SHBA godet Iranin natën e pestë, Teherani kërcënon Gjirin: “Hormuzi është vijë e kuqe”
Shtetet e Bashkuara kanë zgjeruar gjatë natës sulmet kundër Iranit, duke goditur për herë të parë në këtë valë të fundit edhe objektiva më pranë Teheranit dhe në veri të vendit. Paralelisht, forcat amerikane hapën zjarr ndaj një cisterne që akuzohej se po përpiqej të thyente bllokadën detare dhe të lundronte drejt ishullit Kharg, qendrës kryesore të eksporteve iraniane të naftës.
Irani u përgjigj para agimit me raketa dhe dronë kundër objekteve në Bahrein, Kuvajt dhe Jordani, vende që strehojnë baza, trupa ose infrastrukturë ushtarake amerikane. Deri tani nuk është konfirmuar publikisht një bilanc i rëndë viktimash nga këto goditje, ndërsa pretendimet iraniane për dëmet e shkaktuara mbeten të paverifikuara.
Përshkallëzimi shënon natën e pestë radhazi të sulmeve amerikane dhe po e çon drejt kolapsit marrëveshjen e përkohshme të arritur në qershor. Autoritetet iraniane thonë se sulmet e fundit kanë vrarë më shumë se 35 persona dhe kanë plagosur mbi 300 të tjerë, ndërsa fushata amerikane po zgjerohet nga mbrojtja bregdetare dhe bazat raketore drejt infrastrukturës strategjike në thellësi të Iranit.
Në qendër të konfliktit mbetet Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës para luftës kalonte rreth një e pesta e furnizimeve globale të naftës dhe gazit. Uashingtoni thotë se bllokada e porteve iraniane synon hapjen e rrugës ujore për tregtinë ndërkombëtare. Teherani, në të kundërt, e konsideron kontrollin e Hormuzit një çështje sovraniteti dhe sigurie kombëtare.
Zëdhënësi i ushtrisë iraniane, gjenerali Mohammad Akraminia, e cilësoi ngushticën një “vijë të kuqe të paprekshme”, duke deklaruar se Irani mund ta kontrollojë atë jo vetëm nga brigjet dhe ishujt, por nga çdo pjesë e territorit të vet. Sipas tij, sulmet amerikane ndaj bazave bregdetare nuk ia heqin Iranit aftësinë për të penguar lundrimin.
Garda Revolucionare e çoi kërcënimin edhe më tej:
“Eksporti i naftës dhe gazit nga rajoni do të jetë ose për të gjithë, ose për askënd.”
Deklarata nënkupton se, në rast të bllokimit të eksporteve iraniane, Teherani mund të synojë edhe infrastrukturën energjetike dhe anijet e vendeve të tjera të Gjirit. Kjo do ta shndërronte konfliktin nga një përballje SHBA–Iran në një krizë energjetike që përfshin të gjithë rajonin.
Kryetari i Parlamentit dhe negociatori iranian Mohammad Bagher Qalibaf deklaroi se vendi ndodhet në një “luftë thelbësore dhe ekzistenciale me Amerikën”. Ai paralajmëroi se Teherani është i përgatitur për një konfrontim më të gjerë nëse Uashingtoni nuk respekton memorandumin 14-pikësh të qershorit dhe nuk pranon rregullat iraniane për trafikun në Hormuz.
Presidenti Donald Trump, nga ana tjetër, insistoi se Irani dëshiron një marrëveshje paqeje, por la të hapur mundësinë e një përshkallëzimi edhe më të madh:
“Do të shohim nëse do të arrijmë marrëveshje me ta apo thjesht do t’i japim fund gjithçkaje.”
Trump e paraqiti lirimin e shtetases amerikano-iraniane Dena Karari si një gjest vullneti të mirë nga Teherani. Megjithatë, deri tani nuk është njoftuar një raund i ri negociatash, një armëpushim apo pezullim i bllokadës.
Konflikti po ushtron gjithashtu presion të fortë ekonomik. Çdo pengesë në Hormuz rrit kostot e sigurimit dhe transportit, prek çmimet e naftës, gazit dhe plehrave kimike dhe krijon një problem politik për Trumpin dhe republikanët përpara zgjedhjeve të nëntorit.