Evropa jashtë loje: BE e përçarë dhe pa ndikim në luftën SHBA-Izrael kundër Iranit

Monday, 16 March 2026 09:14

• Written by Mexhis

Në vitin 2015 Evropa ndihmoi për negocimin e marrëveshjes së Vjenës mbi programin bërthamor iranian. Megjithatë në konfliktin aktual me Iranin BE-ja nuk luan më ndonjë rol të rëndësishëm.

Debati në Parlamentin Evropian këtë javë e bëri të qartë një gjë: Evropa nuk arrin dot ta përkthejë në influencë shqetësimin e saj në lidhje me Iranin. Anëtarët e Parlamentit Evropian debatuan rreth mënyrës se si BE duhet t’i përgjigjet sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, duke zbuluar edhe përçarjet e thella brenda bllokut dhe institucioneve të tij për këtë çështje.

Debati i Strasburgut nxori në pah një Evropë të prekur thellësisht nga kriza, por mezi në gjendje të ndikojë tek ajo siç do të donte. “BE-ja thjesht nuk luan absolutisht asnjë rol të rëndësishëm për momentin”, thotë Julien Barnes-Dacey, drejtor i programit MENA në Këshillin Evropian për Marrëdhënie me Jashtë (ECFR). “Evropianët janë të parëndësishëm.”

Më parë ndërmjetësuese

BE-ja më parë e konsideronte veten një lojtar kyçe në Iran. Që nga viti 2006, Përfaqësuesi/ja i/e Lartë i/e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë koordinoi bisedimet midis Uashingtonit dhe Teheranit. Ky proces çoi në nënshkrimin në vitin 2015 të Planit të Përbashkët të Veprimit (JCPOA), Marrëveshjes së Vjenës mbi programin bërthamor iranian, e cila përcaktonte një kufizim të programit bërthamor iranian në këmbim të lehtësimit të sanksioneve. Edhe pas nënshkrimit të marrëveshjes, BE-ja mbeti koordinatore dhe avokatja e saj më e rëndësishme.

Tani spektatore

Shumë gjëra kanë ndryshuar që atëherë. Nën presidencën e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Uashingtoni u tërhoq nga marrëveshja në vitin 2018, duke i dhënë një goditje të rëndë kuadrit diplomatik që BE-ja kishte punuar kaq shumë për ta krijuar. Megjithatë, humbja e ndikimit të BE-së nuk mund t’i atribuohet vetëm Trumpit, argumenton Barnes-Dacey.

BE-ja e ka lënë pas dore Lindjen e Mesme për vite me radhë, argumenton eksperti. Në të njëjtën kohë, evropianët janë bërë gjithnjë e më pak të rëndësishëm si lojtarë kyç për Uashingtonin dhe Teheranin.

“As SHBA-të dhe as iranianët nuk e shohin Evropën si një ndërmjetës diplomatik serioz dhe të besueshëm”, thotë ai për DW.

Maneli Mirkhan, një analiste e lindur në Teheran që jeton në Paris, gjithashtu shprehet, se Evropa e ka humbur influencën e saj. Evropa ka qenë shumë naive për një kohë shumë të gjatë, thotë ajo për DW. BE e përqendruar në diplomaci dhe sanksione nuk ka arritur ta parandalojë Iranin nga zhvillimi i aftësive të tij ushtarake, bërthamore dhe teknologjike.

Problemi i njohur: Europa e ndarë

Mirkhan dhe Barnes-Dacey bien dakord në një pikë: Ndarjet e brendshme të Evropës, problemi ky i hershëm, vetëm sa po i përkeqëson situatën. Një politikë e jashtme e përbashkët ende varet shumë nga arritja e një konsensusi nga shtetet anëtare; por kjo është e vështirë të arrihet në një krizë sigurie që po zhvillohet me shpejtësi.

Spanja ka mbajtur një qëndrim veçanërisht të ashpër, duke i denoncuar sulmet ajrore si shkelje të së drejtës ndërkombëtare. Nga ana tjetër, kancelari gjerman Friedrich Merz fillimisht dukej se mbështeste objektivin e SHBA dhe Izraelit për ndryshimin e regjimit, por më pas duket se u tërhoq. Gjermania dhe Franca, si dhe Mbretëria e Bashkuar, e cila nuk ka qenë anëtare e BE-së që nga viti 2020, tani po bëjnë thirrje për kujdes, dhe i lidhin thirrjet e tyre për përmbajtje me kritikat ndaj Iranit.

