Lidhje


Irani refuzoi armëpushimin 45-ditor, Trump: Nesër është afati i fundit

 

Presidenti amerikan Donald Trump ka caktuar të martën (7 prill) afatin e fundit për t’i dhënë fund luftës me Iranin.
Reagimi i Trump erdhi pasi Irani refuzoi propozimin e Pakistanit për një armëpushim 45 ditor, me argumentin se nevojitej një paqe e përhershme.
“Nesër është afati i fundit. Ata nuk mund të kenë armë bërthamore. Propozimi i tyre për paqe nuk është i mjaftueshëm”, deklaroi mes të tjerash Trump, teksa mbërriti në Shtëpinë e Bardhë.

 

Presidenti Trump përsëriti kërcënimet ndaj Iranit se SHBA-të do të vazhdojnë të sulmojnë infrastrukturën e tij nëse nuk dorëzohen.

 

“Dhe nëse nuk e bëjnë, nuk do të kenë ura. Nuk do të kenë termocentrale. Nuk do të kenë asgjë.”

 

Ai shtoi se nuk do të shkojë më tej, sepse ka gjëra të tjera që janë më të këqija se ato të dyja.

 

“Nëse do të kisha mundësi zgjedhjeje, çfarë do të doja të bëja? Të merrja vajin, sepse është aty për ta marrë. Nuk ka asgjë që mund të bëjnë në lidhje me të.

 

Fatkeqësisht, populli amerikan do të donte të na shihte të ktheheshim në shtëpi. Nëse do të varej nga unë, do ta merrja naftën, do ta mbaja naftën […] do të fitoja shumë para dhe gjithashtu do të kujdesesha për popullin e Iranit”, tha Trump.Teherani ka propozuar një plan me 10 pika, për t’i dhënë fund luftimeve, një protokoll që sipas zyrtarëve vendas do të mundësonte kalim të sigurt në Ngushticën e Hormuzit dhe heqjen e sanksioneve.
Po ashtu në planin me 10 pika të Iranit, veç fundit të përhershëm të luftimeve, bën pjesë edhe rindërtimi i vendit.


Refuzimi i marrëveshjes nga Teherani - Trump: Mund të shkatërroheni brenda një nate të martën!!

 

Presidenti Donald Trump tha në një konferencë për shtyp të hënën se Irani mund të “eliminohet” brenda një nate dhe tha se ajo natë “mund” të jetë mbrëmja e së martës.

 

“I gjithë vendi mund të nxirret jashtë loje brenda një nate dhe ajo natë mund të jetë nesër në mbrëmje”, tha presidenti.

 

Trump ka paralajmëruar vazhdimisht se SHBA-të mund të godasin termocentralet, urat dhe infrastrukturën tjetër në Iran nëse Teherani nuk arrin të arrijë një marrëveshje ose të rihapë Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe nafte. Gjatë fundjavës, ai tha se Irani kishte kohë deri të martën në orën 8 të mbrëmjes ET për të arritur një marrëveshje.


Misioni Artemis II drejt Hënës - Astronautët zbulojnë pamje që sytë e njeriut nuk i kanë parë kurrë

 

Misioni i shumëpritur Artemis II po shënon një hap të ri historik në eksplorimin hapësinor, duke dërguar katër astronautë në një udhëtim rreth Hënës që pritet të sjellë zbulime të rëndësishme shkencore. Ekuipazhi, i përbërë nga astronautët e NASA-s Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch, si dhe Jeremy Hansen nga Agjencia Hapësinore Kanadeze, po realizon vëzhgime të paprecedenta të sipërfaqes hënore, përfshirë edhe anën e largët të saj, e cila rrallëherë është parë nga njeriu.

 

Gjatë afrimit me Hënën, astronautët kanë përjetuar atë që kontrolli i misionit e quan “gëzimi i Hënës”, ndërsa falë teknologjisë së avancuar dhe përdorimit të kamerave me zmadhim të lartë, kanë arritur të identifikojnë detaje të veçanta si kratere dhe struktura të panjohura më parë. Një nga zbulimet më të rëndësishme është Pellgu Orientale, një formacion gjigant me diametër rreth 965 kilometra, që përfaqëson një zonë kyçe mes anës së dukshme dhe asaj të fshehtë të Hënës.

