Axios: 5 skenarët e përfundimit të luftës me Iranin
Mesazhet kontradiktore të Trump po shqetësojnë aleatët dhe tregjet, pasi të gjithë nuk janë në gjendje të kuptojnë se si, dhe kur do të përfundojë kjo luftë e vazhdueshme me Iranin. Megjithatë, kjo pasiguri po intensifikon gjithashtu presionet ekonomike brenda SHBA-së, duke rritur kostot politike për presidentin e SHBA-së përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit në nëntorin e ardhshëm.
Vetë Trump ka dërguar një sërë sinjalesh kontradiktore. Në një fjalim të hënën, ai tha se SHBA-të e kanë fituar tashmë luftën, “por nuk kemi fituar mjaftueshëm”. Disa orë më parë, në një intervistë me CBS News, ai kishte deklaruar se lufta “pothuajse ka mbaruar”.
Mes një klime të tillë paqartësie, agjencia e lajmeve “Axios” ka paraqitur 5 skenarë se si mund të përfundojë konflikti.
1. Armëpushim dhe marrëveshje e re bërthamore
Një fund i konfliktit, i shoqëruar me një marrëveshje mbi programin bërthamor të Iranit, është një nga skenarët kryesorë. Çmontimi i programit bërthamor iranian është një qëllim kyç i Trump. Disa ditë para se të shpërthente lufta, SHBA-të dhe Irani kishin zhvilluar 3 raunde negociatash indirekte. Të dërguarit e Trump përfundimisht arritën në përfundimin se Teherani nuk ishte realisht gati për një marrëveshje.
Megjithatë, presidenti amerikan tha në Fox News të hënën se rifillimi i bisedimeve “është i mundur”, megjithëse shprehu zhgënjim për zgjedhjen e Mojtaba Khameneit si pasardhës i udhëheqjes së vendit. Kujtoni se pak para se të fillonin sulmet, ndërmjetësit omanë kishin deklaruar se Irani kishte rënë dakord të mos grumbullonte uranium të pasuruar.
2. “Modeli Venezuelan”
Trump e ka quajtur Venezuelën një “model”. Me fjalë të tjera, “rrëzimin” e Nicolas Maduros nga pushteti dhe marrëdhënien e punës me pasardhësen e tij, Delcy Rodriguez. A mund të zbatohet një “model” i tillë edhe në Teheran? Presidenti amerikan ka thënë se beson që zgjedhja e Mojtaba Khameneit për të udhëhequr Iranin ishte një “gabim i madh”.
Megjithatë, analistët theksojnë se sistemi politik i Republikës Islamike të Iranit është më kompleks dhe më elastik se ai i Venezuelës, pasi ka mbijetuar për 47 vjet pavarësisht sanksioneve, luftërave dhe kryengritjeve të brendshme, duke krijuar rrjete të pushtetit ushtarak, fetar dhe politik që nuk varen vetëm nga një person.
3. Kryengritje popullore dhe rënie e regjimit iranian
Mundësia e rënies së brendshme të regjimit nuk konsiderohet e papërfillshme. Udhëheqësi Suprem Ajatollah Ali Khamenei ka vdekur, ekonomia është në krizë të thellë dhe vendi ka parë protestat më të mëdha antiqeveritare që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Kryeministri i Izraelit i ka paraqitur sulmet kundër Iranit si një përpjekje për të krijuar “kushte që populli i guximshëm iranian të marrë fatin e tij në duart e veta”.
Megjithatë, opozita iraniane mbetet e fragmentuar dhe i mungon lidershipi apo pushteti i organizuar brenda vendit. Trashëgimtari i fronit në mërgim, Reza Pahlavi, është ndër figurat më të shquara, por Trump e ka minimizuar ndikimin e tij, duke vënë në dukje se ai nuk ka jetuar në Iran për gati 5 dekada. Forcat kurde të mbështetura nga Izraeli teorikisht mund të ofrojnë mbështetje në terren, por ky skenar mbart rreziqe serioze, duke përfshirë mundësinë e zhytjes së vendit në luftë civile.
4. Një operacion i forcave speciale
Ky skenar parashikon një operacion të forcave speciale amerikane dhe izraelite në tokën iraniane për të kapur dhe/ose shkatërruar rezervat e uraniumit të pasuruar shumë të Iranit.
Në këtë rast, lufta nuk do të përfundonte përmes një marrëveshjeje politike, por përmes eliminimit fizik të kërcënimit bërthamor. Operacioni do të kërkonte vendosjen e trupave në një vend shumë të vështirë për t’u aksesuar dhe të gjerë që vazhdon të lëshojë raketa balistike, gjë që rrit ndjeshëm rreziqet.
5. Deklarata e fitores dhe tërheqjes
Skenari i fundit është gjithashtu më i thjeshti politikisht: Trump shpall veten fitues dhe tërheq forcat amerikane. Në një rast të tillë, presidenti amerikan mund të thotë se Irani është dobësuar ushtarakisht dhe ta paraqesë operacionin si një sukses historik, pavarësisht nëse kanë ndodhur ndryshime politike në Teheran apo jo.
Tregjet duket se po vënë bast për një fund kaq të shpejtë. Megjithatë, një fund i tillë ka të ngjarë të kërkojë edhe pëlqimin e Izraelit, i cili ka sinjalizuar se është i përgatitur të veprojë edhe në mënyrë të njëanshme për të eliminuar përgjithmonë kërcënimin bërthamor iranian.