Tërmet në Gjermani: AfD merr 44%, CDU e Merzit shembet në Saksoni-Anhalt
Alternativa për Gjermaninë (AfD) ka fituar në mënyrë dërrmuese zgjedhjet parlamentare të 6 shtatorit në landin lindor gjerman të Saksoni-Anhaltit, duke marrë 43.8% të votave, sipas rezultatit zyrtar paraprak të publikuar mëngjesin e së hënës. AfD mori 576,037 vota të dyta, plot 23 pikë përqindjeje më shumë se në vitin 2021, kur kishte marrë 20.8%. Rezultati është jo vetëm rekord për AfD-në në një palë zgjedhje rajonale, por edhe përqindja më e lartë e arritur nga ndonjë parti në historinë e zgjedhjeve të landit Saksoni-Anhalt.
Goditjen më të rëndë e pësoi CDU-ja e kancelarit Friedrich Merz. Partia që kishte fituar bindshëm zgjedhjet e vitit 2021 me 37.1%, këtë herë ra në vetëm 17.2%, një humbje prej 19.9 pikësh. SPD mori 9.3%, të Gjelbrit 8.9%, Die Linke 8.6%, ndërsa BSW e Sahra Wagenknecht kaloi për pak pragun elektoral me 5.3%. FDP, me vetëm 2.6%, mbeti jashtë parlamentit.
Partia 2026 Ndryshimi nga 2021
AfD 43.8% +23.0
CDU 17.2% -19.9
SPD 9.3% +0.9
Të Gjelbrit 8.9% +3.0
Die Linke 8.6% -2.4
BSW 5.3% e re
FDP 2.6% -3.8
Pjesëmarrja ishte po aq domethënëse sa rezultati: 77.8% e 1.7 milionë zgjedhësve votuan, krahasuar me vetëm 60.3% në vitin 2021. Pra, nuk bëhet fjalë thjesht për një rezultat të lartë të AfD-së për shkak të abstenimit të kundërshtarëve. Përkundrazi, zgjedhjet prodhuan një mobilizim jashtëzakonisht të madh. Të dhënat e Infratest dimap tregojnë se AfD tërhoqi rreth 170 mijë persona që në 2021 nuk kishin votuar, ndërsa rreth 82-83 mijë ish-votues të CDU-së kaluan drejtpërdrejt tek AfD.
Rezultati i jep AfD-së 39 nga 83 mandatet e Landtagut. Për shumicën absolute nevojiten 42, që do të thotë se partisë së Ulrich Siegmund i mungojnë vetëm tre deputetë për të qeverisur e vetme. CDU merr 16 mandate, SPD 7, të Gjelbrit 8, Die Linke 8 dhe BSW 5. AfD, pra, nuk e realizoi objektivin maksimal të një qeverie njëpartiake, por u gjend shumë pranë tij.
Këtu qëndron edhe dallimi historik që duhet raportuar saktë. Kjo nuk është hera e parë që AfD del partia e parë në një land gjerman: këtë e kishte arritur në Turingi në vitin 2024. Por rezultati prej 43.8% është rezultati më i fuqishëm elektoral i AfD-së deri më sot. Nëse Ulrich Siegmund arrin të bëhet kryeministër i Saksoni-Anhaltit, do të krijohej qeveria e parë e një landi e drejtuar nga AfD dhe qeveria e parë rajonale e ekstremit të djathtë në Gjermaninë e pasluftës.
Si arriti AfD në 43.8%?
Rezultati nuk duket më vetëm si “votë proteste”. Analiza e ARD-së tregon një ndryshim shumë më të thellë: AfD doli forca e parë në pothuajse të gjitha grupmoshat, duke qenë vetëm baraz me CDU-në te votuesit mbi 70 vjeç. Madje, votuesit i dhanë AfD-së avantazh edhe në fusha ku tradicionalisht nuk konsiderohej kompetente. 30% e të anketuarve e konsideronin AfD-në partinë më të aftë për ekonominë, kundrejt 28% për CDU-në. Në vitin 2021 vetëm 8% i atribuonin AfD-së këtë kompetencë.
AfD kryesonte gjithashtu perceptimin e votuesve për luftën kundër kriminalitetit me 40%, azilin dhe refugjatët me 38%, përfaqësimin e interesave të Gjermanisë Lindore me 36% dhe sigurimin e paqes në Evropë me 29%. Po aq domethënës është fakti se 54% e të anketuarve mendonin se AfD është më pranë shqetësimeve të qytetarëve sesa partitë e tjera.
