A po vjen fundi i Patriotëve? Kostot, vonesat dhe deamerikanizimi i mbrojtjes evropiane

Friday, 03 April 2026 17:27

• Written by Mexhis

Konflikti në Lindja e Mesme po riformëson ndjeshëm strategjitë ushtarake dhe balancat e sigurisë globale, duke vënë në pikëpyetje efektivitetin dhe koston e sistemeve moderne të mbrojtjes.

Nga njëra anë, presidenti amerikan Donald Trump ka lëshuar sinjale për një tërheqje të mundshme të SHBA-ve nga NATO, ndërsa nga ana tjetër konfliktet e zgjatura dhe kostot në rritje po shtyjnë vendet evropiane të rishikojnë varësinë e tyre nga teknologjia ushtarake amerikane. Komisioneri i parë i BE-së për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, ka paralajmëruar se Evropa duhet të reduktojë varësinë nga sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore. Ai theksoi se industria amerikane nuk është në gjendje të prodhojë mjaftueshëm raketa për të mbuluar njëkohësisht nevojat në Evropë dhe në Lindjen e Mesme.

Sipas tij, gjatë përplasjeve të fundit në Gjirin Persik janë konsumuar qindra raketa interceptuese të sistemit Patriot, me një ritëm që tejkalon prodhimin vjetor të SHBA-së. Shenjat e para të kësaj zhvendosjeje strategjike janë të dukshme. Zvicra po rishikon vendimin për blerjen e sistemit Patriot për shkak të vonesave në dorëzim, ndërsa Polonia ka refuzuar të dërgojë një bateri të këtij sistemi në Lindjen e Mesme. Ndërkohë, raportimet për zhvendosjen e sistemeve Patriot nga baza në Gjermania drejt vendeve si Turqia dhe Arabia Saudite kanë ngritur shqetësime për boshllëqe në mbrojtjen e krahut lindor të NATO-s.

Në këtë klimë, Bashkimi Evropian po shtyn përpara zhvillimin e alternativave vendase, si sistemi SAMP/T (Mamba), i cili konsiderohet si alternativa kryesore ndaj Patriot. Versioni i ri i këtij sistemi pritet të vihet në përdorim deri në fund të vitit 2026. Gjigantë të industrisë si MBDA dhe Diehl Defence po shtojnë prodhimin e raketave, ndërsa BE synon të financojë masivisht këtë sektor për të rritur autonominë strategjike.

Një nga mësimet kryesore të luftës moderne është disproporcioni midis kostos së armëve. Sistemet si Patriot, që kushtojnë miliona dollarë për çdo raketë interceptuese, po përdoren gjithnjë e më shpesh për të neutralizuar dronë të lirë. Kjo ka ngritur pikëpyetje të mëdha mbi qëndrueshmërinë ekonomike të këtyre sistemeve në konflikte afatgjata. Sistemi Patriot përdor radarë të avancuar për të zbuluar kërcënimet ajrore dhe për të lëshuar raketa interceptuese që shkatërrojnë objektivin përmes metodës “goditje për të vrarë”. Ai është pjesë e një mbrojtjeje shumështresore që përfshin edhe sisteme si THAAD, i cili operon në lartësi më të mëdha.

Zhvillimet e fundit tregojnë se “ombrella” mbrojtëse amerikane nuk është më e pakufizuar. Ndërsa rezervat e raketave po pakësohen dhe kërkesa globale rritet, Evropa po përballet me nevojën urgjente për të ndërtuar kapacitetet e veta. Sipas Kubilius, sfida nuk është më vetëm teknologjia, por aftësia për të prodhuar në masë për të përballuar një luftë të gjatë dhe rraskapitëse—një realitet i ri për sigurinë globale në vitin 2026.

Hormuzi në krizë: Irani bllokon trafikun, energjia shtrenjtohet – 2 mijë anije në pritje, bota në alarm

Friday, 03 April 2026 17:27

• Written by Mexhis

Prej bllokimit nga Irani të trafikut detar në Ngushticën e Hormuzit çmimet e gazit dhe naftës janë rritur, ndërsa rezervat po bien. Në një takim të koordinuar nga Londra u diskutua për zgjidhje.

Përfaqësues nga rreth 40 vende morën pjesë në një takim virtual për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Kryeministri britanik Keir Starmer kishte ftuar për këtë takim për të diskutuar për masa diplomatike dhe politike për të rikthyer lirinë e lundrimit në këtë rajon. Takimi ishte ndoshta dhe reagim ndaj deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump ndaj partnerëve: “Duhet të mësoni të mbroheni vetë”.

Në takim morën pjesë ndër të tjerë përfaqësues nga Franca, Gjermania, Kanadaja, India dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. SHBA nuk ishte e përfaqësuar.

