Dendias takon Kryepiskopin Joan në Tiranë: pse kjo ndalesë nuk kalon pa dyshime
Ka takime që në letër duken normale, protokollare, madje edhe të sjellshme. Por në politikë, sidomos në Ballkan, asgjë nuk është thjesht rastësi. Vizita e ministrit grek të Mbrojtjes, Nikos Dendias, te Kryepiskopi i Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, Joan Pelushi, është pikërisht një nga ato takime që nuk mund të kalohen me një fjali të thatë: “u zhvillua në frymë miqësore”.
Këtu nuk po flasim për një zyrtar dosido. Po flasim për ministrin e Mbrojtjes së Greqisë, një vend që ka pasur dhe vazhdon të ketë interesa dhe pretendime të qarta në Shqipëri: nga çështja e detit, te minoriteti grek, nga ndikimi kulturor, te raporti historik me Kishën Ortodokse. Prandaj, kur Dendias vjen në Tiranë, takohet me qeverinë shqiptare dhe pastaj ndalet edhe te Kryepiskopi Joan, është e vështirë të besohet se gjithçka është thjesht mirësjellje fetare.
Pyetja është e thjeshtë: pse një ministër i Mbrojtjes duhet të ketë në axhendën e tij edhe kreun e KOASH-it? Çfarë e lidh mbrojtjen greke me Kishën Autoqefale shqiptare? Çfarë u diskutua aty? Dhe mbi të gjitha, pse publiku shqiptar nuk merr një shpjegim të qartë, të plotë dhe pa mjegull?
Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë nuk është zyrë anekse e diplomacisë greke. Nuk është hapësirë simbolike ku Athina mund të dërgojë mesazhe sa herë që do të tregojë se ka ndikim. Është institucion fetar shqiptar, me besimtarë shqiptarë, me histori shqiptare dhe me një peshë të ndjeshme në jetën publike të vendit.
Kjo është arsyeja pse takimi ngre shqetësim. Jo sepse takimet janë të ndaluara. Jo sepse komunikimi ndërfetar apo diplomatik duhet parë me paranojë. Por sepse kur politika greke, mbrojtja greke dhe simbolika fetare hyjnë në të njëjtën skenë, shqiptarët kanë të drejtë të pyesin: çfarë po luhet realisht?
Aq më tepër kur vizita e Dendiasit vjen në një moment kur Athina kërkon të rikthejë në lëvizje çështjen e detit dhe kur marrëdhëniet shqiptaro-greke mbeten të ngarkuara me dosje të pambyllura. Në këtë sfond, takimi me Kryepiskopin Joan nuk duket si episod i shkëputur. Duket si pjesë e një harte më të gjerë ndikimi, ku feja, politika dhe diplomacia ecin krah për krah.
Takimet institucionale bëhen problem kur mbulohen me gjuhë të ëmbël protokollare, ndërsa pyetjet kryesore mbeten pa përgjigje. Kush e kërkoi këtë takim? Cili ishte qëllimi real? Pse u përfshi kreu i KOASH-it në një vizitë të ministrit grek të Mbrojtjes? Dhe pse institucionet shqiptare heshtin pikërisht aty ku duhet të sqarojnë?
Në fund, problemi nuk është vetëm Dendias. Problemi është lehtësia me të cilën Shqipëria lejon që çështje kaq të ndjeshme të kalojnë si detaje axhende. Sepse në Ballkan, detajet janë shpesh mesazhe. Dhe ky takim, sado i veshur me buzëqeshje e kortezi, duket më shumë si mesazh politik sesa si vizitë e pafajshme fetare.