ANALIZA/ Si e ka futur Izraeli Amerikën në "luftën e shenjtë" në Lindjen e Mesme?
Në një shkrim të publikuar në faqen Union of Orthodox Journalists, Michael W. Davis argumenton se lufta e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit nuk mund të shpjegohet vetëm me arsye të sigurisë apo gjeopolitikës, por lidhet edhe me një motivim fetar dhe ideologjik, të ndikuar nga rryma si zionizmi i krishterë dhe dispensacionalizmi. Sipas tij, disa politikanë dhe figura fetare në SHBA e justifikojnë mbështetjen ndaj Izraelit dhe konfliktin me Iranin përmes referencave biblike, ndërsa shumë të krishterë dhe hebrenj tradicionalë e kundërshtojnë përdorimin e fesë për të justifikuar luftën.
Shkrimi i plotë i përkthyer nga Mexhlis:
Sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit kanë më pak të bëjnë me sigurinë kombëtare apo edhe me gjeopolitikën. Përkundrazi, ato lidhen me fenë. Lufta në Iran është një luftë e shenjtë judeo-kristiane.
Lufta në Iran ka marrë tashmë jetën e gjashtë ushtarakëve amerikanë dhe të më shumë se 1,000 iranianëve, përfshirë të paktën 180 fëmijë. Dhe pse? Kjo është një pyetje që administrata Trump nuk arrin ta shpjegojë qartë.
Përgjigjja më e afërt që kemi marrë erdhi nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio. Më 2 mars, Rubio u tha mediave:
“Ne e dinim se do të kishte një veprim izraelit. E dinim se kjo do të shkaktonte një sulm kundër forcave amerikane dhe e dinim se, nëse nuk do t’i godisnim paraprakisht para se ata të nisnin këto sulme, do të kishim më shumë viktima.”
Të nesërmen, kur e njëjta gazetare ia citoi përsëri deklaratën e tij, Sekretari i Shtetit e akuzoi atë për gënjeshtër. Më pas ai këmbënguli se Izraeli nuk kishte luajtur asnjë rol në vendimin e Amerikës për të sulmuar Iranin:
“Unë ju thashë se kjo duhej të ndodhte gjithsesi. Presidenti mori një vendim… Vendimi që ai mori ishte se Iranit nuk do t’i lejohej të fshihej pas programit të tij të raketave balistike.”
Edhe kjo i habiti shumë njerëz. Në qershor të vitit 2025, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se programi i armëve bërthamore të Iranit ishte “shkatërruar plotësisht” gjatë një serie sulmesh ajrore izraelite. Në atë kohë, Rubio ishte dakord, duke thënë se programi bërthamor i Iranit kishte pësuar “shkatërrim të plotë dhe total”.
Me sa duket, programi bërthamor që Irani kishte ndërtuar për tridhjetë vjet u rindërtua brenda vetëm tetë muajsh.
Natyrisht, pak amerikanë e besojnë narrativën zyrtare të administratës Trump (nëse mund të thuhet se ekziston një e tillë). Ata e kuptojnë se sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit nuk kanë të bëjnë me sigurinë kombëtare apo me gjeopolitikën. Përkundrazi, ato lidhen me fenë.
Lufta në Iran është një luftë e shenjtë judeo-kristiane.
Dispensacionalizmi, Zionizmi dhe “Judeo-Kristianizmi”
Siç kam theksuar në një shkrim të fundit, Krishti dhe Shën Pali mësuan se krishterimi është vazhdimi i fesë së “Besëlidhjes së Vjetër”. Judaizmi rabinik, ndërkohë, u zhvillua nga lëvizja e farisenjve. Hebrenjtë rabinikë nuk ndjekin besimin e Izraelit të lashtë, pasi ata nuk adhurojnë Jahvenë, domethënë Krishtin (shih Gjoni 8:58). Të krishterët, dhe jo hebrenjtë rabinikë, janë bijtë e vërtetë të Abrahamit (shih Galatasve 3:29). Prandaj Izraeli i vërtetë është Kisha dhe Kisha është Izraeli i vërtetë (shih Galatasve 6:16).
Ky besim u mbajt nga të gjithë të krishterët — ortodoksë, katolikë dhe protestantë — deri në shekullin XX. Pastaj protestantët amerikanë filluan të përqafonin një seri herezish judaizuese. Shumë prej tyre nisën të besonin se hebrenjtë rabinikë mbroheshin gjithashtu nga një besëlidhje e veçantë me Zotin. Kjo “teologji e dy besëlidhjeve” është një pjesë e rëndësishme e dispensacionalizmit.
Më pas, në vitin 1949, u krijua shteti modern i Izraelit. Shumë protestantë amerikanë e panë këtë si një hap kyç drejt Ardhjes së Dytë të Jezu Krishtit. Këta protestantë filluan të besonin se të krishterët kanë një detyrim fetar për të mbrojtur dhe mbështetur shtetin e Izraelit. Ky qëndrim u bë i njohur si Zionizëm i Krishterë.
Dispensacionalizmi dhe Zionizmi i Krishterë ishin thelbësorë në zhvillimin e asaj që quhet Judeo-Kristianizëm. Judeo-Kristianizmi shkon përtej Zionizmit. Ai pohon se të krishterët nuk kanë identitet — fetar, politik apo kulturor — të ndarë nga hebrenjtë rabinikë. Prandaj disa e përshkruajnë qytetërimin perëndimor si “qytetërim judeo-kristian”.
