Dializa 4.4 miliardë lekë: Gjurmët e kryegylenistit Allajbeu rikthehen te koncesionet
Një tender prej 4.59 miliardë lekësh për shërbimin e hemodializës po rikthen vëmendjen te historia e koncesionit të vjetër dhe te një rrjet lidhjesh profesionale që çon deri te biznesmeni Klodian Allajbeu. Procedura e OSHIS për pesë qendrat e dializës në Shkodër, Lezhë, Korçë, Vlorë dhe Elbasan u zhvillua me vetëm 15 ditë afat, ndërsa në garë u paraqit vetëm një ofertues. Fitues u shpall Diaverum AB, me ofertë rreth 4.44 miliardë lekë pa TVSH. Materiali i tenderit evidenton pikërisht kombinimin e një ofertuesi të vetëm, afatit të shkurtër dhe ofertës shumë pranë fondit limit.
Diaverum nuk është një operator i ri në këtë histori. Në vitin 2019 grupi bleu 100% të DiaVita-s, kompanisë së koncesionit të mëparshëm që operonte po këto pesë qendra. Para shitjes, 15% e DiaVita-s zotërohej nga American Hospital, grupi i lidhur me Klodian Allajbeun. Sot dokumentet e pronësisë nuk e nxjerrin Allajbeun si aksioner apo pronar përfitues të Diaverum. Kjo është një ndarje thelbësore: nuk ka bazë dokumentare për të thënë se tenderi i është dhënë Allajbeut. Por ka lidhje historike dhe profesionale që meritojnë transparencë, sidomos kur operatori ekzistues rikthehet për të njëjtat pesë qendra.
Një prej këtyre lidhjeve është Klodian Shehi, drejtues i Diaverum në Shqipëri. Të dhënat e regjistrit tregojnë një marrëdhënie të mëparshme biznesi mes tij dhe Allajbeut: në vitin 2016 Shehi transferoi te Allajbeu kuotat e kompanisë Medical Recycling. Në anën tjetër të procedurës ndodhet OSHIS, e drejtuar nga Arisa Cane, e cila para emërimit në strukturën shtetërore ka punuar në American Hospital. Edhe ministrja e Shëndetësisë, Evis Sala, ka qenë rektore themeluese e Western Balkans University, institucion i themeluar nga Allajbeu. Këto marrëdhënie nuk provojnë ndërhyrje, favorizim apo korrupsion, por krijojnë një hartë lidhjesh që e bën të domosdoshëm publikimin e deklaratave të konfliktit të interesit dhe të dokumenteve të plota të procedurës. Vetë materiali ngre pikërisht nevojën për verifikimin institucional të këtyre marrëdhënieve.
Pikëpyetjet shtohen nga një tjetër kontrast. Në fund të korrikut ishte deklaruar se, pas mbarimit të koncesionit, dializa do të merrej në dorëzim dhe do të ofrohej nga shteti përmes OSHIS. Vetëm 18 ditë më vonë, OSHIS publikoi tenderin katërvjeçar për blerjen e shërbimit nga privati. Kjo nuk provon shkelje ligjore, por kërkon një përgjigje të qartë: çfarë u shtetëzua realisht, nëse ofrimi i shërbimit për pesë qendrat i besohet përsëri një operatori privat?
Edhe shifrat kërkojnë auditim. Oferta e re jep një kosto mesatare nominale vjetore rreth 40.8% më të lartë se mesatarja nominale e kontratës dhjetëvjeçare të mëparshme. Diferenca nuk mund të quhet automatikisht mbifaturim, pasi duhet korrigjuar për inflacionin, numrin e pacientëve dhe seancave, pajisjet, personelin dhe standardet klinike. Por është një sinjal që kërkon publikimin e llogaritjes së fondit limit dhe të kostos për seancë.
Pra, çështja nuk është të thuhet se Allajbeu zotëron Diaverum, sepse dokumentet e shqyrtuara nuk e provojnë këtë. Pyetja investigative është më e hollë: a përfundoi ndikimi i ekosistemit të vjetër të dializës kur Allajbeu dhe American Hospital dolën nga pronësia e DiaVita-s, apo pronësia ndryshoi ndërsa një pjesë e lidhjeve profesionale dhe njerëzore mbijetuan?
Në një procedurë me 4.59 miliardë lekë fond limit, 15 ditë afat, vetëm një ofertues dhe rikthimin e operatorit që kontrollon koncesionarin e vjetër, përgjigjja nuk duhet kërkuar te hamendësimet. Duhet kërkuar te dosja e tenderit, deklaratat e konfliktit të interesit, mënyra e llogaritjes së çmimit dhe dokumentet që tregojnë pse gara përfundoi me vetëm një ofertë.