 

Ndryshe nga misionet historike Apollo, Artemis II operon në kushte të ndryshme orbitale, duke ofruar një këndvështrim më të plotë të të gjithë diskut hënor. Edhe pse kapsula Orion do të qëndrojë në një distancë më të madhe – rreth 6,500 kilometra nga sipërfaqja – kjo i lejon ekuipazhit të vëzhgojë Hënën në tërësi, duke analizuar forma, ngjyra dhe ndryshime topografike që mund të hedhin dritë mbi historinë e saj gjeologjike.

 

Ekspertët theksojnë se vëzhgimi direkt me sy të lirë mbetet një nga mjetet më të vlefshme shkencore, pasi mund të dallojë nuanca dhe detaje që instrumentet automatike nuk i kapin gjithmonë. Për shembull, ndryshimet e ngjyrave në sipërfaqe mund të tregojnë për procese të vjetra vullkanike dhe përbërjen e brendshme të Hënës.

 

Përgatitja e astronautëve për këtë mision ka qenë intensive, duke përfshirë trajnime në terrene të ngjashme me atë hënor, studime gjeologjike dhe simulime të ndryshme për të maksimizuar vlerën shkencore të çdo vëzhgimi. Gjatë fluturimit, ata do të kalojnë rreth pesë orë duke vëzhguar Hënën dhe duke transmetuar në kohë reale përshkrime të detajuara për shkencëtarët në Tokë.

 

Ky mision pritet të kontribuojë ndjeshëm në kuptimin e historisë së Hënës dhe të sistemit diellor, duke sjellë të dhëna të reja mbi proceset që kanë formësuar sipërfaqen e saj dhe duke hapur rrugën për misione të ardhshme më ambicioze.


Trump trondit botën: ‘I dhamë armë protestuesve në Iran!’ – Akuzat që po i japin oksigjen regjimit në Teheran

 

 

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, thotë se Uashingtoni ka armatosur grupe opozitare iraniane dhe protestues gjatë demonstratave masive kundër qeverisë në dhjetor dhe janar, në të cilat mijëra persona u vranë gjatë shtypjes nga forcat qeveritare.

 

Në një intervistë telefonike të dielën në mëngjes me Trey Yingst në Fox News, presidenti tha se SHBA kishte qenë e përfshirë drejtpërdrejt në përpjekjet për destabilizimin dhe rrëzimin e qeverisë iraniane disa javë përpara se të ndërmerreshin sulmet më 28 shkurt nga SHBA dhe Izraeli në territorin iranian, në një kohë kur negociatorët amerikanë ishin ende në bisedime me zyrtarë të lartë iranianë në Europë.

 

Ndërsa lufta SHBA-Izrael kundër Iranit hyri në ditën e saj të 38-të, të paktën 2,076 persona janë vrarë në Iran dhe 26,000 janë plagosur.

 

“Presidenti Trump më tha se Shtetet e Bashkuara u dërguan armë protestuesve iranianë,” raportoi Yingst në Fox News.

 

“Ai më tha: ‘Ne u dërguam shumë armë. I dërguam te kurdët.’ Dhe presidenti tha se mendon që kurdët i kanë mbajtur ato. Ai vazhdoi: ‘Ne u dërguam armë protestuesve, shumë prej tyre.’”

 

Trump shpesh e ka paraqitur vendimin për të sulmuar Iranin së bashku me Izraelin si të motivuar pjesërisht nga dëshira për të “çliruar” iranianët nga sundimi i Republikës Islamike, pasi kjo shtypi protestat në janar.

 

Por deklaratat e tij ndaj Yingst mund t’u japin peshë pretendimeve të Teheranit se protestat nuk ishin spontane dhe se “terroristë të mbështetur nga jashtë” i kishin nxitur ato. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se deklaratat shpesh kontradiktore të Trump për Iranin e bëjnë të vështirë të përcaktohet me saktësi se deri në çfarë mase SHBA mund të ketë qenë e përfshirë.

