Trump trondit botën: ‘I dhamë armë protestuesve në Iran!’ – Akuzat që po i japin oksigjen regjimit në Teheran
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, thotë se Uashingtoni ka armatosur grupe opozitare iraniane dhe protestues gjatë demonstratave masive kundër qeverisë në dhjetor dhe janar, në të cilat mijëra persona u vranë gjatë shtypjes nga forcat qeveritare.
Në një intervistë telefonike të dielën në mëngjes me Trey Yingst në Fox News, presidenti tha se SHBA kishte qenë e përfshirë drejtpërdrejt në përpjekjet për destabilizimin dhe rrëzimin e qeverisë iraniane disa javë përpara se të ndërmerreshin sulmet më 28 shkurt nga SHBA dhe Izraeli në territorin iranian, në një kohë kur negociatorët amerikanë ishin ende në bisedime me zyrtarë të lartë iranianë në Europë.
Ndërsa lufta SHBA-Izrael kundër Iranit hyri në ditën e saj të 38-të, të paktën 2,076 persona janë vrarë në Iran dhe 26,000 janë plagosur.
“Presidenti Trump më tha se Shtetet e Bashkuara u dërguan armë protestuesve iranianë,” raportoi Yingst në Fox News.
“Ai më tha: ‘Ne u dërguam shumë armë. I dërguam te kurdët.’ Dhe presidenti tha se mendon që kurdët i kanë mbajtur ato. Ai vazhdoi: ‘Ne u dërguam armë protestuesve, shumë prej tyre.’”
Trump shpesh e ka paraqitur vendimin për të sulmuar Iranin së bashku me Izraelin si të motivuar pjesërisht nga dëshira për të “çliruar” iranianët nga sundimi i Republikës Islamike, pasi kjo shtypi protestat në janar.
Por deklaratat e tij ndaj Yingst mund t’u japin peshë pretendimeve të Teheranit se protestat nuk ishin spontane dhe se “terroristë të mbështetur nga jashtë” i kishin nxitur ato. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se deklaratat shpesh kontradiktore të Trump për Iranin e bëjnë të vështirë të përcaktohet me saktësi se deri në çfarë mase SHBA mund të ketë qenë e përfshirë.
Çfarë ndodhi gjatë protestave?
Protestat nisën më 28 dhjetor mes tregtarëve në qendër të Teheranit, të zemëruar nga kriza ekonomike në thellim dhe rënia e vlerës së rialit iranian.
Shpejt ato u përhapën në qytete të mëdha dhe të vogla në të gjithë vendin, duke u shndërruar në protesta mbarëkombëtare, ku qindra mijëra njerëz të të gjitha moshave dolën në rrugë. Disa prej protestuesve nisën të kërkonin ndryshim të qeverisë.
Organizatat për të drejtat e njeriut thanë se autoritetet iraniane i shtypën protestat, veçanërisht më 8 dhe 9 janar. Mijëra persona, shumica të rinj, u vranë nga të shtënat dhe plagët me thikë, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë u arrestuan.
Autoritetet iraniane gjithashtu ndërprenë internetin “për të fshehur krimet e tyre”, sipas Amnesty International, duke e futur vendin në një errësirë informative për disa ditë.
Raportuesja speciale e OKB-së për Iranin, Mai Soto, tha se të paktën 5,000 persona janë vrarë dhe numri real mund të arrijë deri në 20,000.
Të paktën katër persona janë ekzekutuar që atëherë në lidhje me protestat, ndërsa disa të tjerë janë në pritje të dënimit me vdekje.
Këto protesta ishin më të mëdhatë që nga demonstratat për të drejtat e grave në shtator 2022, pas vdekjes së Mahsa Aminit në paraburgim policor.
Çfarë tha qeveria iraniane?
Udhëheqësi suprem, Ali Khamenei, pranoi më 17 janar se “disa mijëra” persona u vranë, por fajësoi për këtë grupe të mbështetura nga SHBA dhe Izraeli.
Ai akuzoi Trump si “kriminel” dhe si të përfshirë drejtpërdrejt në nxitjen e protestave.
Zyrtarët iranianë deklaruan se rreth 5,000 persona u vranë, përfshirë të paktën 500 pjesëtarë të forcave të sigurisë të vrarë nga “terroristë dhe protestues të armatosur”.
Çfarë tha SHBA?
Trump paralajmëroi Iranin kundër përdorimit të dhunës ndaj protestuesve, duke thënë se SHBA ishte “gati të vepronte”.
Ai u tha protestuesve: “Ndihma është rrugës” dhe i inkurajoi ata të “marrin institucionet”.
Më vonë, ai lidhi edhe sulmet ndaj Iranit me këto protesta, duke thënë se SHBA po “u jep atë që kërkojnë” iranianëve.
A ndikojnë deklaratat e Trump te opozita iraniane?
Grupet kurde iraniane kanë mohuar pretendimet se janë armatosur nga SHBA.
Zyrtarë të Partisë Demokratike të Kurdistanit të Iranit thanë se deklaratat janë të pavërteta dhe se nuk kanë marrë armë.
Edhe grupi tjetër opozitar, Komala, ka mohuar pretendimet.
Analisti Neil Quilliam tha se është e vështirë të merret seriozisht deklarata e Trump për shkak të natyrës së paqëndrueshme të deklarimeve të tij, megjithëse nuk përjashtohet mundësia që SHBA të ketë mbështetur në mënyrë indirekte protesta për të nxitur një revoltë.
Ai shtoi se deklarata të tilla mund të ndikojnë negativisht në unitetin e opozitës iraniane dhe në përpjekjet për rrëzimin e regjimit.
Në përfundim, megjithëse deklaratat e Trump mund të interpretohen si mbështetje për pretendimet e Iranit, nuk ka prova të qarta që SHBA ka armatosur drejtpërdrejt protestuesit, ndërsa situata mbetet e mbushur me kundërshti dhe luftë narrativesh.