Një tjetër motor i votës ishte pakënaqësia me Berlinin. Sipas sondazhit të ARD-së, 87% e votuesve të landit ishin të pakënaqur me qeverinë federale të Friedrich Merz. Vetë kandidati i AfD-së, Ulrich Siegmund, e kishte ironizuar Merzin gjatë fushatës duke e quajtur praktikisht “fushatuesin më të mirë” për AfD-në, për shkak të pakënaqësisë që kancelari po shkaktonte. Reuters citon ekonomistin Marcel Fratzscher, sipas të cilit rezultati ishte para së gjithash një votë mosbesimi ndaj qeverisë federale.
Edhe çështja e Rusisë dhe Ukrainës ishte shumë më e rëndësishme sesa mund të duket për zgjedhje rajonale. AfD zhvilloi një fushatë hapur kundër dërgimit të armëve Ukrainës dhe në favor të rivendosjes së marrëdhënieve ekonomike me Moskën. 57% e të gjithë të anketuarve në Saksoni-Anhalt mbështetën ndalimin e dërgesave të armëve për Ukrainën; ndër votuesit e AfD-së përqindja arrinte në 92%.
Në sfond qëndron edhe një ndjenjë e fortë pakënaqësie socio-ekonomike në ish-Gjermaninë Lindore. 51% e banorëve të Saksoni-Anhaltit thonë se marrin më pak sesa pjesa që u takon krahasuar me pjesën tjetër të Gjermanisë; te votuesit e AfD-së kjo shkon në 66%. AfD e ka kthyer pikërisht këtë ndjenjë të neglizhimit, transformimit ekonomik dhe hendekut Lindje-Perëndim në një nga motorët e saj elektoralë.
Por a do të qeverisë AfD?
Kjo është tani pyetja kryesore. CDU, SPD, të Gjelbrit dhe Die Linke vazhdojnë të refuzojnë një koalicion me AfD-në, duke ruajtur të ashtuquajturën Brandmauer, “murin mbrojtës” kundër bashkëpunimit me partinë. Dega e AfD-së në Saksoni-Anhalt është klasifikuar që prej vitit 2023 nga shërbimi lokal i mbrojtjes së kushtetutës si organizatë e konfirmuar e ekstremit të djathtë; AfD e kundërshton klasifikimin në gjykatë.
Megjithatë, situata po ndryshon me shpejtësi edhe vetëm disa orë pas rezultatit. BSW e Sahra Wagenknecht ka sinjalizuar se nuk dëshiron ngritjen e një koalicioni artificial vetëm për të përjashtuar AfD-në. Mëngjesin e sotëm është hedhur konkretisht mundësia që deputetët e BSW-së të abstenojnë gjatë zgjedhjes së kryeministrit të landit, gjë që në një fazë të mëvonshme të votimit mund t'i hapë rrugë Siegmundit. Në përditësimin e orës 11:31 të Tagesschau, BSW kishte përsëritur gatishmërinë që me abstinim të mos bllokonte një kryeministër të AfD-së, ndërsa Siegmund tha se do të kandidojë nëse sheh perspektivën e një shumice të qëndrueshme.
AfD po ushtron presion edhe mbi CDU-në. Bashkëkryetari Tino Chrupalla u bëri thirrje deputetëve konservatorë të krijojnë një “shumicë konservatore të qendrës së djathtë”, ndërsa Alice Weidel e interpretoi rezultatin si mandat të qartë për qeverisje. Deri tani drejtuesit e CDU-së e kanë refuzuar prerazi këtë mundësi.
Pse rezultati është goditje kombëtare për Merzin
Edhe pse Saksoni-Anhalti ka vetëm pak më shumë se dy milionë banorë, zgjedhjet po interpretohen si një sinjal kombëtar për sistemin politik gjerman. CDU jo vetëm humbi zgjedhjet, por e përgjysmoi pothuajse rezultatin në një land që e kishte qeverisur që prej vitit 2002. AfD ndërkohë synon ta përdorë Saksoni-Anhaltin si trampolinë drejt zgjedhjeve federale të vitit 2029. Siegmund tha pas rezultatit se ishte bërë “histori”, ndërsa Weidel deklaroi se objektivi i ardhshëm i partisë është të arrijë të paktën 40% në nivel kombëtar.
Reagimet kanë kaluar tashmë kufijtë e Gjermanisë. Franca dhe Polonia e kanë cilësuar rezultatin alarmues. Ministri francez i Financave Roland Lescure foli për një “sinjal shumë, shumë shqetësues”, ndërsa ministri i Jashtëm polak Radosław Sikorski e quajti rezultatin “shenjë shumë shqetësuese”.
Një detaj i fundit i rëndësishëm për saktësinë: 43.8% është rezultat zyrtar paraprak, jo ende rezultati përfundimtar juridik. Të 2,661 qendrat janë numëruar, por Komisioni Zgjedhor i landit do ta certifikojë rezultatin përfundimtar më 22 shtator. Pra, shifra mund të ndryshojë minimalisht pas kontrolleve, por rezultati politik nuk është më në diskutim: AfD e ka fituar zgjedhjen me diferencë kolosale.