Lidhje

site logo site logo
Paraardhëse Tjetra
Lajm i Fundit
Editorial Analiza Pasazhe

Home Aktualitet Bota


TRONDITJE GLOBALE! – Trump drejt daljes nga NATO, aleanca në prag shpërbërjeje!

Thursday, 02 April 2026 11:06

 

Pas vitesh sulmesh për efikasitetin e saj dhe sulmesh ndaj anëtarëve të saj si shpërdorues të paligjshëm, Donald Trump tani duket në prag të bërjes së asaj që dikur ishte e paimagjinueshme: tërheqjes së SHBA-së nga NATO.

 

Një veprim i tillë do të sinjalizonte një tërmet politik për arkitekturën perëndimore të sigurisë të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore dhe që i rezistoi konfrontimit të Luftës së Ftohtë me Bashkimin Sovjetik përpara se të zgjerohej pas rënies së komunizmit të Evropës Lindore në vitin 1989.

 

Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut, emri zyrtar i aleancës, u krijua në vitin 1949 me një bërthamë fillestare prej 12 anëtarësh, duke përfshirë SHBA-në, Britaninë, Francën, Kanadanë dhe Danimarkën dhe që atëherë është zgjeruar duke përfshirë 32 vende.

 

Qëllimi i saj fillestar ishte të siguronte një mburojë kundër komunizmit sovjetik, i cili atëherë konsiderohej si ekspansionist agresiv.

 

Por kjo u mbështet gjithashtu nga një mendim se mungesa e sigurisë kolektive kishte qenë çelësi i dështimit për të penguar Hitlerin në vitet 1930, teksa Gjermania naziste aneksonte vazhdimisht territore para Luftës së Dytë Botërore.

 

Cili është parimi qendror i NATO-s?

 

Siguria kolektive, e sanksionuar në nenin 5 të aleancës, i cili përcakton një sulm ushtarak ndaj një anëtari si një sulm ndaj të gjithëve. Një skenar i tillë nuk u shfaq kurrë në Luftën e Ftohtë. E vetmja herë që premisa kolektive u përmend ndonjëherë ishte pas sulmeve terroriste të al-Kaidës në Nju Jork dhe Uashington më 11 shtator 2001, kur anëtarët e aleancës dërguan trupa në Afganistan në mbështetje të përpjekjeve ushtarake të udhëhequra nga SHBA-të.

 

Pse Trump po shqyrton tërheqjen nga aleanca?

 

Zemërimi i menjëhershëm i Trump është nxitur nga refuzimi i NATO-s për të mbështetur ose për t’i ardhur në ndihmë SHBA-së në luftën kundër Iranit. Por asgjë në kartën e NATO-s nuk i detyron anëtarët e saj ta bëjnë këtë. SHBA-të nuk u sulmuan dhe nuk u konsultuan paraprakisht me shtetet e tjera të NATO-s.

 

Çfarë ka thënë Trump së fundmi për NATO-n?

 

Ai e quajti NATO-n “një tigër letre” dhe tha se tërheqja e SHBA-së nga anëtarësimi ishte “përtej çdo rishqyrtimi” – fjalë që nënkuptonin se ai kishte vendosur.

 

Ai gjithashtu ka thënë vazhdimisht – duke përmendur mungesën e mbështetjes për luftën e Iranit dhe mosveprimin evropian për të rihapur ngushticën e Hormuzit – se NATO nuk e mbronte SHBA-në, në të njëjtën mënyrë që SHBA-të mbrojnë Evropën. Kjo përgënjeshtrohet nga mbështetja e NATO-s për luftën e gjatë në Afganistan.

 

A ushqen presidenti amerikan një armiqësi më të thellë ndaj NATO-s?

 

Me sa duket. Në vitin 2017, ai e quajti “të vjetëruar” dhe akuzoi anëtarët e tij, veçanërisht vendet evropiane, se “i kanë vjedhur” SHBA-të duke mos shpenzuar në mënyrë të mjaftueshme për buxhetet e tyre të mbrojtjes. Së fundmi, në vitin 2024, ai kërcënoi se do t’i thoshte Rusisë të bënte “çfarëdo që të dojë” me çdo vend evropian që nuk plotësonte kërkesat e tij për shpenzime mbrojtëse.

