“Fabrika” e ngjizjes nën hije dyshimi: 30 fëmijë mund të jenë konceptuar me donatorët e gabuar
Të paktën 30 fëmijë, shumica prej tyre britanikë, dyshohet se janë ngjizur përmes trajtimeve të fertilizimit in vitro (IVF) në Qipron Veriore, duke përdorur donatorë të gabuar të spermës ose vezëve.
Prindërit e këtyre fëmijëve pretendojnë se nuk kanë marrë donatorët që kishin zgjedhur me kujdes përpara trajtimit. Ata thonë se zgjedhjet e tyre bazoheshin në të dhëna të rëndësishme si historia mjekësore, pamja, personaliteti, arsimi dhe interesat e donatorëve.
Rasti është pjesë e një hetimi të BBC-së, i cili në fillim të këtij viti zbuloi shtatë rastet e para. Që prej publikimit të hetimit, dhjetëra familje të tjera kanë kontaktuar BBC-në, duke ngritur dyshime të ngjashme.
Gjysma e 30 fëmijëve të identifikuar janë lindur pas procedurave të kryera në Qendrën IVF Dogus.
Në kujdesin e disa prej pacientëve në klinikën Dogus kanë qenë të përfshirë Dr. Firdevs Uguz Tip, Dr. Sevket Alpturk dhe koordinatorja e pacientëve Julie Hodson. Prindërit dyshojnë se mund të jenë mashtruar nga anëtarë të stafit. Dr. Firdevs i ka mohuar akuzat për çdo shkelje, ndërsa Alpturk dhe Hodson nuk iu përgjigjën pyetjeve të BBC-së.
Hetimi ka nxjerrë gjithashtu në pah se Cryos International, banka më e madhe e spermës në botë, e ka vendosur klinikën Dogus në listën e saj të zezë që prej vitit 2016.
Njëmbëdhjetë nga 30 fëmijët kanë kryer teste komerciale të ADN-së. Rezultatet tregojnë se ata kanë trashëguar prejardhje gjenetike nga Turqia ose vende të tjera të rajonit, duke ngritur dyshime se nuk janë përdorur donatorët europianë që prindërit kishin kërkuar.
Shumica e këtyre fëmijëve janë ngjizur përmes IVF-së në klinikën Dogus, në periudhën 2012-2024.
Familjet tashmë përballen me pasiguri të mëdha lidhur me identitetin e donatorëve biologjikë të fëmijëve të tyre dhe historinë e tyre mjekësore.
“Këto raporte janë thellësisht shqetësuese. Është një e drejtë themelore njerëzore për një person të ngjizur nga donatori të dijë të vërtetën rreth origjinës së tij”, tha Laura Bridgens, themeluese e organizatës Donor Conceived UK.
Qiproja Veriore është një territor ku ligjet e Bashkimit Europian nuk zbatohen dhe që njihet ndërkombëtarisht vetëm nga Turqia. Klinikat e fertilitetit në këtë zonë ofrojnë trajtime me çmime relativisht të ulëta, premtojnë norma të larta suksesi dhe ofrojnë një përzgjedhje të gjerë të donatorëve të spermës dhe vezëve.
Territori është kthyer në një destinacion të rëndësishëm për britanikët që kërkojnë trajtime fertiliteti jashtë vendit.
Pas publikimit të hetimit të parë në mars, Ministria e Shëndetësisë e Qipros Veriore tha se kishte nisur një hetim zyrtar. Megjithatë, sipas BBC-së, autoritetet nuk u janë përgjigjur kërkesave të përsëritura për informacion mbi ecurinë e tij.
Rastet e reja kanë shtuar shqetësimet për mënyrën se si funksionojnë klinikat e fertilitetit në territor dhe për kontrollin e donatorëve të spermës dhe vezëve.