Ministrja e Brendshme britanike Yvette Cooper theksoi në fillim të videokonferencës rëndësinë e Ngushticës së Hormuzit për tregtinë botërore. “Në 24 orët e fundit, vetëm 25 anije kanë arritur të kalojnë, ndërkohë që normalisht kalojnë rreth 150 në ditë.” Aktualisht, rreth 2.000 anije po presin për të kaluar. Sipas saj, Irani ka bllokuar një rrugë ndërkombëtare detare, duke marrë peng ekonominë botërore.

Shqetësim për ekonominë botërore
Ashtu si në shumë vende të tjera, edhe në Britaninë e Madhe po rritet frika se bllokada e Ngushticës së Hormuzit mund të shkaktojë dëme të mëdha në ekonomi. Rreth një e pesta e naftës dhe e gazit të lëngshëm që tregtohen në botë kalojnë zakonisht përmes kësaj rruge.

Një nga çështjet e diskutuara ishte nëse për arsye sigurie cisternat e naftës duhet të shoqërohen nga anijet ushtarake.

Macroni kundër përdorimit të forcës

Presidenti francez Emmanuel Macron e cilësoi përdorimin e forcës si jorealist. Sipas tij rihapja e ngushticës mund të arrihet vetëm përmes koordinimit me Iranin dhe negociatave pas një armëpushimi të mundshëm.

Ndërkohë Italia propozoi krijimin e një “korridori humanitar” për plehra kimike dhe mallra të tjera me rëndësi jetike, për të parandaluar një krizë ushqimesh, veçanërisht në vendet afrikane, siç deklaroi ministri i Jashtëm Antonio Tajani./DW

500 dronë e raketa godasin Ukrainën në mes të ditës – Kievi: “Rusia po synon civilët, refuzon paqen!”

Friday, 03 April 2026 17:27

• Written by Mexhis

Rreth 500 dronë dhe raketa kruiz janë përdorur në një sulm të gjerë ndaj Ukraina gjatë ditës së sotme, duke shkaktuar viktima dhe të plagosur.

Sipas raportimeve, të paktën një person ka humbur jetën, ndërsa disa të tjerë kanë mbetur të plagosur si pasojë e goditjeve.

Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, reagoi përmes platformës X, duke dënuar ashpër sulmin.

Ai bëri të ditur se në zonën Obukhiv, një dron u rrëzua mbi një ndërtesë banimi, duke theksuar se sulmet po kryhen qëllimisht gjatë ditës për të rritur numrin e viktimave dhe dëmet ndaj civilëve.

Sipas Sybihas, këto veprime janë përgjigjja e Rusia ndaj propozimeve të Ukrainës për një armëpushim gjatë festës së Pashkëve.

“Terroristët rusë refuzojnë diplomacinë dhe përpjekjet për paqe. Ata duhet të marrin përgjigjet e forta që meritojnë”, u shpreh ai.

2 milionë dollarë për çdo anije për të kaluar Ngushticën e Hormuzit

Friday, 03 April 2026 09:29

• Written by /Euronews.al

Anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit po përballen me kërkesa të reja financiare dhe procedurale, sipas një raportimi të Bloomberg.

Burimet bëjnë të ditur se pagesat për tranzit mund të arrijnë deri në 2 milionë dollarë, të kryera në juan kinez ose kriptovaluta.

Sipas raportit, ndryshimet vijnë pasi parlamenti iranian ka miratuar një projektligj që vendos kushte të reja për kalimin e sigurt në këtë korridor strategjik detar. Procesi përfshin dorëzimin e informacionit të detajuar nga anijet, përfshirë të dhënat mbi pronësinë, flamurin, ngarkesën, destinacionin dhe ekuipazhin, si dhe historikun e lundrimit përmes Sistemit Automatik të Identifikimit (AIS).

Këto të dhëna shqyrtohen nga struktura të lidhura me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, për të verifikuar nëse anijet kanë lidhje me vende që konsiderohen armiqësore nga Irani. Pas këtij procesi, përcaktohet edhe tarifa e kalimit, e cila sipas burimeve nis nga rreth 1 dollar për fuçi naftë bruto.

Për anijet cisternë shumë të mëdha (VLCC), që mund të transportojnë deri në 2 milionë fuçi, kostoja totale mund të arrijë deri në 2 milionë dollarë për një kalim të vetëm.

Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga rrugët më të rëndësishme për tregtinë globale të energjisë, pasi rreth 20% e prodhimit botëror të naftës kalon përmes saj. Çdo zhvillim në këtë zonë ka ndikim të drejtpërdrejtë në tregjet ndërkombëtare dhe zinxhirët e furnizimit.

Ndërkohë, sipas Bloomberg, qindra anije kanë nisur negociatat për kalimin, ndërsa shumë të tjera vijojnë të qëndrojnë në rajon në pritje të zhvillimeve të mëtejshme, duke shtuar pasigurinë në tregun global të energjisë.