Mesazhet nga Brukseli janë gjithashtu të përziera. Kaja Kallas, diplomatja më e lartë e BE-së, po përpiqet për uljen e shkallëzimit, ndërsa Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen foli për një “tranzicion të besueshëm” dhe “shpresë të re” për popullin iranian.

Shqetësim për marrëdhënien transatlantike

Efektet e kësaj përçarjeje përkeqësohen më tej nga dobësia strategjike e Unionit, sipas Barnes-Dacey. Ai thotë se Evropa e ka përqendruar energjinë e saj gjeopolitike në Ukrainë. BE e shqetësuar për rrezikimin e marrëdhënieve tregtare dhe bashkëpunimit midis SHBA-së dhe BE-së në dritën e luftës së Rusisë kundër Ukrainës, ngurron të kundërshtojë hapur Trumpin për çështjen e Iranit. “Strategjikisht, evropianët vazhdojnë të përqendrohen kryesisht në mbrojtjen e marrëdhënieve transatlantike sepse duan të sigurohen që amerikanët të mbeten në anën e tyre”, përfundon Barnes-Dacey.

Një kompromis paradoksal. Lidhur me Ukrainën, BE-ja mbetet një lojtare e domosdoshme, duke koordinuar sanksionet, ndihmën dhe mbështetjen ushtarake. Në lidhje me Iranin, BE-ja është lojtare dytësore. Barnes-Dacey ia atribuon këtë realiteteve dhe prioriteteve gjeografike: ndërsa Ukraina përfaqëson një problem ekzistencial sigurie në fqinjësinë e menjëhershme të Evropës, Lindja e Mesme, pavarësisht rrezikut të dukshëm të përshkallëzimit të konfliktit, ka rënë poshtë në listën e prioriteteve. Kjo zbulon gjithashtu një të vërtetë të pakëndshme: Evropa ende përpiqet të shfrytëzojë peshën e saj ekonomike në mënyrë strategjike.

E margjinalizuar

Fakti që BE-ja e gjen veten në rolin e spektatores nuk do të thotë se mbetet e paprekur nga konflikti. Evropa mund të paguajë një çmim të lartë nëse Irani dobësohet por politikisht mbetet i paprekur, paralajmëron Mirkhan. Një konflikt i zgjatur mund të rrisë më tej çmimet e energjisë, të destabilizojë rajonin dhe të rrisë presionin e migracionit mbi Evropën. “Nëse nuk arrijmë të krijojmë kushte për një tranzicion relativisht të qëndrueshëm, rreziqet për evropianët janë shumë, shumë të larta”, thekson Mirkhan.

Roli i ardhshëm

Tek kjo pikë dy ekspertët, Mirkhan dhe Barnes-Dacey kanë qëndrime të ndryshme: Barnes-Dacey ka dyshime serioze se Evropa mund të rifitojë ndonjë ndikim të konsiderueshëm pa ndryshim themelor në vullnetin politik. Mirkhan është më optimiste. Ndërsa Evropa nuk ka më ndonjë ndikim të vërtetë në fazën ushtarake të krizës, ajo mund të luajë ende një rol të rëndësishëm nëse regjimi islamik bie: duke mbështetur grupet e opozitës, duke ndërmjetësuar dialogun midis tyre dhe duke formësuar kornizën demokratike për një tranzicion të mundshëm. Evropa, sipas Mirkhan, duhet të kalojë “nga veprimet deklarative dhe simbolike” në shndërrimin në një “forcë lëvizëse”./ DW

Trump kërcënon aleatët: Kush nuk ndihmon për Hormuzin, do ta paguajë!

Monday, 16 March 2026 09:14

• Written by Mexhis

Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar vendet aleate dhe shtetet që përfitojnë nga trafiku i naftës në Ngushticën e Hormuzit se Shtetet e Bashkuara do të “kujtojnë” se cilat prej tyre nuk ndihmojnë në sigurimin dhe rihapjen e kësaj rruge strategjike detare.

Në një intervistë për Financial Times dhe më pas gjatë një deklarate për gazetarët në avionin presidencial Air Force One, Trump tha se Uashingtoni është në bisedime me rreth shtatë vende për të krijuar një koalicion që të patrullojë dhe të mbrojë kalimin e cisternave të naftës në këtë kanal jetik për energjinë globale.

Presidenti amerikan përmendi veçanërisht Kinën si një nga vendet që mund të kontribuojnë në këtë përpjekje, duke theksuar se ekonomia kineze varet ndjeshëm nga furnizimet me naftë që kalojnë përmes kësaj ngushtice. Ai nuk bëri publike emrat e vendeve të tjera me të cilat po negocion, por u referua aleancës së NATO dhe vendeve që, sipas tij, duhet të mbrojnë edhe interesat e tyre energjetike.

