Studimi global: Agjërimi gjatë Ramazanit mbetet praktika fetare më e përhapur në Shqipëri
Një studim i gjerë ndërkombëtar mbi praktikimin fetar të myslimanëve në botë ka nxjerrë në pah një realitet të veçantë për Shqipërinë. Sipas raportit të publikuar nga Pew Research Center, myslimanët shqiptarë rezultojnë ndër komunitetet më pak praktikues fetarë në botën myslimane, edhe pse një pjesë e madhe e popullsisë identifikohet historikisht me Islamin.
Studimi është pjesë e një projekti global të Pew mbi myslimanët në botë dhe përfshin sondazhe të realizuara në dhjetëra vende me shumicë myslimane. Në total, projekti mbulon më shumë se 38 mijë intervista me myslimanë në 39 vende, duke përfaqësuar rreth dy të tretat e popullsisë myslimane globale.
Në këtë studim analizohen disa tregues kryesorë të praktikimit fetar, si rëndësia e fesë në jetën personale, frekuenca e lutjes, pjesëmarrja në xhami, agjërimi gjatë Ramazanit dhe praktika të tjera fetare.
Rezultatet tregojnë një kontrast të fortë mes Shqipërisë dhe shumicës së vendeve myslimane, veçanërisht në Lindjen e Mesme dhe Azinë Jugore, ku praktikimi i fesë mbetet shumë i lartë.
Rëndësia e fesë: Shqipëria shumë më sekulare se shumica e vendeve myslimane
Në shumë vende myslimane, feja zë një vend qendror në jetën e përditshme. Në Afganistan, Pakistan, Egjipt dhe Jordani, mbi 95 për qind e myslimanëve deklarojnë se feja është “shumë e rëndësishme” në jetën e tyre.
Në Pakistan, për shembull, kjo përqindje arrin rreth 96 për qind, ndërsa në Afganistan dhe Egjipt është gjithashtu mbi 90 për qind.
Në Shqipëri, situata është dukshëm më e moderuar. Sipas studimit, rreth 15 për qind e myslimanëve shqiptarë deklarojnë se feja është shumë e rëndësishme në jetën e tyre.
Kjo e vendos Shqipërinë në një nivel shumë më të ulët krahasuar me vendet e tjera myslimane dhe madje edhe krahasuar me shumë vende të Ballkanit.
Lutja e përditshme: vetëm një pakicë në Shqipëri
Një nga indikatorët më të rëndësishëm të praktikimit fetar është frekuenca e lutjes.
Në shumë vende myslimane, një pjesë shumë e madhe e besimtarëve deklarojnë se luten disa herë në ditë sipas ritualit islam.
Në Afganistan, për shembull, më shumë se 80 për qind e myslimanëve thonë se luten çdo ditë. Në Pakistan kjo shifër është rreth 79 për qind, ndërsa në Egjipt dhe Jordani gjithashtu mbi 70 për qind.
Në Shqipëri, situata është krejt ndryshe.
Sipas studimit, vetëm rreth 7 për qind e myslimanëve shqiptarë deklarojnë se luten çdo ditë.
Kjo është një nga përqindjet më të ulëta në të gjithë botën myslimane dhe tregon një nivel shumë të kufizuar të praktikimit të përditshëm të ritualeve fetare.
Pjesëmarrja në xhami: ndër më të ulëtat në botën myslimane
Edhe pjesëmarrja në xhami është dukshëm më e ulët në Shqipëri.
Në shumë vende myslimane, një pjesë e madhe e burrave marrin pjesë rregullisht në namazin e së premtes.
Në Pakistan dhe Afganistan, për shembull, mbi 60 për qind e burrave myslimanë deklarojnë se shkojnë në xhami të paktën një herë në javë.
Në Shqipëri, sipas studimit, vetëm rreth 5 për qind e myslimanëve deklarojnë se marrin pjesë rregullisht në xhami.
Shumica e besimtarëve shqiptarë shkojnë në xhami vetëm në raste të veçanta, si festat fetare ose ceremonitë familjare.
Ramazani: rituali më i përhapur edhe në Shqipëri
Megjithatë, edhe në Shqipëri ekziston një praktikë fetare që mbetet relativisht e përhapur: agjërimi gjatë muajit të Ramazanit.
Sipas studimit, rreth 44 për qind e myslimanëve shqiptarë deklarojnë se agjërojnë gjatë Ramazanit.
Edhe pse kjo përqindje është më e ulët se në shumicën e vendeve myslimane, ku shpesh arrin mbi 90 për qind, ajo mbetet një nga praktikat më të përhapura fetare në Shqipëri.
Në vende si Egjipti, Jordania apo Indonezia, më shumë se 90 për qind e myslimanëve deklarojnë se agjërojnë gjatë Ramazanit.
Shqipëria një rast unik në botën myslimane
Sipas studiuesve të Pew Research Center, pozicioni i Shqipërisë në këtë studim lidhet fort me historinë e saj politike dhe shoqërore.
Gjatë periudhës komuniste, Shqipëria u shpall zyrtarisht shteti i parë ateist në botë në vitin 1967, duke ndaluar të gjitha institucionet fetare dhe praktikimin publik të fesë.
Ky proces zgjati për më shumë se dy dekada, duke ndërprerë traditat fetare institucionale në vend.
Pas viteve ’90, feja u rikthye në jetën publike, por shoqëria shqiptare kishte tashmë një kulturë relativisht të fortë sekulare.
Përfundimi i studimit
Studimi global i Pew Research Center tregon se myslimanët në botë kanë nivele shumë të ndryshme të praktikimit fetar, të ndikuara nga historia, kultura dhe sistemi politik i vendeve ku jetojnë.
Shqipëria rezulton të jetë një nga vendet më sekulare brenda botës myslimane. Edhe pse një pjesë e madhe e popullsisë identifikohet historikisht si myslimane, vetëm një pakicë e vogël praktikon rregullisht rituale fetare si lutja e përditshme apo pjesëmarrja në xhami.
Kjo e bën Shqipërinë një rast unik për studiuesit e sociologjisë së fesë dhe një shembull të një shoqërie ku identiteti fetar ekziston, por praktika e përditshme fetare mbetet relativisht e kufizuar.