Pesë mënyra se si lufta e Iranit tregon se NATO nuk është gati të luftojë Rusinë
NATO ka qëndruar jashtë luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, por konflikti ka nxjerrë në pah dobësi serioze të aleancës që do ta vështirësonin shumë reagimin në rast të një sulmi rus.
Zyrtarë ushtarakë europianë kanë paralajmëruar se Moska mund të jetë në gjendje të godasë një vend anëtar të NATO-s deri në vitin 2029. Në këtë sfond, lufta në Lindjen e Mesme po shihet si një provë e ashpër për gatishmërinë ushtarake dhe unitetin politik të aleancës.
Sipas diplomatëve, ish-zyrtarëve të NATO-s dhe ekspertëve të mbrojtjes, pesë boshllëqe të mëdha dolën qartë në pah.
1. Municionet po mbarojnë
Lufta me Iranin tregoi sa i brishtë është stoku i municioneve të NATO-s.
SHBA përdori rreth gjysmën e rezervës së saj të raketave Patriot, ndërsa Franca paralajmëroi herët se po i pakësoheshin raketat Aster dhe Mica. Edhe kompanitë europiane të mbrojtjes po sinjalizojnë kërkesë të lartë dhe mungesa në horizont.
Ekspertët paralajmërojnë se nëse SHBA zhvendos më shumë fokus drejt Indo-Paqësorit, Europa do të mbetet me shumë pak mjete kritike të mbrojtjes ajrore. Në rast konflikti me Rusinë, rezervat e raketave të shtrenjta mbrojtëse mund të mbaronin brenda pak javësh.
Për këtë arsye, NATO duhet të investojë më shumë në interceptorë më të lirë dhe në mbrojtje pasive, si strehime të fortifikuara për avionët.
2. Mungesë epërsie ajrore
Fakti që Irani arriti të vazhdojë goditjet me mijëra raketa dhe dronë pavarësisht fushatës ajrore amerikane tregoi kufijtë e idesë se një vend mund të nënshtrohet vetëm me bombardime ajrore.
Për NATO-n, kjo do të thotë se duhet të rimendojë konceptin e dominimit ajror dhe të investojë më shumë në armë goditëse me rreze të gjatë, të afta të godasin objekte ushtarake dhe prodhim dronësh thellë në territorin rus.
Brenda aleancës kanë nisur tashmë diskutime të reja për nevojën e kapaciteteve më të mëdha të “deep strike”, pra goditjeve të thella në distancë.
3. Flota detare të dobëta
Përgjigjja e kufizuar europiane për të ndihmuar aleatët në Gjirin Persik tregoi sa pak është investuar në flotat detare të NATO-s.
Shembulli më i qartë ishte Britania, e cila vonoi dislokimin e një shkatërruesi dhe më pas e ktheu atë në port për shkak të një problemi teknik. Edhe vende të tjera kanë probleme me gatishmërinë e flotës dhe mungesën e personelit.
Në një konflikt me Rusinë, flotat do të ishin thelbësore për të ndjekur nëndetëset ruse dhe për të neutralizuar anijet e pajisura me raketa me rreze të gjatë.
Ekspertët thonë se NATO duhet të përmirësojë mirëmbajtjen e përbashkët të anijeve, të zgjidhë mungesën e personelit dhe të investojë në mjete detare më fleksibël.
4. Përçarja po zgjat
Lufta ka thelluar ndarjen brenda NATO-s. Europa refuzoi kërkesat e Trump për mbështetje ushtarake në Iran, ndërsa Uashingtoni filloi të shqyrtojë opsione ndëshkuese ndaj aleatëve.
Kjo ka rritur shqetësimet brenda aleancës, sidomos sepse Trump ka vazhduar të sulmojë NATO-n dhe ta quajë atë “tigër letre”.
Frika është se, pas Iranit, Trump mund të thotë edhe për një krizë të ardhshme me Rusinë: “Këtë herë nuk përfshihemi”, ose të ofrojë vetëm ndihmë minimale.
Disa ish-zyrtarë të NATO-s thonë se Europa duhet të ndjekë një qasje më të drejtpërdrejtë me Trumpin, duke lidhur mbështetjen për interesat amerikane me angazhimin e Uashingtonit ndaj mbrojtjes së NATO-s.
5. Ukraina ka rëndësi
Lufta me Iranin tregoi edhe një herë se përvoja e Ukrainës është shumë e vlefshme për NATO-n.
Brenda pak ditësh nga nisja e konfliktit, Ukraina dërgoi ekspertë të dronëve në Lindjen e Mesme, duke ndihmuar vendet atje me njohuritë që ka fituar nga lufta kundër Rusisë. Më pas, Kievi lidhi edhe partneritete afatgjata të mbrojtjes me vende të Gjirit.
NATO tashmë ka rritur lidhjet institucionale me Ukrainën, përmes qendrave të përbashkëta të trajnimit, projekteve industriale dhe programeve për teknologji ushtarake.
Sipas ekspertëve, aleanca duhet të ndërtojë më pranë kufirit rus një “rrip” asetesh kundër dronëve si linjë e parë mbrojtjeje dhe të forcojë më tej bashkëpunimin industrial me Ukrainën.
Përfundimi i shumë diplomatëve në NATO është i qartë. Ukraina nuk është më thjesht përfituese sigurie, por po vepron gjithnjë e më shumë si ofruese sigurie. Lufta me Iranin, sipas tyre, e provoi këtë.