INVESTIGIM / Skandal global: Arkitekti i Marrëveshjes së Oslos i lidhur me rrjetin Epstein
Një artikull investigativ i Al Jazeera ka ngritur pikëpyetje të forta mbi integritetin e një prej figurave kyçe të Marrëveshjeve të Oslos, duke e lidhur atë me rrjetin financiar dhe personal të financierit të ndjerë amerikan, Jeffrey Epstein. Zbulimet kanë shkaktuar reagime të ashpra në qarqet palestineze dhe kanë hapur debat të ri mbi transparencën e procesit të paqes të vitit 1993.
Dokumente të reja dhe hetime në Norvegji dhe SHBA kanë nxjerrë në dritë një skandal që po trondit komunitetin diplomatik ndërkombëtar, duke ngritur pyetje serioze mbi rolin e një prej arkitektëve kryesorë të Marrëveshjeve të Oslos — procese diplomatike të vitit 1993 midis Izraelit dhe Organizatës për Çlirimin e Palestinës (PLO), që synonin zgjidhjen e konfliktit.
Analizat dhe dokumentet e publikuara nga Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së, të kombinuara me hetimet e medias norvegjeze, tregojnë se diplomati norvegjez Terje Rød-Larsen — një figurë kyçe në negociatat që çuan në Marrëveshjet e Oslos — ishte i lidhur ngushtë me rrjetin e financierit të ndjerë Jeffrey Epstein. Këto lidhje përfshijnë transaksione financiare, mashtrime me viza dhe përfitime financiare në shuma të mëdha, duke bërë që shumë palestinezë të dyshojnë për natyrën “të komprometuar” të procesit të paqes.
Detajet e akuzave dhe dokumentet që tronditin opinionin
Hetimet norvegjeze dhe raportimet e mediave si NRK dhe Dagens Næringsliv zbulojnë se Rød-Larsen, i cili ka shërbyer si drejtor i International Peace Institute (IPI) në Nju Jork — një institut kërkimor për çështje paqeje dhe diplomacie — përdorte pozitën e tij për të ndihmuar në sigurimin e vizave për gra të reja ruse, të cilat ishin pjesë e rrethit të influencës së Epstein-it, duke i përshkruar si të pajisura me “aftësi të jashtëzakonshme” për role kërkimore, megjithëse ato shpesh ishin modele pa profil akademik, të trafikuara dhe të keqpërdorura. Dokumentet tregojnë gjithashtu se Epstein i kishte dhënë Rød-Larsen-it një hua prej 130,000 dollarësh në vitin 2013 dhe se testamenti i tij përfshinte një klauzolë prej 5 milionë dollarësh për secilin nga dy fëmijët e diplomatit, pra një total prej rreth 10 milionë dollarësh, çka ka ngritur dyshime për konflikt interesi dhe për mundësinë e ndikimit të procesit të paqes nga elemente të jashtme.
Reagimi palestinez: “Oslo ishte një kurth”
Zyrtarë palestinezë kanë reaguar fuqishëm ndaj këtyre zbulimeve, duke e perceptuar skandalin si një shpjegim të mundshëm për atë që, për shumë prej tyre, është konsideruar një proces paqeje i dështuar. Mustafa Barghouti, sekretar i përgjithshëm i Palestinian National Initiative, tha për Al Jazeera se nuk është aspak i befasuar dhe se që nga fillimi “asnjëherë nuk kanë ndjerë rehati me këtë person”. Ai bëri deklaratën e fortë se “Oslo ishte një kurth” dhe shprehu bindjen se Rød-Larsen mund të ketë qenë nën ndikim gjatë negociatave, duke shërbyer në interes të Izraelit në dëm të interesave palestineze.
Lidhjet e Epstein me figura të njohura izraelite dhe organizata
Dokumentet e publikuara kanë nxjerrë gjithashtu në pah lidhje mes Jeffrey Epstein-it dhe elitave të ndryshme globale, përfshirë figura politike dhe organizata në Izrael. Sipas tyre, Epstein mbështeti financiarisht organizata si Friends of the IDF (Miqtë e Ushtrisë Izraelite) dhe Jewish National Fund — një organizatë e lidhur me vendosjen e kolonive në territore të kontestuara — si dhe kishte kontakte me figura të shërbimeve inteligjente, përfshirë elemente të Mossad-it, shërbimit sekret izraelit.
Arkiva mungon dhe thirrjet për transparencë
Ndërkohë, skandali ka rifilluar debatet në Norvegji lidhur me “arkivat private” të Rød-Larsen mbi negociatat sekrete të vitit 1993. Hetimet kanë zbuluar se dokumentet nga periudha kritike janar–shtator 1993 mungojnë nga arkivi zyrtar i Ministrisë së Jashtme norvegjeze, çka ka shtuar dyshimet se ndikime apo presione të pashpjeguara mund të kenë luajtur rol në rezultatet e arritura atëherë.
Analistë: Një model global i qeverisjes me shantazh?
Përtej kontekstit rajonal, analistë si Wissam Afifa, një ekspert politik me bazë në Gaza, kanë bërë lidhje më të gjera mes skandalit dhe “strukturave globale të qeverisjes”. Afifa e krahasoi mënyrën se si sistemet e fuqishme manipulojnë popujt e shtypur me mënyrën se si fëmijët ishin shfrytëzuar në ishullin e Epstein-it, duke sugjeruar se komuniteti ndërkombëtar shpesh hesht përballë krimeve të mëdha, sepse “bota menaxhohej nga ishulli i Epstein-it… në dhoma të errëta”.
Hetimet vazhdojnë ndërsa reputacioni i diplomacisë vihet në pikëpyetje
Ndërkohë, autoritetet norvegjeze, përfshirë njësinë për krime ekonomike Økokrim, kanë nisur hetime formale ndaj Rød-Larsen-it lidhur me këto çështje, ndërsa trashëgimia e njërit prej diplomatëve kyç të proceseve të paqes të shekullit të kaluar po vihet seriozisht në diskutim. Kritikët thonë se skandali jo vetëm që hedh dyshime mbi Marrëveshjet e Oslos të vitit 1993, por gjithashtu zbulon një dimension të errët të ndikimit dhe presionit që rrjetet e pushtetit global mund të kenë ushtruar mbi proceset ndërkombëtare të paqes.