 

Trump u shfaq në një përplasje me aleancën edhe në janar, kur anëtarët e NATO-s u vunë në gatishmëri për shkak të kërcënimit të tij për të aneksuar Groenlandën. Ai u tërhoq, por pak veta besonin se fiksimi i tij me Groenlandën ishte lënë përgjithmonë në sirtar.

 

A kanë pasur efekt fjalët e Trump?

 

Po. Pas kërcënimeve të përsëritura, udhëheqësit evropianë u përpoqën ta mbanin Trumpin në anën e tyre. Qershorin e kaluar, anëtarët e NATO-s ranë dakord të rrisnin objektivin e tyre të shpenzimeve të mbrojtjes në 5% të PBB-së deri në vitin 2025. Një dekadë më parë, disa vende nuk arrinin të përmbushnin një shifër më të ulët, objektivin prej 2% të PBB-së. Për më tepër, Mark Rutte, sekretari i përgjithshëm i NATO-s dhe ish-kryeministër holandez, ka bërë çmos për ta lajkatuar Trumpin – duke iu referuar atij si “babai” i aleancës dhe duke fituar një reputacion si një “pëshpëritës i Trumpit”.

 

Rutte madje ka shprehur mbështetje për luftën e Iranit, në kontrast me kundërshtimin e anëtarëve jo-amerikanë të NATO-s.

 

A ka të drejtë Trump? A është NATO një “tigër letre”?

 

Mbështetja e NATO-s për Ukrainën – në formën e ndihmës ushtarake nga SHBA-ja dhe aleatët evropianë – ka luajtur një rol jetësor në pengimin e pushtimit të vendit nga Rusia, tani në vitin e tij të pestë. Duke vepruar kështu, kjo e pengon Rusinë të sulmojë anëtarët aktualë të NATO-s (Ukraina nuk është anëtare e aleancës) siç janë Polonia ose republikat baltike të Lituanisë, Letonisë dhe Estonisë.

 

Vladimir Putin, presidenti i Rusisë, nuk e ka mbajtur sekret dëshirën e tij për ta shpërbërë NATO-n ose për ta shkëputur atë nga SHBA-ja – një rezultat që mund t’i lërë fqinjët e Rusisë në Evropën Lindore të hapur ndaj agresionit të ardhshëm të Kremlinit.

 

Në të kaluarën më të largët, NATO ndërmori veprime ushtarake në vitin 1999 për ta penguar udhëheqësin e fortë serb Slobodan Millosheviqin të ndërmerrte spastrimin etnik të myslimanëve në Kosovë, një fushatë që Moska e konsideroi si një fyerje dhe një ndërhyrje në sferën e saj tradicionale të ndikimit.

 

Shkurt, NATO – siç është – nuk është një “tigër letre”. Por duket domethënëse që Trump e përmend Putinin duke e përshkruar atë si të tillë.

 

Çfarë u ofron SHBA-ja aleatëve të saj të NATO-s?

 

Para së gjithash, një ombrellë bërthamore. Arsenali bërthamor i SHBA-së është shumë më i madh se ai i Britanisë dhe Francës. Përveç kësaj, ka baza dhe instalime të shumta ushtarake amerikane në të gjithë Evropën, shumë prej të cilave të përqendruara në Gjermani. Një tjetër vend kyç është baza ajrore Incerlik në Turqi. Të gjitha këto baza shihen si një mënyrë për të siguruar një frenim kundër sulmeve ushtarake nga armiqtë e perëndimit.

 

A mund thjesht të tërheqë Trump një gamë kaq të gjerë mbështetjesh të armatosura?


Duket e komplikuar. Legjislacioni i miratuar në vitin 2024 parandalon që një president amerikan të tërheqë SHBA-në nga NATO pa një shumicë prej dy të tretash në Senat ose një akt të Kongresit. Por Trump është treguar i gatshëm të shpërfillë legjislacionin ekzistues për të anashkaluar Kongresin – për shembull, duke sulmuar Iranin pa kërkuar miratimin e Kongresit, siç thotë Akti i Pushteteve të Luftës i vitit 1973.

 

Dhe ka veprime armiqësore që Trump mund të ndërmarrë përveç tërheqjes së plotë. Ivo Daalder, ambasadori i administratës Obama në NATO, ka sugjeruar një skenar në të cilin Trump mund të tërheqë të gjitha trupat amerikane dhe të tërheqë oficerët amerikanë nga struktura e komandës – të gjitha duke thënë se është brenda kushteve të nenit, por pa ofruar asnjë mbështetje ushtarake.


