Shpërthen Brukseli për funeralin e kriminelit Mlladiç: Serbia jashtë rrugës evropiane
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, kanë ndërmarrë një nga reagimet më të forta të Brukselit ndaj Serbisë pas funeralit të Ratko Mlladiçit në Beograd. Në një deklaratë të përbashkët të publikuar të martën, dy drejtuesit kryesorë të institucioneve të BE-së i cilësuan pamjet e ceremonisë “tronditëse” dhe dënuan elementet e mbështetjes zyrtare dhe praninë e zyrtarëve të lartë serbë.
Von der Leyen dhe Costa rikujtuan se Mlladiçi nuk ishte thjesht një ish-komandant ushtarak, por një kriminel lufte i dënuar për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, i cili vdiq duke vuajtur dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocidin e Srebrenicës dhe krime të tjera. Sipas tyre, mënyra se si u zhvillua ceremonia tregon një dështim për t'u përballur me një nga kapitujt më të errët të historisë së fundit evropiane dhe bie ndesh me vlerat mbi të cilat mbështetet procesi i anëtarësimit të Serbisë në BE.
Funerali i zhvilluar më 7 shtator në Beograd mori përmasat e një ceremonie publike masive. Mijëra persona morën pjesë në kortezh, arkivoli i Mlladiçit ishte mbuluar me flamurin serb dhe në ceremoni pati pjesëtarë të ushtrisë dhe elemente nderimesh ushtarake. Sipas Euronews, pesë ministra të qeverisë serbe u ulën në rreshtin e parë, ndërsa ishin të pranishëm edhe përfaqësues të Republika Srpska dhe djali i presidentit Aleksandar Vuçiç. Vetë Vuçiç nuk mori pjesë.
Pikërisht kjo prani institucionale e ka kthyer funeralin nga një çështje përkujtimore në një problem politik mes Beogradit dhe Brukselit. Ceremonia nuk ishte shpallur formalisht funeral shtetëror, por kishte shumë prej elementeve të një ceremonie zyrtare: trupi ishte transportuar me avion qeveritar, pati gardë nderi dhe përfaqësim të nivelit të lartë shtetëror. Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, kishte anuluar më herët një vizitë të planifikuar në Serbi, ndërsa Brukseli ka përsëritur se glorifikimi i kriminelëve të luftës dhe mohimi i gjenocidit nuk kanë vend në BE apo në një shtet kandidat.
Reagimi i von der Leyen dhe Costës e ngre kështu çështjen në nivelin më të lartë institucional të Bashkimit Evropian. Mesazhi për Beogradin është i drejtpërdrejtë: mënyra se si Serbia trajton trashëgiminë e luftërave të viteve 1990 po shihet tashmë si provë e kredibilitetit të saj evropian, jo thjesht si debat mbi të kaluarën. AP raportoi se polemika mund të rëndojë më tej procesin tashmë problematik të anëtarësimit të Serbisë.