Lidhje


Përplasje mes Papës dhe Izraelit për Iranin – Vatikani kërkon dialog, Herzogu flet për kërcënim

 

Papa Leone XIV ka zhvilluar një bisedë telefonike me presidentin e Izraelit, Isaac Herzog këtë të premte, me rastin e festimeve të Pashkëve. Po të shohësh njoftimet për shtyp, duket se përpos kortezisë me rastin e festave, Papa dhe Presidenti Herzog nuk janë në të njëjtën gjatësi vale sa i përket luftës në Iran.

 

Sipas një deklarate të lëshuar nga Zyra e Shtypit e Selisë së Shenjtë që konfirmoi thirrjen telefonike, Papa bëri thirrje për dialog mes SHBA, Izraelit dhe Iranit si mundësia më e mirë për t’i dhënë fund konflikti tashmë disa-javor.

 

“Gjatë bisedës, u përsërit nevoja për të rihapur të gjitha kanalet e mundshme të dialogut diplomatik, me qëllim që t’i jepet fund konfliktit serioz që vazhdon, me qëllim arritjen e një paqeje të drejtë dhe të qëndrueshme në të gjithë Lindjen e Mesme”, thuhej në deklaratën e Selisë së Shenjtë.

 

“Ndërsa diskutimi vazhdoi”, shtoi Zyra e Shtypit së Selisë së Shenjtë, “vëmendja u përqendrua në rëndësinë e mbrojtjes së popullsisë civile dhe promovimit të respektimit të së drejtës ndërkombëtare dhe humanitare”. 

 

Por çfarë thotë Presidenti izraelit? Herzog përsëriti qëndrimin e tij, duke deklaruar se Irani mbetet një “kërcënim”  “sulmon njerëzit e të gjitha besimeve”. 

 

“Me rastin e Pashkës Hebraike dhe Pashkëve të Krishtera, këtë mëngjes fola me Papën Leo XIV dhe u përcolla përshëndetjet e mia bijve dhe bijave të komuniteteve të krishtera në Tokën e Shenjtë dhe në mbarë botën, dhe shprehëm një shpresë të përbashkët për një të ardhme më të mirë për fëmijët e të gjitha feve.

Diskutuam luftën me Iranin dhe sulmet me raketa që synojnë civilët e besimeve të ndryshme në Izrael dhe në të gjithë rajonin. Diskutuam gjithashtu situatën në Liban dhe rëndësinë e sigurimit të sigurisë së komuniteteve të krishtera në të dyja anët e kufirit.

 

Theksova rëndësinë që Izraeli u kushton marrëdhënieve të tij me Vatikanin dhe botën e krishterë, si dhe nevojën për të promovuar bashkëpunim efektiv midis udhëheqësve botërorë dhe feve në luftën kundër antisemitizmit.”, tha ai.

 

Në thelb, dy deklaratat tregojnë qartë se telefonata mes Papës Leone XIV dhe presidentit Isaac Herzog, edhe pse e mbështjellë me tonet e zakonshme të urimeve për festat, nuk prodhoi një gjuhë të përbashkët për luftën në Iran. Vatikani e vendos theksin te dialogu diplomatik, mbrojtja e civilëve dhe respektimi i së drejtës ndërkombëtare, ndërsa pala izraelite e paraqet Iranin para së gjithash si një kërcënim të drejtpërdrejtë sigurie. Pra, pas kortezisë së Pashkëve, mbetet i dukshëm një dallim i qartë në qasje. Papa kërkon uljen e tensioneve dhe kthimin te diplomacia, ndërsa Izraeli vazhdon të flasë me gjuhën e luftës dhe të sigurisë.


Ekzekutohet 18-vjeçari në Iran, valë varjesh dhe mbi 400 arrestime – Amnesty: “Spastrim brutal i disidentëve”

 

Një 18-vjeçar iranian, Amirhossein Khatami, u ekzekutua me varje të enjten në mëngjes, pasi Gjykata Supreme e Iranit rrëzoi menjëherë apelin e tij. I riu ishte dënuar për pjesëmarrje në protestat antiqeveritare të janarit, me akuza për hyrje në një strukturë ushtarake të klasifikuar në Teheran, shkaktim dëmesh dhe tentativë për të marrë armë.