Presidenti iranian i dërgon letër popullit amerikan: Nuk e filluam ne luftën

Thursday, 02 April 2026 11:06

 

Presidenti iranian Masoud Pesekian publikoi sot një letër të hapur drejtuar popullit amerikan, në të cilën thekson se “kërcënimi iranian” ishte një shpikje e Izraelit dhe se SHBA-të u përfshinë në këtë luftë për t’i shërbyer interesave të Tel Avivit.

 

“Nuk ka filluar Irani kurrë një luftë. Por i ka zmbrapsur me vendosmëri dhe guxim ata që e sulmuan”, – tha Pezheskian, duke theksuar se “iranianët nuk ushqejnë armiqësi ndaj kombeve të tjera, përfshirë popujt e Amerikës, Evropës apo vendeve fqinje”.

 

Ai deklaron se paraqitja e Iranit si një “kërcënim” nuk është në përputhje as me realitetin historik dhe as me zhvillimet aktuale, duke argumentuar se është një përpjekje “për të prodhuar një armik me qëllim justifikimin e presionit, ruajtjen e dominimit ushtarak, mbështetjen e industrisë së armëve dhe kontrollin e tregjeve strategjike”. Në këtë dritë, “nëse një kërcënim nuk ekziston, ai është i shpikur”, shton ai.

 

Duke shpjeguar se Irani është në një pozicion mbrojtës kundër sulmeve që merr, ai thekson se lufta po shkakton destabilizim në rajonin e gjerë të Lindjes së Mesme.

 

“A nuk është e vërtetë që Amerika ishte e përfshirë në këtë sulm si agjente e Izraelit, se ishte e ndikuar dhe e manipuluar nga ky regjim? A nuk është e vërtetë që Izraeli, duke sajuar kërcënimin iranian, kërkon të largojë vëmendjen ndërkombëtare nga krimet e tij kundër palestinezëve?”, – pyet ai, duke shtuar: “A është vërtet “Amerika e Para” ndër prioritetet e qeverisë amerikane sot?”

 

“Sot, bota ndodhet në një udhëkryq. Rruga e konfrontimit është më e kushtueshme dhe e kotë se kurrë. Zgjedhja midis konfrontimit dhe bashkëpunimit është reale dhe me pasoja. Rezultati i saj do të formësojë të ardhmen për brezat që do të vijnë. Gjatë mijëvjeçarëve të historisë së tij krenare, Irani i ka mbijetuar shumë agresorëve. E tëra çfarë ka mbetur prej tyre janë emra të njollosur në histori, ndërsa Irani ka duruar – i qëndrueshëm, dinjitoz dhe krenar”, tha Pezheskian në letrën e tij.


Turistët anulojnë udhëtimet në Izrael për Pashkë, Shqipëria bëhet alternativë

Thursday, 02 April 2026 11:05

 

Programet hoteliere për Pashkë në Izrael po përjetojnë anulime të shumta këtë vit, pasi lufta dhe pasiguria në rajon kanë prishur planet e udhëtimit për dhjetëra mijëra persona dhe kanë goditur një industri që ishte në rritje të vazhdueshme, shkruan Times of Israel. Kjo media në fund të artikullit përmend dhe Shqipërinë, si një opsion i përballueshëm, e cila vitet e fundit është shfaqur si një alternativë më ekonomike për udhëtimet e organizuara të Pashkës.

 

Para përshkallëzimit të konfliktit me Iranin, shumë familje nga diaspora kishin planifikuar të kalonin festën në Izrael, një nga destinacionet më të rëndësishme për këtë periudhë. Ndërprerja e fluturimeve nga kompanitë ajrore ndërkombëtare e bëri të pamundur realizimin e këtyre planeve, duke i detyruar udhëtarët të anulonin rezervimet dhe të kërkonin alternativa në vende të tjera. Në disa raste, edhe udhëtimet e organizuara jashtë Izraelit u anuluan për shkak të mungesës së pjesëmarrësve, veçanërisht nga Izraeli, çka i shtyu klientët drejt opsioneve më të kushtueshme dhe më të kufizuara.

