Alarm në Kosovë pas deklaratës së Vuçiçit për devijimin e Ibrit
Deklaratat e presidentit serb Aleksandar Vuçiç për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër kanë shkaktuar reagime në Kosovë, por edhe nga zëra kritikë në Serbi.
Ministrja në detyrë e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Fitore Pacolli, i cilësoi deklaratat “thellësisht shqetësuese dhe të papranueshme”, duke paralajmëruar se ndërhyrja në rrjedhat ujore që lidhen me Ujmanin dhe sistemin Ibër-Lepenc prek drejtpërdrejt sigurinë ujore, energjetike dhe mjedisore të Kosovës. Ajo i bëri thirrje BE-së, SHBA-së, OKB-së dhe partnerëve të tjerë ndërkombëtarë të reagojnë dhe të kërkojnë respektimin e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare.
Kritika ndaj Vuçiçit ka ardhur edhe nga Serbia. Avokati serb Çedomir Stojkoviç tha se një ndërhyrje e tillë nuk do të godiste vetëm Kosovën, por edhe serbët që jetojnë përgjatë Ibrit. Ai e cilësoi idenë si të motivuar nga “egoja dhe hakmarrja”, ndërsa argumentoi se ndryshimi i rrjedhës së lumit do të përballej me pengesa si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga legjislacioni mjedisor dhe ai për ujërat në vetë Serbinë.
Eksperti i sigurisë Avni Islami i cilësoi deklaratat e Vuçiçit si vazhdim të një retorike tensionuese ndaj Kosovës. Sipas tij, një devijim i njëanshëm i ujërave me synimin për të dëmtuar Kosovën është teknikisht i parealizueshëm, por vetë paralajmërimi duhet parë si formë presioni dhe përpjekje për të sfiduar autoritetin e institucioneve kosovare.
Reagoi edhe publicisti Viktor Buzhala, i cili paralajmëroi se përdorimi i ujit si instrument presioni mund të krijojë një precedent të rrezikshëm edhe për vetë Serbinë. Ai argumentoi se drejt Serbisë rrjedh një sasi shumë më e madhe uji nga territori i Kosovës sesa ajo që hyn në Kosovë përmes Ibrit, duke e cilësuar kërcënimin me ujërat një “lojë me dy porta”. Shifrat e paraqitura prej tij janë përllogaritje të vetë Buzhalës dhe jo të dhëna që i kam verifikuar në mënyrë të pavarur.
Reagimet e deritanishme e kanë zhvendosur kështu debatin nga një deklaratë politike e Vuçiçit te çështja më e gjerë e sigurisë së resurseve ujore të Kosovës, respektimit të rregullave për ujërat ndërkufitare dhe pasojave që një përdorim politik i tyre mund të kishte për të dyja vendet.