Dita 11 – Gjithçka duhet të dini sot për luftën SHBA-Izrael kundër Iranit
Në javën e dytë të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, Teherani vazhdon të përjetojë “disa nga bombardimet më intensive” gjatë natës.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të hënën se lufta mund të përfundojë “shumë shpejt”, duke shtuar se ai “nuk është i kënaqur” me udhëheqësin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamenei.
Qindra mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për Mojtaban, i cili pasoi të atin, ajatollah Ali Khamenei.
Ja çfarë dihet deri tani.
Në Iran
Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi tha të martën se Irani do të vazhdojë të luftojë për aq kohë sa të jetë e nevojshme, duke hedhur dyshime mbi këmbënguljen e Trump se konflikti do të përfundojë “së shpejti”.
Agjencia iraniane e lajmeve ISNA raportoi se pesë persona janë vrarë dhe disa të tjerë janë plagosur nga një sulm ajror SHBA-Izrael që goditi një ndërtesë banimi në qytetin Arak, në perëndim të Iranit.
Pavarësisht bombardimeve të vazhdueshme, mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të shprehur solidaritet me Mojtaba Khamenei, në atë që mbështetësit e tij e përshkruan si një mesazh sfide ndaj vendeve që po sulmojnë Iranin.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane tha të hënën se SHBA synon të “copëtojë vendin” dhe të “marrë naftën”.
Zëvendësministri i Jashtëm Kazem Gharibabadi deklaroi se disa vende, përfshirë Kinën, Rusinë dhe Francën, kanë kontaktuar Iranin për një armëpushim, raportoi televizioni shtetëror iranian.
Një sulm ndaj ndërtesave të banimit në lindje të Teheranit vrau të paktën 40 persona, ndërsa sulmet e mëparshme ndaj objekteve të naftës mbuluan kryeqytetin me tym toksik. Irani thotë se lufta ka vrarë më shumë se 1,255 persona dhe ka plagosur rreth 10,000 të tjerë.
Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, premtoi një “përgjigje të ashpër” ndaj sulmeve mbi zonat e banuara.
Trump u tha gazetarëve se SHBA është “plotësisht në dijeni” nëse Irani ka aktivizuar të ashtuquajturat “qeliza të fjetura” në territorin amerikan – operativë të fshehtë që jetojnë në një vend dhe mund të aktivizohen për të kryer sulme.
Në vendet e Gjirit
Të martën Kuvajti, Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Bahreini raportuan se kanë interceptuar raketa dhe dronë iranianë.
Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes së Arabisë Saudite tha se ushtria saudite ka rrëzuar një dron në lindje të provincës Al-Kharj. Mbrojtja Civile saudite njoftoi gjithashtu se një dron ka rënë në një zonë banimi në qytetin Az Zulfi, në provincën e Riadit, duke shkaktuar “dëme materiale të kufizuara dhe pa të lënduar”.
Ministria e Jashtme saudite paralajmëroi se sulmet e vazhdueshme iraniane do të çojnë në përshkallëzim të mëtejshëm dhe do të kenë ndikim serioz në marrëdhëniet mes dy vendeve.
Në Bahrein, një grua 29-vjeçare u vra dhe tetë persona u plagosën kur një ndërtesë banimi në kryeqytetin Manama u godit. Kompania ajrore Gulf Air njoftoi se të gjitha fluturimet mbeten të pezulluara për shkak të mbylljes së hapësirës ajrore të Bahreinit.
Në Emiratet e Bashkuara Arabe, sistemet e mbrojtjes ajrore po përballen me një numër raketash dhe dronësh që vijnë nga Irani.
Në Kuvajt, gjashtë dronë u interceptuan të martën.
Australia njoftoi se do të vendosë një avion ushtarak mbikëqyrjeje në Lindjen e Mesme dhe do të dërgojë raketa në Emiratet e Bashkuara Arabe, por pa dërguar trupa tokësore.
Australia gjithashtu u ka dhënë viza pesë futbollisteve iraniane që mund të përballeshin me ndëshkime në vendin e tyre pasi nuk kënduan himnin kombëtar para ndeshjes së parë të Kupës së Azisë.
