Tronditje në Danimarkë: Fiton zgjedhjet, por jep dorëheqjen – Frederiksen fut vendin në krizë politike!
Socialdemokratët e kryeministres Mette Frederiksen dolën forcë e parë në zgjedhjet e përgjithshme në Danimarkë me 21.9% të votave, por regjistruan rezultatin më të dobët që nga viti 1903, duke dështuar të sigurojnë shumicën parlamentare. Në parlamentin me 179 vende, blloku i majtë arriti vetëm 84 mandate, ndërsa “blloku blu” i djathtë 77, duke lënë vendin pa një shumicë të qartë dhe duke hapur rrugën për negociata të ndërlikuara për formimin e qeverisë.
Pavarësisht se mbeti partia më e madhe, Frederiksen pranoi zhgënjimin për rezultatin dhe më pas paraqiti dorëheqjen e saj te mbreti, sipas njoftimit të pallatit mbretëror. Ajo do të qëndrojë në detyrë deri në krijimin e një qeverie të re dhe mbetet një nga kandidatët kryesorë për të marrë një mandat të tretë. “Bota nuk na pret… duhet të gjejmë një mënyrë për të bashkëpunuar,” deklaroi ajo, ndërsa pritet emërimi i një “hetuesi mbretëror” për të drejtuar negociatat politike.
Rezultati i zgjedhjeve ishte i fragmentuar dhe goditi edhe rivalët kryesorë të djathtë. Liberalët shënuan një rezultat historikisht të dobët me vetëm 10.1%, duke mbetur pas disa forcave të majta si Partia Socialiste Popullore. Në këtë situatë, roli kyç pritet të luhet nga partia e Moderuarve me 14 mandate, e drejtuar nga ish-kryeministri Lars Løkke Rasmussen, i cili ka mbështetur idenë e një qeverie të qendrës.
Ndërkohë, lideri i Liberalëve, Troels Lund Poulsen, ka përjashtuar bashkëpunimin me Socialdemokratët dhe ka kërkuar një drejtim të ri politik nga e djathta. Sipas analistëve, skenari më i mundshëm mbetet një qeveri e qendrës së majtë, e mbështetur nga Socialdemokratët dhe aleatët e tyre, por negociatat pritet të jenë të gjata dhe të vështira.
Zgjedhjet u zhvilluan në një klimë të tensionuar politike dhe ekonomike, ku çështjet kryesore për votuesit ishin rritja e kostos së jetesës, ekonomia dhe mirëqenia sociale. Temat mjedisore, si ndotja e ujit të pijshëm nga pesticidet, luajtën gjithashtu rol në orientimin e votës. Në sfond, ndikuan edhe tensionet ndërkombëtare, përfshirë deklaratat e Donald Trump për blerjen e Groenlandës, territor gjysmë-autonom danez.
Frederiksen, në pushtet që nga viti 2019, kishte shpresuar të përfitonte nga menaxhimi i krizave ndërkombëtare dhe nga përvoja e saj në politikën e jashtme, përfshirë marrëdhëniet me SHBA-në dhe reagimin ndaj luftës në Ukrainë. Megjithatë, ajo u godit nga të dy krahët politikë: nga e majta për politikat e ashpra të emigracionit dhe nga e djathta për qasje të dobët në ekonomi.
Rezultati final ka futur Danimarkën në një fazë të re pasigurie politike, ku mbetet e paqartë nëse Frederiksen do të rikthehet në krye të qeverisë apo vendi do të drejtohet nga një lider i ri. Një gjë është e sigurt: negociatat që priten në ditët në vijim do të përcaktojnë jo vetëm qeverinë e ardhshme, por edhe drejtimin politik të Danimarkës në një moment të ndjeshëm për Evropën.
