Ambasadorja e Izraelit në Shqipëri krah Dodikut: Izraeli zyrtarizon bashkëpunimin me Republika Srpska
Izraeli po e shndërron afrimin e tij të fortë politik me udhëheqjen serbe të Republika Srpska në një bashkëpunim të strukturuar ekonomik dhe institucional. Më 3 shtator, në Banja Luka, u inaugurua zyra përfaqësuese e Dhomës së Tregtisë së Izraelit, në një ceremoni ku morën pjesë drejtuesit kryesorë të entitetit serb të Bosnje-Hercegovinës dhe një delegacion i nivelit të lartë izraelit.
Në ceremoninë e hapjes ishin ministri izraelit për Diasporën dhe Luftën kundër Antisemitizmit, Amichai Chikli, ambasadorja izraelite Galit Peleg, e cila përveç Shqipërisë mbulon si ambasadore jorezidente edhe Bosnje-Hercegovinën, kreu i SNSD-së Milorad Dodik, anëtarja serbe e Presidencës së Bosnje-Hercegovinës Željka Cvijanović, presidenti i Republika Srpska Siniša Karan dhe kryeministri Savo Minić. Zyra do të drejtohet nga biznesmeni izraelit Amir Gross Kabiri.
Por hapja e zyrës nuk u paraqit vetëm si një lëvizje tregtare. Ministri Chikli deklaroi se kishte ardhur koha që marrëdhëniet mes Izraelit dhe Republika Srpska të kalonin “nga miqësia te investimet”, duke theksuar se Izraeli kishte teknologji dhe ekspertizë për t'i ofruar ekonomisë së entitetit serb. Në të njëjtën ditë u nënshkrua edhe një memorandum bashkëpunimi për investimet, teknologjinë dhe zhvillimin ekonomik.
Edhe më domethënës është pretendimi i Dodikut se vetë ideja e krijimit të një pranie të tillë ekonomike izraelite në Banja Luka ishte diskutuar me kryeministrin Benjamin Netanyahu gjatë vizitës së tij në Jerusalem. Sipas Dodikut, Netanyahu kishte propozuar ngritjen e zyrës, ndërsa për Republika Srpska kjo përbën, siç u shpreh ai, një nga zhvillimet më të rëndësishme në marrëdhëniet e saj ndërkombëtare gjatë dekadës së fundit.
Paralelisht me inaugurimin, Dodik bëri edhe deklaratën më të madhe ekonomike: sipas tij, Republika Srpska dhe partnerët nga Izraeli synojnë të zhvillojnë projekte me një vlerë totale prej rreth 2 miliardë dollarësh, të lidhura me zhvillimin ekonomik, transferimin e teknologjisë, prodhimin dhe fusha të tjera. Megjithatë, kjo shifër duhet trajtuar me kujdes: deri tani bëhet fjalë për një objektiv të shpallur nga Dodiku dhe jo për një paketë prej 2 miliardë dollarësh të miratuar dhe financuar zyrtarisht nga qeveria izraelite.
Hapja e zyrës vulos një afrim politik që është përshpejtuar veçanërisht gjatë viteve të fundit. Dodik është shndërruar në një nga politikanët ballkanikë më demonstrativë në mbështetjen e tij për Izraelin dhe e ka krahasuar hapur Republika Srpska me shtetin izraelit, duke thënë se ajo është “Izraeli i Ballkanit”. Në intervistën e tij për Jerusalem Post, ai e ndërtoi këtë krahasim mbi idenë se serbët e Republika Srpska dhe izraelitët përballen me beteja të ngjashme për shtetin, sovranitetin dhe mbijetesën politike.
Ky afrim merr një peshë të veçantë në kontekstin boshnjak edhe për shkak të retorikës së Dodikut ndaj Sarajevës dhe boshnjakëve myslimanë. Në deklarata të bëra gjatë vitit 2026, Dodik ka pretenduar se antisemitizmi është i rrënjosur në mjedisin politik e shoqëror të Sarajevës dhe te boshnjakët, ndërsa ka lidhur gjithashtu emigracionin e popullsive myslimane drejt Evropës me përhapjen e antisemitizmit. Këto janë pretendime të Dodikut dhe jo përfundime të vërtetuara objektivisht, por tregojnë dimensionin politik dhe ideologjik që ai i jep marrëdhënies me Izraelin.
Afrimi u kurorëzua edhe institucionalisht në janar 2026, kur Dodikut iu dorëzua në Knesset çmimi “Jabotinsky for Freedom”. Sipas njoftimit për ceremoninë, vlerësimi iu dha për kontributin e tij në zhvillimin e marrëdhënieve mes Izraelit dhe Republika Srpska dhe për qëndrimet e tij ndaj çështjeve që prekin popullin hebre. Vetë Dodik e përshkroi dekoratën si simbol të një “miqësie të përjetshme” mes Izraelit dhe Republika Srpska.
Marrëdhëniet nuk kanë nisur sot. Republika Srpska ka ndërtuar prej dekadash kanale përfaqësimi në Jerusalem, ndërsa gjatë vitit 2026 kontaktet politike u ngritën në një nivel edhe më të lartë, me takime të drejtuesve të saj me Netanyahu, presidentin Isaac Herzog dhe drejtues të tjerë izraelitë. Hapja e Dhomës së Tregtisë në Banja Luka është, megjithatë, një prej përpjekjeve më konkrete për ta kthyer këtë afërsi politike në investime dhe prani ekonomike.
E gjithë kjo po ndodh pasi pozicioni ndërkombëtar i Dodikut ndryshoi ndjeshëm në fund të vitit 2025. Më 29 tetor 2025, administrata amerikane hoqi sanksionet ndaj tij, familjarëve, bashkëpunëtorëve dhe një numri kompanish të lidhura me ta. Vendimi erdhi pas një periudhe de-përshkallëzimi në Republika Srpska, përfshirë tërheqjen e disa ligjeve separatiste, megjithëse Dodik vazhdoi të mbrojë publikisht synimet e tij për një autonomi gjithnjë e më të gjerë të entitetit serb.
Kështu, ceremonia e Banja Lukës është shumë më tepër sesa hapja e një zyre biznesi. Ajo shënon kalimin e marrëdhënies Izrael–Republika Srpska nga solidariteti politik dhe simbolika në një strukturë ekonomike të përhershme, pikërisht në një moment kur Dodik e paraqet gjithnjë e më hapur entitetin serb si partnerin natyror të Izraelit në Ballkan.