Gallant pranon përdorimin e “Direktivës Hannibal” më 7 tetor: A u vranë izraelitë edhe nga ushtria e tyre?
Një deklaratë e ish-ministrit izraelit të Mbrojtjes, Yoav Gallant, ka rikthyer në vëmendje një nga çështjet më të debatueshme të 7 tetorit 2023: përdorimin e të ashtuquajturës “Direktiva Hannibal”, një procedurë ushtarake e lidhur me parandalimin e kapjes së ushtarëve apo pengjeve izraelite, edhe në rrethana kur përdorimi i forcës mund të rrezikonte vetë jetën e tyre.
Gjatë një interviste për televizionin izraelit Channel 12, Gallant u pyet drejtpërdrejt nëse kjo direktivë ishte përdorur gjatë sulmit të 7 tetorit. Përgjigjja e tij ishte domethënëse: sipas tij, urdhri ishte dhënë “taktikisht, në disa vende”, ndërsa në vende të tjera nuk ishte dhënë, gjë të cilën ai e cilësoi si problem.
Pranimi merr rëndësi të veçantë sepse Gallant ishte ministër i Mbrojtjes pikërisht në kohën kur ndodhën sulmet dhe kundërpërgjigjja ushtarake izraelite. Megjithatë, deklarata e tij nuk përcakton se kush e dha secilin urdhër konkret, sa raste pati dhe sa viktima mund të jenë shkaktuar prej tyre.
“Direktiva Hannibal” u hartua fillimisht për të penguar marrjen peng të ushtarëve izraelitë. Logjika e saj ishte që kapja e një ushtari mund t’i jepte kundërshtarit një avantazh të madh negociues dhe, për këtë arsye, forcat izraelite mund të përdornin zjarr të fortë për të ndaluar largimin e pengmarrësve, edhe kur kjo krijonte rrezik serioz për jetën e të kapurit.
Pikërisht kjo logjikë është bërë objekt i një debati shumë më të madh pas 7 tetorit.
Komisioni i Pavarur Ndërkombëtar i Hetimit i OKB-së ka dokumentuar raste ku forcat izraelite dyshohet se e aplikuan këtë mënyrë veprimi. Në raportin e tij për ngjarjet e 7 tetorit, Komisioni tha se kishte verifikuar informacion që tregonte se në të paktën dy raste forcat izraelite kishin përdorur me gjasë Direktivën Hannibal, duke shkaktuar vdekjen e civilëve izraelitë.
Një prej rasteve lidhej me një grua të rrëmbyer nga Nir Oz, e cila sipas Komisionit u vra nga zjarri i një helikopteri izraelit ndërsa po transportohej drejt Gazës. Rasti tjetër lidhej me pengje të mbajtura në një shtëpi në kibucin Be’eri, ku u përdor zjarr tankesh. Komisioni i OKB-së arriti në përfundimin se në disa vende aplikimi i Direktivës Hannibal çoi në vdekjen e të paktën 14 civilëve izraelitë.
Kjo nuk do të thotë se të gjitha pretendimet që kanë qarkulluar rreth 7 tetorit janë provuar. Për shembull, Komisioni nuk arriti të konfirmonte pretendimet se helikopterët izraelitë kishin qëlluar në mënyrë të përgjithshme automjete civile në zonën e festivalit Nova. Por ai dokumentoi dëshminë e një ekuipazhi tanku izraelit që kishte hapur zjarr ndaj një automjeti për shkak të dyshimit se brenda tij po transportoheshin ushtarë izraelitë të rrëmbyer.
Pikërisht këtu deklarata e Gallant merr një peshë tjetër. Debati nuk është më vetëm nëse pati raste të izoluara “zjarri miqësor”, diçka që mund të ndodhë në kaosin e një beteje. Pyetja është nëse ekzistoi një logjikë operative e qëllimshme sipas së cilës ndalimi i transportimit të pengjeve drejt Gazës mund të kishte përparësi edhe ndaj sigurisë së vetë pengjeve.
Dhe përgjigjja e Gallant tregon se, të paktën në disa zona, urdhra të tillë u dhanë.
Kjo e bën edhe më të rëndësishme një pyetje që ende nuk ka marrë përgjigje të plotë: sa prej izraelitëve të vrarë më 7 tetor humbën jetën nga zjarri palestinez dhe sa prej tyre mund të jenë vrarë nga vetë forcat izraelite gjatë përpjekjeve për të ndaluar rrëmbimet?
Deri më sot nuk ekziston një bilanc përfundimtar dhe i verifikuar që ta ndajë me saktësi këtë përgjegjësi për secilën viktimë. Për këtë arsye, pretendimi se një pjesë e madhe apo një përqindje e caktuar e e viktimave të 7 tetorit u vra nga ushtria izraelite do të shkonte përtej asaj që është provuar.
Por një gjë tashmë është shumë më e vështirë të mohohet: forcat izraelite hapën zjarr në situata ku ndodheshin edhe izraelitë të kapur, dhe vetë ish-ministri i Mbrojtjes ka pranuar se Direktiva Hannibal ishte dhënë “taktikisht” në disa vende.
Kështu, historia e 7 tetorit nuk reduktohet vetëm në sulmin e Hamasit dhe grupeve të tjera palestineze. Në të përfshihet gjithashtu mënyra se si reagoi ushtria izraelite, urdhrat që morën komandantët në terren dhe çmimi që mund të kenë paguar vetë civilët izraelitë për një doktrinë ushtarake që synonte të pengonte me çdo kusht marrjen e pengjeve.