 

Çfarë ndodhi gjatë protestave?

 

Protestat nisën më 28 dhjetor mes tregtarëve në qendër të Teheranit, të zemëruar nga kriza ekonomike në thellim dhe rënia e vlerës së rialit iranian.

 

Shpejt ato u përhapën në qytete të mëdha dhe të vogla në të gjithë vendin, duke u shndërruar në protesta mbarëkombëtare, ku qindra mijëra njerëz të të gjitha moshave dolën në rrugë. Disa prej protestuesve nisën të kërkonin ndryshim të qeverisë.

 

Organizatat për të drejtat e njeriut thanë se autoritetet iraniane i shtypën protestat, veçanërisht më 8 dhe 9 janar. Mijëra persona, shumica të rinj, u vranë nga të shtënat dhe plagët me thikë, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë u arrestuan.

 

Autoritetet iraniane gjithashtu ndërprenë internetin “për të fshehur krimet e tyre”, sipas Amnesty International, duke e futur vendin në një errësirë informative për disa ditë.

 

Raportuesja speciale e OKB-së për Iranin, Mai Soto, tha se të paktën 5,000 persona janë vrarë dhe numri real mund të arrijë deri në 20,000.

 

Të paktën katër persona janë ekzekutuar që atëherë në lidhje me protestat, ndërsa disa të tjerë janë në pritje të dënimit me vdekje.

 

Këto protesta ishin më të mëdhatë që nga demonstratat për të drejtat e grave në shtator 2022, pas vdekjes së Mahsa Aminit në paraburgim policor.

 

Çfarë tha qeveria iraniane?

 

Udhëheqësi suprem, Ali Khamenei, pranoi më 17 janar se “disa mijëra” persona u vranë, por fajësoi për këtë grupe të mbështetura nga SHBA dhe Izraeli.

 

Ai akuzoi Trump si “kriminel” dhe si të përfshirë drejtpërdrejt në nxitjen e protestave.

 

Zyrtarët iranianë deklaruan se rreth 5,000 persona u vranë, përfshirë të paktën 500 pjesëtarë të forcave të sigurisë të vrarë nga “terroristë dhe protestues të armatosur”.

 

Çfarë tha SHBA?

 

Trump paralajmëroi Iranin kundër përdorimit të dhunës ndaj protestuesve, duke thënë se SHBA ishte “gati të vepronte”.

 

Ai u tha protestuesve: “Ndihma është rrugës” dhe i inkurajoi ata të “marrin institucionet”.

 

Më vonë, ai lidhi edhe sulmet ndaj Iranit me këto protesta, duke thënë se SHBA po “u jep atë që kërkojnë” iranianëve.

 

A ndikojnë deklaratat e Trump te opozita iraniane?

 

Grupet kurde iraniane kanë mohuar pretendimet se janë armatosur nga SHBA.

 

Zyrtarë të Partisë Demokratike të Kurdistanit të Iranit thanë se deklaratat janë të pavërteta dhe se nuk kanë marrë armë.

 

Edhe grupi tjetër opozitar, Komala, ka mohuar pretendimet.

 

Analisti Neil Quilliam tha se është e vështirë të merret seriozisht deklarata e Trump për shkak të natyrës së paqëndrueshme të deklarimeve të tij, megjithëse nuk përjashtohet mundësia që SHBA të ketë mbështetur në mënyrë indirekte protesta për të nxitur një revoltë.

 

Ai shtoi se deklarata të tilla mund të ndikojnë negativisht në unitetin e opozitës iraniane dhe në përpjekjet për rrëzimin e regjimit.

 

Në përfundim, megjithëse deklaratat e Trump mund të interpretohen si mbështetje për pretendimet e Iranit, nuk ka prova të qarta që SHBA ka armatosur drejtpërdrejt protestuesit, ndërsa situata mbetet e mbushur me kundërshti dhe luftë narrativesh.