 

Situata ka krijuar frustrim dhe pasiguri për shumë familje, por edhe vështirësi të mëdha për organizatorët. Pashka është një nga sezonet më të rëndësishme turistike në Izrael dhe zakonisht shoqërohet me kërkesë të lartë për programe të organizuara në hotele. Këtë vit, megjithatë, anulimet masive kanë përmbysur pritshmëritë për një sezon rekord. Industria e programeve të organizuara për Pashkë është zgjeruar ndjeshëm në dekadat e fundit, duke kaluar nga një treg i kufizuar për një segment të pasur në një fenomen global me rreth 130 programe turistike në mbarë botën dhe rreth 35,000 pjesëmarrës.

 

Goditjen më të madhe e kanë marrë programet turistike në Izrael që varen nga turistët ndërkombëtarë, si dhe ato jashtë vendit që synojnë klientë izraelitë. Këto paketa turistike janë zakonisht të kushtueshme, duke filluar nga rreth 2,500 dollarë dhe duke kaluar 15,000 dollarë për person për tetë ditë. Ato ofrojnë akomodim luksoz, ushqim të përgatitur sipas rregullave strikte të Pashkës dhe programe të pasura argëtimi në destinacione të ndryshme ndërkombëtare, nga Europa deri në vende ekzotike. Për organizatorët, anulimet e minutës së fundit përbëjnë një rrezik të madh financiar, pasi shumica e kostove janë të parapaguara dhe ndryshimet e shpejta janë të vështira për t’u menaxhuar.

 

Në Izrael, situata ndryshon sipas rajonit. Në veri të vendit, ku rreziku nga sulmet është më i lartë, shumica e programeve janë anuluar plotësisht. Ndërkohë, në pjesë të tjera të vendit, programet që synojnë kryesisht klientë vendas po vazhdojnë, megjithëse me sfida të konsiderueshme dhe një klimë të përgjithshme pasigurie. Ato që varen nga turistët e huaj janë prekur më rëndë dhe në shumë raste janë ndërprerë.

 

Organizatorët përballen me një fluks të madh komunikimesh nga klientët, të cilët kërkojnë qartësi, rimbursime ose alternativa. Pasiguria për udhëtimet, shqetësimet për sigurinë dhe pamundësia e disa anëtarëve të familjes për të hyrë në vend kanë ndikuar drejtpërdrejt në vendimmarrjen e pjesëmarrësve. Ka gjithashtu shqetësime për udhëtimin në zona të caktuara, sidomos ato me mungesë strehimi në rast sulmesh, çka ka shtuar hezitimin edhe tek turistët vendas.

 

Megjithatë, në shumë raste, vendet e liruara nga anulimet janë rimbushur relativisht shpejt nga klientë të tjerë, duke treguar se kërkesa mbetet e fortë pavarësisht rrethanave. Disa programe në zona si Jerusalemi, Netanja dhe Deti i Vdekur po zhvillohen me masa të shtuara sigurie, përfshirë plane emergjence, koordinim me autoritetet dhe akses në hapësira të mbrojtura për mysafirët.

 

Programet ndërkombëtare, në përgjithësi, po vazhdojnë sipas planit, megjithëse disa janë anuluar për shkak të mungesës së klientëve izraelitë. Organizatorët jashtë vendit përballen me rrezik më të lartë financiar, pasi nuk përfitojnë nga mbështetja shtetërore që ekziston në Izrael për bizneset e prekura nga lufta. Kjo i bën anulimet më të kushtueshme dhe më të vështira për t’u përballuar.

 

Në të njëjtën kohë, tregu ka parë një zgjerim të opsioneve më të përballueshme në destinacione të ndryshme, duke përfshirë edhe Shqipërinë, e cila vitet e fundit është shfaqur si një alternativë më ekonomike për udhëtimet e organizuara të Pashkës. Këto programe ofrojnë ambiente më modeste krahasuar me resortet luksoze, por u japin familjeve mundësinë të kalojnë festën së bashku në kushte të organizuara dhe pa stresin e përgatitjeve tradicionale, duke tërhequr një segment më të gjerë klientësh ndërkombëtarë.

 

Rënia e turizmit në Izrael ka krijuar gjithashtu mundësi për rezervime të minutës së fundit, me çmime më të ulëta dhe më shumë disponueshmëri. Disa familje kanë përfituar nga kjo situatë për të ndryshuar planet e tyre dhe për të siguruar oferta më të favorshme, ndërsa të tjera kanë zgjedhur destinacione alternative më të sigurta.