Trump deklaroi se është “plotësisht e arsyeshme” që vendet që përfitojnë nga kjo rrugë detare të kontribuojnë në mbajtjen e saj të hapur. Ai paralajmëroi se nëse aleatët nuk reagojnë, kjo mund të ketë pasoja serioze për të ardhmen e NATO-s.

Deklaratat e presidentit amerikan vijnë në një moment tensionesh të larta në konfliktin mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, ndërsa Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më kritike të transportit energjetik në botë. Përmes saj kalon një pjesë e konsiderueshme e furnizimit global me naftë, çka e bën çdo përshkallëzim në rajon një rrezik të drejtpërdrejtë për tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe stabilitetin ekonomik global.

Skandal i madh në SHBA: Tucker Carlson pretendon se CIA po përgatitet ta akuzojë si agjent për Iranin

Monday, 16 March 2026 09:14

• Written by Mexhis

Komentatori konservator amerikan Tucker Carlson ka deklaruar se Agjencia Qendrore e Inteligjencës së SHBA-së (CIA) mund të jetë duke u përgatitur ta akuzojë atë se ka vepruar si agjent i një vendi të huaj.

Në një video që publikoi në platformën X të shtunën në mbrëmje, ish-moderatori i Fox News tha se CIA kishte lexuar mesazhet e tij dhe kishte zbuluar se ai kishte folur me persona nga Irani përpara se SHBA dhe Izraeli të nisnin luftën kundër këtij vendi.

“Unë kam vetëm një besnikëri, dhe ajo është ndaj Shteteve të Bashkuara, dhe kurrë nuk kam vepruar kundër tyre,” tha ai në video, duke shtuar se nuk pret që nga kjo akuzë e mundshme të dalë diçka konkrete.

Ai theksoi gjithashtu se nuk ka marrë kurrë para nga ndonjë shtet, duke shtuar se kjo mund të provohet lehtësisht.

“Për më tepër, është puna ime të flas me të gjithë gjatë gjithë kohës dhe të përpiqem të kuptoj çfarë po ndodh në botë. Kjo është fjalë për fjalë ajo që bëj për të jetuar,” shtoi ai.

“Ligjërisht, mendoj se kjo çështje është qesharake.”

Carlson shtoi se vendet priren të bëhen më autoritare gjatë kohërave të luftës, duke thënë se është ironike që një gjë e tillë po ndodh në SHBA, një vend që pretendon se zhvillon luftëra në emër të lirisë.

Një ndryshim në klimën politike

Carlson ka kritikuar luftën e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit. Presidenti amerikan Donald Trump iu përgjigj gazetarit të ABC News, Jonathan Karl, duke thënë se Carlson “ka humbur rrugën”.

“E kam ditur këtë prej kohësh dhe ai nuk është MAGA. MAGA po shpëton vendin tonë,” tha Trump.

Vitet e fundit ka pasur tensione brenda krahut të djathtë dhe konservatorëve në SHBA, veçanërisht pas fillimit të luftës dhe krizës në Gaza, tensione që janë thelluar edhe më shumë me luftën kundër Iranit.

Figura pro-sioniste kanë sulmuar persona si Carlson, Candace Owens dhe Nick Fuentes për qëndrimet e tyre kritike ndaj sionizmit në disa çështje.

Madje edhe Charlie Kirk, themeluesi i Turning Point USA, i cili u vra në shtator, ishte kundër goditjeve të SHBA-së ndaj Iranit në korrik të vitit të kaluar.

Duke komentuar deklaratën e Carlson, Owens tha se SHBA po vepron si në sistemin e gulagëve, duke iu referuar sistemit sovjetik të kampeve të punës së detyruar.

“Nëse ata vijnë pas Tucker, ne nisemi që në agim. Nuk ka shumë për të shtuar këtu,” shkroi Owens në platformën X.

Ambasadori kinez: Së bashku me Turqinë po përpiqemi të parandalojmë një luftë botërore.

Monday, 16 March 2026 09:14

• Written by Mexhis

Ambasadori kinez Jiang Xuebin bëri deklarata për Sinan Burhan, kryeredaktor i Agjencisë së Lajmeve Millet, lidhur me luftën që filloi pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit. Xuebin u shpreh: “Ne po përpiqemi të parandalojmë Luftën e Tretë Botërore së bashku me Turqinë. Kina nuk është palë në luftë. SHBA duhet të ndalojë provokimet për rrëzimin e regjimit iranian. Ngushtica e Hormuzit është arteria jetike e energjisë.”