 

Sipas autoriteteve gjyqësore iraniane (Mizan), Khatami kishte pranuar veprimet gjatë marrjes në pyetje, por Amnesty International pretendon se ky “rrëfim” është nxjerrë nën tortura brutale, përfshirë rrahje dhe kërcënime me armë. Organizata e të drejtave të njeriut e konsideron këtë rast pjesë të një fushate të gjerë represive ndaj disidentëve në Iran.

 

Ndërkohë, në vetëm dy ditë, katër persona të tjerë – Babak Alipour, Pooja Ghobadi, Akbar Daneshvarkar dhe Mohammad Taghavi Sanghdehi – u ekzekutuan në burgun Ghezel Hesar pa njoftim paraprak për familjet. Autoritetet madje kanë refuzuar t’u dorëzojnë trupat e të paktën tre prej tyre. Ata ishin dënuar për “rebelim të armatosur kundër shtetit” (baghi), pas proceseve gjyqësore që, sipas raportimeve, zgjatën vetëm disa minuta dhe nuk respektuan standardet ligjore.

 

Sipas një raporti të Human Rights Watch dhe Kurdistan Human Rights Network, situata në burgjet iraniane është përkeqësuar ndjeshëm. Mijëra të burgosur, përfshirë edhe të mitur, ndodhen mes dy rreziqeve: nga njëra anë, burgjet si Evin janë goditur nga sulme ajrore amerikane dhe izraelite, ndërsa nga ana tjetër, forcat iraniane janë urdhëruar të përdorin forcë vdekjeprurëse për të shtypur çdo protestë brenda tyre.

 

Në të njëjtën kohë, regjimi ka intensifikuar arrestimet masive. Vetëm ditët e fundit, mbi 400 persona janë arrestuar me akuzën e “propagandës për armikun”, pasi kanë filmuar pasojat e bombardimeve me telefonat e tyre. Organizatat ndërkombëtare paralajmërojnë se Irani po shfrytëzon situatën e luftës për të kryer një spastrim të gjerë të disidentëve, më i madhi në katër dekadat e fundit.


Tensionet në Lindjen e Mesme - Lavrov dhe Araghchi zhvillojnë bisedë telefonike

 

Ministrat e jashtëm të Rusisë dhe Iranit zhvilluan një bisedë telefonike të enjten, ku diskutuan mbi situatën e fundit në Lindjen e Mesme, njoftoi Kremlini.

 

Shefi i diplomacisë ruse, Sergey Lavrov, dhe homologu i tij iranian, Abbas Araqchi, u fokusuan në zhvillimet e luftës në rajon, si dhe në përpjekjet diplomatike për të ulur tensionet. Sipas një deklarate të Ministrisë së Jashtme ruse, dy ministrat trajtuan edhe konsultimet në Këshillin e Sigurimit të OKB-së lidhur me garantimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.

 

Në deklaratë thuhet gjithashtu se u diskutuan mënyrat për të adresuar pasojat e asaj që u cilësua si “agresion i paprovokuar i SHBA-së dhe Izraelit kundër Republikës Islamike të Iranit”.

 

Biseda vjen në një kohë tensionesh të shtuara në rajon, ndërsa aktorët ndërkombëtarë po kërkojnë rrugë për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të konfliktit.


Hidhet në erë ura më e madhe në Iran - Trump publikon videon, 8 të vdekur

 

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka publikuar një video që sipas tij tregon shkatërrimin e një ure të madhe në Iran, në një moment kur tensionet në rajon po rriten ndjeshëm. Materiali u shpërnda në platformën Truth Social, ku Trump iu referua “urës më të madhe në Iran” si objektiv i një sulmi me bombë. Në të njëjtin postim, ai i dërgoi një mesazh të fortë Teheranit, duke kërkuar që të ecë menjëherë drejt një marrëveshjeje “para se të jetë tepër vonë”.

 

Ndërkohë, mediat shtetërore iraniane raportuan se të paktën tetë persona humbën jetën dhe 95 të tjerë u plagosën pas një shpërthimi në një urë në autostradën që lidh Tehran me Karaj, në pjesën perëndimore të vendit. Sipas agjencisë së lajmeve Fars News Agency dhe televizionit shtetëror iranian, informacioni u konfirmua nga zëvendësguvernatori i provincës Alborz, Qodratollah Seif. Në reagimin e tij, Trump paralajmëroi për sulme të tjera të mundshme ndaj infrastrukturës kritike iraniane, përfshirë ura dhe termocentrale, duke deklaruar se ushtria amerikane “as nuk ka filluar” përdorimin e plotë të kapaciteteve të saj ushtarake.