Politika jonë e jashtme “judeo-kristiane”
Judeo-Kristianizmi është botëkuptimi dominues ndër shumë të krishterë që identifikohen me Partinë Republikane. Kjo ka qenë e vërtetë për dekada. Megjithatë, muajt e fundit është bërë e qartë se një përkushtim fetar ndaj Zionizmit është baza e politikës së jashtme amerikane nën presidencën e Donald Trump.
Lufta kundër Iranit është një shembull i qartë. Siç thamë, administrata Trump nuk ka qenë në gjendje t’i shpjegojë popullit amerikan se si sulmi ndaj Iranit është në interesin tonë kombëtar. Megjithatë, ata kanë qenë shumë të qartë për rëndësinë shpirtërore ose metafizike që i japin kësaj lufte.
Senatori Lindsey Graham, një nga arkitektët e luftës kundër Iranit, deklaroi së fundmi:
“Kjo është një luftë fetare” — një luftë që “do të përcaktojë rrjedhën e së ardhmes së Lindjes së Mesme për një mijë vjet”.
Senatori Kevin Cramer u tha gazetarëve se SHBA sulmoi Iranin sepse ka një “përgjegjësi biblike ndaj Izraelit”.
Në fund të muajit të kaluar, ambasadori amerikan në Izrael, Mike Huckabee, deklaroi se do të mbështeste përpjekjet izraelite për zgjerimin e kufijve të saj mbi baza biblike.
Tucker Carlson e pyeti nëse Bibla i jep Izraelit të drejtën të pushtojë “në thelb të gjithë Lindjen e Mesme”.
“Nuk jam i sigurt nëse shkon deri aty,” u përgjigj Huckabee, “por do të ishte një pjesë e madhe toke.”
Ish-guvernatorja Michelle Bachmann, një figurë e rëndësishme republikane, e shprehu edhe më qartë:
“Zoti i ka caktuar këta dy burra [Trump dhe Netanyahu] të jenë udhëheqësit e këtyre kombeve [SHBA dhe Izrael] pikërisht në këtë kohë dhe për këtë qëllim. Ne kemi pasur mundësinë të bekojmë Izraelin. Nëse e bekojmë Izraelin, ashtu siç besoj se po bën tani Presidenti Trump, atëherë edhe ne do të bekohemi.”
Një Purim i dytë, një Tempull i tretë
Javën e kaluar, gazetari i Fox News Trace Gallagher pyeti rabinin e Chabad-it Chaim Mentz nëse SHBA dhe Izraeli synojnë ndryshim regjimi në Iran. Mentz e lidhi menjëherë luftën me një festë hebraike:
“Patjetër që do të ketë ndryshim regjimi. Por duhet të them: sot, 2300 vjet më parë, armiqtë e Iranit u shkatërruan. Prandaj ne japim dhurata. Gëzuar Purimin!”
Purimi përkujton një ngjarje nga Libri i Esterës, ku hebrenjtë vranë 75,000 persianë.
Edhe Forcat e Mbrojtjes së Izraelit publikuan një video propagandistike në llogarinë e tyre zyrtare në X, duke e paraqitur luftën me Iranin si një Purim modern.
Yoram Hazony, intelektuali izraelito-amerikan që organizon konferencat e National Conservatism, bëri një koment të ngjashëm:
“Sapo u ktheva nga leximi i megilas (Librit të Esterës) në sinagogë. Nuk ka pasur një Purim si ky — jo prej 2,500 vjetësh.”
Pra, edhe izraelitët dhe mbështetësit e tyre hebrenj po përdorin Shkrimet e Shenjta për të justifikuar pushtimin e Iranit.
Të krishterë dhe hebrenj kundër “xhihadit judeo-kristian”
Disa vite më parë pata nderin të intervistoja një peshkop melkite (katolik lindor) nga Palestina. Ai më tregoi se përpara ardhjes së kolonëve sionistë nga Evropa, të krishterët, myslimanët dhe hebrenjtë jetonin së bashku në paqe.
Hebrenjtë vendas të Palestinës — të njohur sot si Old Yishuv — kundërshtojnë shtetin modern të Izraelit. Shumë hebrenj tradicionalë besojnë se vetë Zoti duhet ta rikthejë Izraelin në lavdinë e tij, jo njerëzit.
Kjo nuk duhet të interpretohet si antisemitizëm. Përkundrazi, të krishterët tradicionalë dhe hebrenjtë tradicionalë kanë shumë gjëra të përbashkëta në këtë pikë. Mbi të gjitha, të dy palët refuzojnë përpjekjet për ta bërë shtetin modern të Izraelit qendror për besimin e tyre fetar.
Prandaj, sipas autorit, kjo luftë e shenjtë po shtyhet nga “heretikë”: të krishterë dhe hebrenj që kanë zëvendësuar doktrinat e tyre të lashta me një ideologji të dhunshme gjeopolitike — një ideologji që nuk përfaqëson as judaizmin dhe as krishterimin.
Prandaj, të krishterët dhe hebrenjtë tradicionalë duhet të vazhdojnë ta kundërshtojnë politikën e jashtme amerikano-izraelite, për hir të besimit të tyre dhe për të mirën e gjithë njerëzimit.
Siç thotë Shkrimi:
“Paqe të madhe kanë ata që e duan ligjin tënd dhe asgjë nuk i bën të pengohen.” (Psalmi 119:165).