Nga Mar-a-Lago në Hormuz: Si ia shiti Netanyahu Trumpit luftën “e lehtë” ndaj Iranit

 

Sipas një analize të publikuar nga Peter Beaumont gazetar i The Guardian, Benjamin Netanyahu duket se e ka paraqitur përpara Donald Trump përballjen me Iranin si një operacion të shpejtë, të kontrollueshëm dhe me rezultat të garantuar. Në një takim në fund të dhjetorit në Mar-a-Lago, kryeministri izraelit jo vetëm që kërkoi mbështetje për një konflikt më të gjerë kundër Teheranit, por e argumentoi këtë si një mundësi politike dhe historike për Trumpin, duke theksuar dobësinë e Iranit dhe mundësinë për rrëzimin e shpejtë të regjimit. Sipas analizës, Netanyahu përdori edhe elementë simbolikë dhe personalë për ta bindur, duke e paraqitur luftën si një fitore të sigurt.

 

Megjithatë, zhvillimet në terren kanë treguar një realitet krejt tjetër. Pas më shumë se një muaji përplasjeje, objektivat kryesore nuk janë arritur: Irani nuk është dobësuar në mënyrë vendimtare dhe regjimi nuk ka dhënë shenja rënieje. Përkundrazi, ai duket se është konsoliduar më tej, ndërsa kostot për SHBA-në dhe Izraelin janë rritur ndjeshëm. Në vend të një fitoreje të shpejtë, konflikti ka prodhuar një situatë të ndërlikuar dhe të pasigurt.

 

Analiza e vendos këtë zhvillim në një kontekst më të gjerë të strategjisë së Netanyahut pas sulmeve të 7 tetorit 2023. Nga Gaza te Libani, Jemeni, Siria dhe tashmë Irani, sipas autorit, është ndjekur një model i ngjashëm: premtime për fitore vendimtare që në praktikë nuk janë materializuar plotësisht. Edhe strategjia për eliminimin e drejtuesve të lartë nuk ka sjellë ndryshimin e pritur në strukturat e kundërshtarëve.

 

Ndërkohë, brenda administratës së Trumpit po shtohen dyshimet se pritshmëritë fillestare kanë qenë të ekzagjeruara. Raportime të ndryshme sugjerojnë pakënaqësi në nivele të larta, përfshirë edhe nga zëvendëspresidenti JD Vance, ndërsa burime të cituara nga mediat amerikane theksojnë se lufta është paraqitur më e lehtë nga sa rezultoi në realitet.

 

Megjithatë, analiza thekson se përgjegjësia nuk është vetëm e Netanyahut. Trump konsiderohet si një aktor i vetëdijshëm dhe i përfshirë plotësisht në këtë strategji, duke besuar se një demonstrim force do të sillte përfitime të shpejta politike dhe ushtarake. Me kalimin e kohës, kjo llogaritje po rezulton gjithnjë e më e kushtueshme.

 

Pasojat tashmë kanë kaluar kufijtë rajonalë. Tensionet në Ngushticën e Hormuzit kanë ndikuar drejtpërdrejt tregjet globale të energjisë, ndërsa konflikti ka rënduar financat dhe kapacitetet ushtarake të SHBA-së, duke zhvendosur vëmendjen edhe nga frontet e tjera si Ukraina. Në të njëjtën kohë, rivalët strategjikë të Uashingtonit – si Kina, Rusia dhe Koreja e Veriut – mund të përfitojnë nga kjo situatë.

 

Në planin afatgjatë, analiza paralajmëron edhe pasoja për vetë Izraelin. Mbështetja ndërkombëtare, sidomos në Perëndim, po zbehet, ndërsa edhe në SHBA po vërehet rënie e simpatisë ndaj Izraelit, përfshirë segmente të rëndësishme të opinionit publik. Kjo mund të ndikojë në të ardhmen në nivelin e mbështetjes politike dhe ushtarake.

 

Në përfundim, ajo që u prezantua si një luftë e shpejtë dhe e favorshme, po shndërrohet në një konflikt të zgjatur me kosto të larta dhe pasoja të gjera gjeopolitike, duke vënë në pikëpyetje llogaritjet fillestare të kësaj strategjie.

XS
SM
MD
LG