 

Ai shtoi se udhëheqja iraniane duhet të veprojë menjëherë, duke theksuar se “e di çfarë duhet bërë dhe duhet bërë shpejt”, një deklaratë që shihet si sinjal për një përshkallëzim të mundshëm nëse nuk arrihet një marrëveshje në kohë.


A po vjen fundi i Patriotëve? Kostot, vonesat dhe deamerikanizimi i mbrojtjes evropiane

 

 

Konflikti në Lindja e Mesme po riformëson ndjeshëm strategjitë ushtarake dhe balancat e sigurisë globale, duke vënë në pikëpyetje efektivitetin dhe koston e sistemeve moderne të mbrojtjes.


Nga njëra anë, presidenti amerikan Donald Trump ka lëshuar sinjale për një tërheqje të mundshme të SHBA-ve nga NATO, ndërsa nga ana tjetër konfliktet e zgjatura dhe kostot në rritje po shtyjnë vendet evropiane të rishikojnë varësinë e tyre nga teknologjia ushtarake amerikane. Komisioneri i parë i BE-së për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, ka paralajmëruar se Evropa duhet të reduktojë varësinë nga sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore. Ai theksoi se industria amerikane nuk është në gjendje të prodhojë mjaftueshëm raketa për të mbuluar njëkohësisht nevojat në Evropë dhe në Lindjen e Mesme.

 

Sipas tij, gjatë përplasjeve të fundit në Gjirin Persik janë konsumuar qindra raketa interceptuese të sistemit Patriot, me një ritëm që tejkalon prodhimin vjetor të SHBA-së. Shenjat e para të kësaj zhvendosjeje strategjike janë të dukshme. Zvicra po rishikon vendimin për blerjen e sistemit Patriot për shkak të vonesave në dorëzim, ndërsa Polonia ka refuzuar të dërgojë një bateri të këtij sistemi në Lindjen e Mesme. Ndërkohë, raportimet për zhvendosjen e sistemeve Patriot nga baza në Gjermania drejt vendeve si Turqia dhe Arabia Saudite kanë ngritur shqetësime për boshllëqe në mbrojtjen e krahut lindor të NATO-s.

 

Në këtë klimë, Bashkimi Evropian po shtyn përpara zhvillimin e alternativave vendase, si sistemi SAMP/T (Mamba), i cili konsiderohet si alternativa kryesore ndaj Patriot. Versioni i ri i këtij sistemi pritet të vihet në përdorim deri në fund të vitit 2026. Gjigantë të industrisë si MBDA dhe Diehl Defence po shtojnë prodhimin e raketave, ndërsa BE synon të financojë masivisht këtë sektor për të rritur autonominë strategjike.

 

Një nga mësimet kryesore të luftës moderne është disproporcioni midis kostos së armëve. Sistemet si Patriot, që kushtojnë miliona dollarë për çdo raketë interceptuese, po përdoren gjithnjë e më shpesh për të neutralizuar dronë të lirë. Kjo ka ngritur pikëpyetje të mëdha mbi qëndrueshmërinë ekonomike të këtyre sistemeve në konflikte afatgjata. Sistemi Patriot përdor radarë të avancuar për të zbuluar kërcënimet ajrore dhe për të lëshuar raketa interceptuese që shkatërrojnë objektivin përmes metodës “goditje për të vrarë”. Ai është pjesë e një mbrojtjeje shumështresore që përfshin edhe sisteme si THAAD, i cili operon në lartësi më të mëdha.

 

Zhvillimet e fundit tregojnë se “ombrella” mbrojtëse amerikane nuk është më e pakufizuar. Ndërsa rezervat e raketave po pakësohen dhe kërkesa globale rritet, Evropa po përballet me nevojën urgjente për të ndërtuar kapacitetet e veta. Sipas Kubilius, sfida nuk është më vetëm teknologjia, por aftësia për të prodhuar në masë për të përballuar një luftë të gjatë dhe rraskapitëse—një realitet i ri për sigurinë globale në vitin 2026.

XS
SM
MD
LG