Zgjedhjet që tronditën Palestinën: Abbas fiton, Hamas tërhiqet dhe Gaza voton pas 20 vitesh
Palestina ka zhvilluar më 25 prill 2026 një nga proceset zgjedhore më të rëndësishme të viteve të fundit, në një moment tepër të ndjeshëm politik dhe institucional për të ardhmen e vendit. Bëhet fjalë për zgjedhjet lokale komunale, jo për zgjedhje parlamentare apo presidenciale, por pesha politike e tyre ka qenë shumë më e madhe sesa karakteri formal administrativ.
Për herë të parë pas më shumë se 20 vitesh, votimi u zhvillua edhe në një pjesë të Gazës, duke e kthyer këtë proces në një test të drejtpërdrejtë për Mahmoud Abbasin, lëvizjen Fatah, Hamasin dhe vetë legjitimitetin e Autoritetit Palestinez.
Zgjedhjet u mbajtën në 183 komuna në Bregun Perëndimor (West Bank), ndërsa në Gaza votimi u lejua vetëm në qytetin Deir al-Balah. Kjo ishte hera e parë që banorët e Gazës votuan që nga viti 2006, megjithëse vetëm në një zonë të kufizuar dhe me karakter më shumë simbolik sesa kombëtar.
Autoriteti Palestinez e paraqiti këtë si një përpjekje për të rilidhur politikisht Gazën me Bregun Perëndimor dhe si një hap paraprak drejt zgjedhjeve të mëdha presidenciale dhe parlamentare që mungojnë prej shumë vitesh.
Rezultatet kryesore nxorën fituese lëvizjen Fatah dhe besnikët e Presidentit Mahmoud Abbas. Në shumicën e komunave të Bregut Perëndimor, kandidatët e mbështetur nga Fatah fituan shumicën e vendeve, në disa raste edhe pa garë serioze përballë.
Edhe në Deir al-Balah, rezultati u interpretua si një fitore simbolike për Abbasin. Nga 15 vende në këshillin lokal, lista e mbështetur nga Fatah fitoi 6 vende, ndërsa lista e konsideruar afër Hamasit arriti të marrë vetëm 2 vende. Pjesa tjetër e mandateve shkoi për kandidatë të pavarur dhe grupe të tjera lokale.
Ky rezultat u lexua si një goditje politike për Hamasin, megjithëse lëvizja islamiste nuk mori pjesë zyrtarisht në zgjedhje.
Hamas vendosi të bojkotojë procesin. Arsyeja kryesore ishte refuzimi i kushtit të vendosur nga Mahmoud Abbas që kandidatët të pranonin platformën e Organizatës për Çlirimin e Palestinës (PLO), e cila përfshin linjën tradicionale politike palestineze dhe njohjen institucionale të saj. Hamas e konsideroi këtë si një proces jo realisht demokratik dhe nuk pranoi të legjitimonte kontrollin politik të Autoritetit Palestinez mbi Gazën.
Megjithatë, Hamas nuk e pengoi fizikisht zhvillimin e votimit në Deir al-Balah, duke shmangur një përplasje të drejtpërdrejtë në terren.
Një tjetër element shumë domethënës ishte pjesëmarrja relativisht e ulët në votime. Në Gaza, pjesëmarrja llogaritet rreth 22 deri në 23 për qind, ndërsa në Bregun Perëndimor rreth 53 deri në 56 për qind.
Arsyet kryesore lidhen me luftën dhe shkatërrimin në Gaza, zhvendosjen masive të popullsisë, mungesën e besimit tek institucionet, lodhjen politike dhe faktin që në shumë komuna nuk kishte garë reale, pasi kandidatët fituan praktikisht pa kundërshtar serioz.
Këto zgjedhje janë jashtëzakonisht të rëndësishme sepse Palestina nuk ka mbajtur zgjedhje presidenciale që nga viti 2005 dhe zgjedhje parlamentare që nga viti 2006. Mahmoud Abbas vazhdon të qeverisë pa një mandat të ri elektoral prej afro dy dekadash, çka ka prodhuar vazhdimisht debat për legjitimitetin institucional të pushtetit të tij.
Pikërisht për këtë arsye, zgjedhjet lokale të prillit 2026 po lexohen si një test real i mbështetjes për Fatahun dhe si një provë për të kuptuar nëse Palestina mund të shkojë drejt zgjedhjeve të mëdha kombëtare në të ardhmen.
Megjithatë, leximi politik i procesit mbetet kompleks. Abbas fitoi institucionalisht, por jo domosdoshmërisht politikisht.
Fatah fitoi sepse Hamas mungoi, sepse shumë zona nuk kishin garë reale dhe sepse sistemi favorizoi kandidatët e lidhur me Autoritetin Palestinez. Por pjesëmarrja e ulët dhe mungesa e entuziazmit popullor tregojnë qartë se problemi i legjitimitetit mbetet i hapur dhe i thellë.
Pra nuk kemi një fitore masive popullore për Abbasin, por më shumë një fitore administrative dhe simbolike në një moment kritik.
Në thelb, pyetja që po dominon politikën palestineze më 29 prill 2026 është kjo: a po përgatitet Palestina për fundin e epokës së Mahmoud Abbasit, apo vetëm po zgjatet edhe më tej ajo?