Merz në krizë pas vetëm një viti: koalicioni çalon, reformat ngecin dhe Trump trondit Gjermaninë me hakmarrje politike
Nga DW
Një vit pas ardhjes në pushtet, qeveria gjermane e drejtuar nga kancelari Friedrich Merz po përballet me një bilanc të vështirë politik, të shënuar nga tensione brenda koalicionit CDU/CSU–SPD, reforma të ngecura dhe një përplasje gjithnjë e më të fortë me administratën e presidentit amerikan Donald Trump.
Kriza e Merz-it nisi që në ditën e parë. Më 6 maj 2026, zgjedhja e tij si kancelar në Bundestag u kthye në precedent historik, pasi për herë të parë një kandidat për kancelar federal nuk arriti shumicën absolute në raundin e parë dhe iu desh një raund i dytë votimi. Kjo tregoi që në fillim se koalicioni i madh nuk ishte më aq “i madh” dhe se shumica parlamentare e qeverisë ishte shumë e ngushtë.
Në muajt e parë të mandatit, Merz premtoi një “vjeshtë reformash” për vitin 2025, me ndërhyrje në pensione, shëndetësi, kujdesin afatgjatë dhe uljen e burokracisë. Por sipas analizës, këto premtime nuk u konkretizuan. Masa më e madhe e miratuar shpejt ishte fondi special prej 500 miliardë eurosh për infrastrukturën dhe neutralitetin klimatik deri në vitin 2045, i menduar për zgjerimin e hekurudhave dhe rindërtimin e urave, në një kohë kur infrastruktura gjermane po degradohet.
Brenda kabinetit, bashkëpunimi mes ministrit të Financave Lars Klingbeil, njëkohësisht zëvendëskancelar dhe kryetar i SPD-së, dhe ministres së Ekonomisë Katherina Reiche nga CDU, është kthyer në përplasje të vazhdueshme. Reiche është përqendruar në zhbërjen e disa politikave të koalicionit të mëparshëm “Ampel”, sidomos në lidhje me ekonominë, klimën dhe debatin për rikthimin e mundshëm të energjisë bërthamore civile.
Në prag të përvjetorit të parë, qeveria paraqiti paketën e saj të parë të madhe për reformën në sistemin shëndetësor, por ende pa vendime përfundimtare. Fillimisht priten muaj konsultimesh në Bundestag, ku ndryshimet mbeten të mundshme. Kryekorrespondentja e DW-së, Michaela Küfner, e sheh këtë vit të parë jo vetëm si dështim, por edhe si moment kur Gjermania është detyruar të pranojë se pa reforma strukturore nuk mund të ecë më përpara.
Sfidat e brendshme janë përkeqësuar nga politika e jashtme. Viti i parë i Merz-it është lënë në hije nga stili i paparashikueshëm i Donald Trump-it, që ka shtuar shqetësimet për marrëdhëniet transatlantike, NATO-n dhe unitetin evropian. Merz ka qenë tri herë mysafir në Shtëpinë e Bardhë, por raporti me Trump-in u tensionua rëndë pas kritikave publike të kancelarit ndaj mënyrës se si SHBA po vepron në luftën kundër Iranit.
Merz tha se amerikanët “qartazi nuk kanë asnjë strategji” në konfliktin me Iranin dhe se Republika Islamike e Iranit e ka “poshtëruar” SHBA-në gjatë negociatave. Trump reagoi ashpër, duke njoftuar tërheqjen e 5 mijë ushtarëve amerikanë nga Gjermania, duke e sulmuar Merz-in në “Truth Social” dhe duke rritur ndjeshëm tarifat doganore për produktet evropiane, një lëvizje që pritet të godasë veçanërisht industrinë gjermane të automobilëve.
Pavarësisht tensioneve, Merz thotë se marrëdhënia transatlantike mbetet shumë e vlefshme dhe se Gjermania duhet të punojë për ta ruajtur atë. Në të njëjtën kohë, ai ka bërë thirrje për unitetin e Bashkimit Evropian, duke thënë se tani është më e rëndësishme se kurrë që BE-ja të mbahet e bashkuar përballë krizave globale.
Në përfundim, analiza e DW-së e përshkruan vitin e parë të qeverisë Merz si një vit me shumë premtime, pak rezultate konkrete dhe kosto të larta politike. Sipas Küfner, kancelari paguan shpesh çmim të lartë për “gafat e tij verbale”, ndërsa pyetja e madhe mbetet nëse ai mund t’i kthejë aftësitë e njohura ekonomike në veprim politik efektiv. Në një situatë globale të trazuar, përfundimi është i fortë: Gjermania dhe Evropa nuk mund të përballojnë një tjetër dështim të një qeverie gjermane