 

Në përfundim, lufta ka sjellë një goditje të fortë për industrinë e programeve të Pashkës, duke shkaktuar anulime të shumta, pasiguri dhe humbje financiare për organizatorët. Megjithatë, kërkesa e qëndrueshme dhe aftësia e sektorit për t’u përshtatur tregojnë se industria mbetet rezistente edhe në kushte të vështira, ndërsa destinacionet alternative po fitojnë terren në këtë treg në ndryshim./The Times of Israel


Italia integron dronët turq në aeroplanmbajtëset e saj – fokus te Bayraktar TB3

Wednesday, 01 April 2026 19:25

 

Italia po shqyrton mundësinë për të integruar dronët luftarakë turq në flotën e saj detare, duke u fokusuar veçanërisht te modeli Bayraktar TB3, raporton Hurriyet Daily News. Ky zhvillim lidhet me përpjekjet e Romës për të modernizuar kapacitetet ajrore të aeroplanmbajtëseve të saj dhe për të rritur fleksibilitetin operacional në mjedise detare.

 

Sipas raportimit, interesimi italian vjen në një moment kur droni TB3, i zhvilluar nga kompania turke Baykar, është projektuar posaçërisht për operacione nga aeroplanmbajtëset, falë aftësisë për ngritje dhe ulje në pista të shkurtra. Ai përfaqëson një evolucion të modelit TB2 dhe është i pajisur për misione zbulimi, goditjeje dhe operacione të avancuara detare, duke u konsideruar një element kyç për luftën moderne pa pilot.

 

Italia synon që këta dronë të mund të operojnë nga aeroplanmbajtëset e saj, përfshirë Cavour dhe Trieste, duke plotësuar ose në disa raste duke zëvendësuar rolin e avionëve tradicionalë. Integrimi i tyre do të rriste ndjeshëm kapacitetet e zbulimit dhe goditjes së flotës italiane, duke ulur njëkohësisht kostot operative.

 

Ky zhvillim vjen në kuadër të një bashkëpunimi në rritje mes Italisë dhe Turqisë në sektorin e mbrojtjes, ndërsa vendet europiane po kërkojnë alternativa më fleksibile dhe më të lira për operacionet ushtarake. Nëse marrëveshja finalizohet, Italia mund të bëhet një nga vendet e para të NATO-s që integron në mënyrë të plotë dronë të avancuar detarë në aeroplanmbajtëset e saj.


BE njofton një ndihmë humanitare prej 2.3 milionë dollarësh për Kubën

Wednesday, 01 April 2026 19:25

 

Komisioni Evropian ka lëshuar 2 milionë euro të tjera (2.3 milionë dollarë) ndihmë për Kubën, tha të mërkurën, për të trajtuar atë që e përshkroi si përkeqësim të kushteve humanitare në vend.

 

SHBA-të ndërprenë eksportet e naftës venezueliane në Kubë pas rrëzimit të presidentit venezuelian Nicolas Maduro më 3 janar.

 

Kjo ka rezultuar në një krizë energjetike në Kubë dhe ndërprerje të energjisë elektrike në të gjithë vendin, popullsia e të cilit është 10 milionë. Zyrtarët kubanë të shëndetësisë thonë se kriza ka ndikuar tek pacientët kubanë me kancer, veçanërisht tek fëmijët, raporton Reuters.

 

“BE-ja qëndron pranë popullit të Kubës në orën e tyre të nevojës. Pas uraganit Melissa, ne ishim atje. Dhe sot, po bëjmë përsëri një hap përpara me 2 milionë euro ndihmë humanitare për të ndihmuar në shpërndarjen e ushqimit dhe ujit të pijshëm të sigurt për ata që kanë më shumë nevojë.

 

Në një vend që përballet me një krizë energjitike dhe mungesa në rritje, kjo mbështetje do të ndihmojë në vazhdimësinë e ndihmës shpëtimtare për deri në dy milionë njerëz në nevojë”, tha Hadja Lahbib, Komisionere e BE-së për Menaxhimin e Krizave, në një deklaratë.

 

Më 31 mars, një tanker me flamur rus që transportonte rreth 700,000 fuçi naftë të papërpunuar u ankorua në terminalin e naftës Matanzas të Kubës, sipas të dhënave të transportit, duke shënuar dërgesën e parë të rëndësishme të naftës në ishull që kur administrata e Presidentit të SHBA-së Donald Trump i ndërpreu furnizimin me karburant.

Back to top
XS
SM
MD
LG