300 milionë euro për NATO-n, ndërsa shqiptarëve u thuhet të presin
Në Shqipëri, paratë publike kanë një cilësi të çuditshme: për shumë probleme të qytetarëve "mungojnë fondet", por kur troket dera e aleatëve strategjikë, arka e shtetit hapet me një shpejtësi të admirueshme. Më 30 korrik, qeveria pritet të miratojë një marrëveshje me Shtetet e Bashkuara për blerjen e pajisjeve ushtarake me një vlerë që i afrohet 300 milionë eurove. Arsyeja është e qartë: Shqipëria duhet të arrijë pragun prej 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për shpenzimet e mbrojtjes, objektiv i vendosur nga NATO.
Deri më sot vendi ka shpenzuar rreth 1.6% të PBB-së për mbrojtjen, një nivel që prej kohësh është konsideruar i pamjaftueshëm nga Aleanca, ndërsa administrata amerikane dhe veçanërisht Donald Trump kanë ushtruar vazhdimisht presion ndaj vendeve anëtare që të kontribuojnë më shumë.
Pyetja që lind është e thjeshtë: pse, sa herë bëhet fjalë për nevojat e qytetarëve, dëgjojmë se "buxheti nuk e përballon", ndërsa për objektivat ushtarake fondet gjenden pothuajse menjëherë?
Prej vitesh shqiptarëve u është thënë se nuk ka para për spitale më funksionale, për shkolla më cilësore, për infrastrukturën në zonat rurale, për ujësjellësit, për rritjen e pensioneve apo për mbështetjen e familjeve që po përballen me kosto gjithnjë e më të larta jetese. Por kur në tavolinë vendoset një objektiv ndërkombëtar, qindra miliona euro mobilizohen pa shumë debat publik.
Natyrisht, askush nuk e mohon rëndësinë e mbrojtjes kombëtare dhe të angazhimeve që burojnë nga anëtarësimi në NATO. Një shtet serioz duhet të marrë përgjegjësitë e veta dhe të kontribuojë në sigurinë kolektive. Megjithatë, po aq legjitime është edhe pyetja nëse ky prioritet duhet të vijë përpara çdo nevoje tjetër të brendshme dhe nëse qytetarët kanë të drejtë të dinë se çfarë përfiton konkretisht Shqipëria nga një faturë prej 300 milionë eurosh.
Në fund të fundit, këto para nuk dalin nga një arkë abstrakte. Ato dalin nga xhepat e taksapaguesve shqiptarë.
Nëse marrëveshja miratohet, Shqipëria do të arrijë objektivin e NATO-s dhe do të thellojë bashkëpunimin ushtarak me Shtetet e Bashkuara. Kjo është pjesa që do të prezantohet si sukses diplomatik.
Por ekziston edhe ana tjetër e medaljes: një vend ku qytetarëve u kërkohet vazhdimisht të bëjnë durim për shërbimet bazë, ndërsa për detyrimet ndërkombëtare nuk mungon as vendosmëria, as financimi.
Në fund mbetet një pyetje që vështirë se mund të shmanget: a po ndërtohet buxheti i Shqipërisë sipas prioriteteve të shqiptarëve, apo sipas prioriteteve të atyre që presin raportin e radhës nga Tirana?