku po vuante dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocidin në Srebrenicë, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, është pasuar nga një valë homazhesh në pjesë të botës serbe. Përkujtimet më të dukshme janë regjistruar në Republika Srpska të Bosnjë-Hercegovinës, ku qytetarë, organizata veteranësh dhe struktura fetare kanë ndezur qirinj, zhvilluar shërbesa përkujtimore dhe mbajtur tubime. Associated Press dokumentoi vigjilje në zonën e Sarajevës Lindore dhe skena nderimi edhe në Banja Luka, ndërsa në Pale dhe qytete të tjera u shfaqën pankarta dhe u organizuan tubime në kujtim të tij.
Edhe në Serbi pati reagime publike në mbështetje të Mladiçit, përfshirë pankarta, ndezje pishtarësh dhe mesazhe nga figura politike. Presidenti Aleksandar Vuçiç kritikoi ashpër Gjykatën e OKB-së që nuk e kishte liruar për arsye shëndetësore dhe deklaroi se Serbia do të ndihmojë familjen për një varrim dinjitoz nëse ajo zgjedh që ceremonia të zhvillohet në Serbi. Megjithatë, deri më 30 gusht nuk është konfirmuar zyrtarisht një funeral shtetëror, ndaj deklaratat për “nderimet më të larta shtetërore dhe ushtarake” mbeten për t’u verifikuar nëse do të materializohen në ceremoninë e varrimit.
Zhvillimet e fundit e zgjerojnë hartën e homazheve edhe në Mal të Zi. Përveç ngushëllimeve të kryetarit të Parlamentit Andrija Mandiç dhe mesazheve të respektit nga një numër politikanësh e funksionarësh malazezë, më 28 gusht në Manastirin e Pivës u mbajt një pomen për Mladiçin pas liturgjisë së drejtuar nga mitropoliti Metodije. Një ditë më vonë, në hyrje të Andrijevicës, u vendos një pankartë e madhe me fotografinë e Mladiçit dhe mesazhin “Poslednji pozdrav našem generalu, Vasojevići su uz tebe”. Policia nisi verifikimet për autorët e pankartës, e cila më pas u hoq. Këto episode bëjnë që Mali i Zi të mos mbetet më vetëm në kategorinë e reagimeve politike, por të futet edhe mes vendeve ku janë dokumentuar akte fizike përkujtimore.
Në Rusi, reagimi ka qenë kryesisht institucional. Ministria e Jashtme ruse shprehu ngushëllime dhe e përdori vdekjen e Mladiçit për të akuzuar Tribunalin e Hagës për standarde të dyfishta dhe anshmëri ndaj serbëve. Mesazhe ngushëllimi erdhën edhe nga zyrtarë të lartë rusë, përfshirë Sergei Shoigun. Deri tani, megjithatë, nuk është dokumentuar një ceremoni e madhe publike fizike në territorin rus.
Një homazh fizik u regjistrua gjithashtu në Çeki, por jo nga autoritetet çeke. Tifozë serbë të Crvena Zvezdës, të ndodhur në Plzeň për një ndeshje evropiane, shpalosën një pankartë në nderim të Mladiçit dhe skanduan emrin e tij. UEFA nisi procedurë disiplinore lidhur me episodin.
Në tërësi, të dhënat e verifikuara tregojnë se akte fizike publike nderimi ose përkujtimi për Mladiçin janë dokumentuar në të paktën katër shtete: Bosnjë-Hercegovinë, Serbi, Mal të Zi dhe Çeki, ndërsa Rusia i shtohet hartës kur përfshihen reagimet zyrtare dhe institucionale. Epiqendra e përkujtimeve mbetet Republika Srpska dhe Serbia. Kombet e Bashkuara, në anën tjetër, kanë dënuar shprehimisht glorifikimin e personave të dënuar për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.