Në SHBA
Trump bëri disa deklarata të gjera të hënën mbi operacionet ushtarake amerikane në Iran. Ai tha se lufta do të përfundojë “shumë shpejt”, megjithëse sqaroi se nuk do të përfundojë brenda kësaj jave.
Sipas Trump, SHBA ka goditur më shumë se 5,000 objektiva, duke shkatërruar marinën dhe forcën ajrore iraniane, si dhe 80-90% të lëshuesve të raketave të vendit.
Ai tha gjithashtu se kapacitetet iraniane për dronë janë reduktuar ndjeshëm dhe se objektet e prodhimit të tyre janë nën sulm.
Megjithatë, ai u tha ligjvënësve republikanë se SHBA “nuk ka fituar mjaftueshëm” dhe po kërkon një “fitore përfundimtare”.
Trump konfirmoi gjithashtu vdekjen e një ushtari të shtatë amerikan në luftime.
Ai dhe presidenti rus Vladimir Putin diskutuan të hënën për luftën në Iran dhe perspektivat për paqe në Ukrainë, pak orë pasi Kremlini paralajmëroi për një krizë globale energjetike.
Në Izrael
Ushtria iraniane tha se ka kryer një sulm me dron ndaj një rafinerie nafte dhe gazi në Haifa, sipas agjencisë iraniane Tasnim.
Ushtria izraelite njoftoi se ka identifikuar lëshimin e raketave nga Irani drejt Izraelit dhe se po përpiqet t’i interceptojë ato.
Trump lavdëroi bashkëpunimin SHBA-Izrael, duke thënë se së bashku po “shkatërrojnë armikun”.
Punonjësit e ambulancës raportuan se një burrë vdiq nga plagët e shkaktuara nga copëzat e një rakete pranë aeroportit ndërkombëtar të Tel Avivit, duke e çuar në 11 numrin e viktimave nga sulmet iraniane.
Në Liban, Irak dhe Turqi
Kryeministri i Irakut Mohammed Shia al-Sudani i tha Sekretarit amerikan të Shtetit se hapësira ajrore dhe territori i Irakut nuk përdoren për sulme ndaj vendeve fqinje.
Garda Revolucionare e Iranit deklaroi se ka goditur një bazë të ushtrisë amerikane në Harir, në rajonin kurd të Irakut.
Ushtria izraelite u ka kërkuar sërish banorëve të Libanit jugor të largohen nga shtëpitë e tyre, duke paralajmëruar për sulme ajrore në zonat në jug të lumit Litani.
Numri i të vrarëve nga sulmet izraelite në Liban ka kaluar 486 persona, ndërsa rreth 700,000 njerëz janë zhvendosur.
Një prift maronit katolik, Pierre al-Rahi, u vra nga zjarri i tankeve izraelite në fshatin e krishterë Qlayaa, pasi kishte refuzuar urdhrin për evakuimin e qytetit.
Turqia njoftoi se mbrojtja ajrore e NATO-s rrëzoi një raketë balistike në hapësirën ajrore turke të lëshuar nga Irani – incidenti i parë i këtij lloji.
Infrastruktura dhe tregjet e energjisë
Presidenti rus Vladimir Putin tha se Rusia është e gatshme të bashkëpunojë sërish me klientët evropianë për të përballuar një krizë globale energjetike.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se Franca dhe aleatët e saj po përgatisin një mision për të rihapur Ngushticën e Hormuzit.
Bombardimi i objekteve të naftës në Iran ka rritur çmimet globale të naftës dhe gazit, duke bërë që ministrat e financave të G7 të deklarojnë se janë gati të përdorin rezervat energjetike për të stabilizuar tregjet.
Konflikti ka goditur rëndë tregjet globale, duke detyruar disa vende të Gjirit të ndalin përkohësisht prodhimin e naftës dhe gazit dhe duke shkaktuar rritje të çmimeve të karburanteve.
Çmimi i naftës bruto ra në rreth 90 dollarë për fuçi, pasi Trump paralajmëroi për intensifikim të sulmeve ndaj Iranit nëse Teherani bllokon rrjedhën e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit, një ditë pasi kishte arritur pothuajse 120 dollarë për fuçi.