AfD trondit Berlinin: Merz pranon disfatën, por refuzon të dorëzohet
Fitorja dërrmuese e AfD-së në Saksoni-Anhalt ka shkaktuar tronditjen më të rëndë politike për kancelarin Friedrich Merz që prej ardhjes së tij në pushtet. AfD mori 43.8% të votave, më shumë se dyfishin e rezultatit të saj të mëparshëm, ndërsa CDU-ja e Merzit u rrëzua në 17.2%, duke humbur afërsisht gjysmën e mbështetjes. Rezultati e ka kthyer një zgjedhje rajonale në një provë kombëtare për qeverinë gjermane dhe për të ardhmen e së djathtës tradicionale.
Pas mbledhjes së drejtuesve të CDU-së në Berlin, Merz pranoi përmasat e disfatës. “Jemi të gjithë thellësisht të tronditur. Nuk e prisnim në këtë formë”, tha ai, duke e cilësuar rezultatin si humbjen më të rëndë të CDU-së prej vitesh, madje dekadash. Sipas kancelarit, pas 6 shtatorit “nuk ka ndryshuar vetëm Saksoni-Anhalti, por e gjithë Gjermania”. Ai paralajmëroi se rezultati do të ketë pasoja dhe se partia nuk mund të vazhdojë rutinën politike sikur asgjë të mos kishte ndodhur. Reuters e përshkruan rezultatin si një goditje të rëndë ndaj Merzit dhe një paralajmërim më të gjerë për partitë tradicionale evropiane.
Megjithatë, Merz përjashtoi çdo tërheqje personale. “Dorëzimi nuk është një opsion për mua”, deklaroi ai, duke premtuar se do të ndryshojë mënyrën se si qeveria dhe CDU-ja ua shpjegojnë qytetarëve politikat e tyre, por jo bindjet themelore dhe drejtimin strategjik. Ai këmbënguli gjithashtu se institucionet dhe Kushtetuta gjermane janë të forta dhe u dërgoi një mesazh aleatëve se Gjermania do të mbetet e ankoruar në Evropë dhe në rendin demokratik.
Ironia politike është e fortë: Merz kishte hyrë në drejtimin e CDU-së duke premtuar se do ta përgjysmonte AfD-në. Në Saksoni-Anhalt ndodhi e kundërta, AfD më shumë se u dyfishua, ndërsa CDU pothuajse u përgjysmua. Presioni ndaj kancelarit tani rritet edhe më shumë për shkak se Gjermaninë e presin zgjedhje të tjera rajonale, të cilat do të tregojnë nëse Saksoni-Anhalti ishte një shpërthim lokal apo fillimi i një zhvendosjeje shumë më të thellë elektorale.
Në nivelin rajonal, kryeministri Sven Schulze pranoi hapur humbjen. Ai deklaroi se CDU-ja “nuk ka më mandat për të qeverisur” dhe se mandati politik i takon tani AfD-së. Por fitorja prej 43.8% nuk i dha AfD-së shumicën absolute: ajo mori 39 nga 83 mandatet, duke e lënë të hapur betejën për krijimin e qeverisë dhe duke vënë nën presion të fortë të ashtuquajturin “mur mbrojtës” të partive të tjera kundër bashkëpunimit me AfD-në.
Efekti ka kaluar tashmë kufijtë gjermanë. Rezultati po ndiqet me shqetësim në disa kryeqytete evropiane, ndërsa reagimet janë krejtësisht të kundërta: kryeministri polak Donald Tusk reagoi ashpër ndaj atyre që festojnë suksesin e AfD-së, ndërsa i dërguari rus Kirill Dmitriev e përshëndeti atë si një fitore “historike”. Komisioni Evropian, ndërkohë, ka refuzuar të komentojë zyrtarisht rezultatin, duke iu përmbajtur praktikës së moskomentimit të zgjedhjeve kombëtare apo rajonale.
Në thelb, Saksoni-Anhalti ka prodhuar dy fitues dhe humbës të qartë politikë: AfD del nga zgjedhjet më afër pushtetit se kurrë më parë në një land gjerman, ndërsa Merz mbetet kancelar, por me autoritetin e goditur dhe me presionin për të provuar se mund ta ndalë përhapjen e të njëjtit rebelim elektoral në pjesën tjetër të Gjermanisë. Reuters vëren se rezultati ka tronditur CDU-në “deri në themele”, ndërsa Merz ka përjashtuar bashkëpunimin me AfD-në.