Ndërsa sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit vazhdojnë, ambasadori kinez Jiang Xuebin dha deklarata të rëndësishme për Sinan Burhan, kryeredaktor i Agjencisë së Lajmeve Millet.

“ZGJIDHJA ËSHTË KTHIMI TE E DREJTA NDËRKOMBËTARE”

Duke theksuar se “është e papranueshme që SHBA dhe Izraeli të sulmojnë Iranin ndërkohë që negociatat mes Iranit dhe SHBA-së janë ende në zhvillim; po ashtu janë të papranueshme edhe vrasja e një lideri të një shteti sovran dhe nxitja për ndryshim regjimi,” ambasadori tha:

“Të gjitha këto kanë shkelur të drejtën ndërkombëtare dhe normat themelore të marrëdhënieve ndërkombëtare. Sovraniteti, siguria dhe integriteti territorial i Iranit dhe i vendeve të Gjirit duhet të respektohen. Çdo sulm ndaj civilëve të pafajshëm dhe objektivave civile duhet të dënohet.

Aktualisht, prioriteti kryesor është ndalimi i menjëhershëm i operacioneve ushtarake dhe parandalimi i përhapjes së mëtejshme të luftës. Duhet të bëhen përpjekje për t’u kthyer sa më shpejt te dialogu dhe negociatat për të rikthyer paqen. Zgjidhja themelore është rikthimi te respektimi i së drejtës ndërkombëtare dhe normave bazë të marrëdhënieve ndërkombëtare.”

“NE JEMI TË SHQETËSUAR PËR ZHVILLIMET, SIÇ ËSHTË EDHE TURQIA”

Në përgjigje të pyetjes: “A nuk është objektivi kryesor Irani, por Kina?”, Xuebin tha:

“Kina nuk është palë në këtë luftë; megjithatë, zgjatja e luftës dhe përshkallëzimi i tensioneve nuk janë në interesin e asnjë pale. Nga ky këndvështrim, ashtu si Turqia, edhe ne jemi të shqetësuar për zhvillimet dhe ndikohemi nga stabiliteti rajonal.

Pala kineze ka mbrojtur gjithmonë që lufta dhe përdorimi i forcës nuk mund t’i zgjidhin në mënyrë thelbësore problemet. Rruga e duhur për zgjidhjen e çështjeve është dialogu dhe negociatat. Mosmarrëveshjet dhe konfliktet duhet të zgjidhen përmes mjeteve politike dhe diplomatike. Kina do të vazhdojë të kontribuojë në ruajtjen e paqes dhe stabilitetit rajonal.”

FJALËT E RËNDËSISHME PËR NGUSHTICËN E HORMUZIT

Në përgjigje të pyetjes: “Si do ta ndikonte Kinën mbyllja e Ngushticës së Hormuzit? Cila është rëndësia e kësaj ngushtice?”, ambasadori u përgjigj:

“Ngushtica e Hormuzit dhe ujërat përreth saj janë një rrugë tranziti jashtëzakonisht e rëndësishme për tregtinë ndërkombëtare të mallrave dhe energjisë. Ky rajon është jetik për sigurinë energjetike dhe për ekonominë botërore. Të gjitha palët kanë përgjegjësi për të siguruar furnizimin e qëndrueshëm dhe të pandërprerë me energji. Siguria dhe stabiliteti i këtij rajoni janë në interes të përbashkët të komunitetit ndërkombëtar.

Ne mbajmë bashkëpunim të ngushtë politik, ekonomik, tregtar dhe humanitar me vendet e Gjirit dhe nuk duam të shohim përshkallëzim të tensioneve në rajon. Pala kineze u bën thirrje të gjitha palëve që të ndalojnë menjëherë operacionet ushtarake, të shmangin përshkallëzimin e tensioneve dhe të parandalojnë ndikimet e mëtejshme në ekonominë globale. Kina do të marrë masat e nevojshme për të garantuar sigurinë e saj energjetike.”

“PO PUNOJMË SË BASHKU ME TURQINË PËR TË PARANDALUAR LUFTËN E TRETË BOTËRORE”

Në fund, në përgjigje të pyetjes: “A mund të shpërthejë një luftë e tretë botërore?”, Xuebin u përgjigj:

“Turqia dhe Kina po punojnë për paqen dhe diplomacinë. Përdorimi i forcës nuk është zgjidhje. Lufta ka një kosto të rëndë për ekonominë botërore. Duhet të krijohet një tryezë paqeje.”