Irani ka deklaruar sot se po rikthen “kontrollin e rreptë” mbi Ngushticën e Hormuzit, një nga rrugët detare më strategjike në botë për transportin e naftës dhe gazit natyror.
Bllokada e Ngushticës së Hormuzit në Gjirin Persik është hequr, sipas deklaratave zyrtare iraniane.
Rruga detare është hapur për trafikun tregtar ndërkombëtar, për aq kohë sa respektohet armëpushimi, njoftoi të premten në platformën digjitale X ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi.
Që nga e mërkura e kaluar, SHBA dhe Izraeli, nga njëra anë, dhe Irani, nga ana tjetër nuk kanë ndërmarrë sulme. Ky armëpushim u ndërmjetësua nga Pakistani për një periudhë dyjavore, për të dhënë kohë për negociatat për përfundimin e luftës midis Iranit dhe Izraelit dhe për arritjen e një marrëveshjeje paqeje. Të enjten në mbrëmje, hyri në fuqi një armëpushim midis Izraelit dhe Libanit. Ai parashikohet të zgjasë dhjetë ditë.
Tranziti në një itinerar specifik
Të gjitha anijet tregtare po kalojnë përmes një rruge të koordinuar, e cila tashmë është shpallur nga Organizata Iraniane e Porteve dhe Detit, sqaroi më tej Araghtchi. Qindra cisterna nafte dhe anije mallrash kanë mbetur të bllokuara në Gjirin Persik për javë me radhë.
Sipas një zyrtari të lartë ushtarak iranian, anijet luftarake nuk lejohen të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.
Trumpi konfirmon hapjen e Ngushticës së Hormuzit
Presidenti amerikan Donald Trump konfirmoi në platformën e tij online Truth Social se rruga detare është sërish e hapur. Megjithatë, bllokada ushtarake amerikane e porteve iraniane do të mbetet në fuqi për momentin, tha ai.
Kjo do të vazhdojë derisa negociatat me Iranin të kenë përfunduar 100%. Presidenti amerikan shtoi se procesi duhet të ecë shumë shpejt përpara, pasi shumica e pikave tashmë janë negociuar. Marina e SHBA-së, nga ana e saj, e kishte nisur bllokadën detare në Ngushticën e Hormuzit të hënën.
Më vonë, Trumpi shtoi se udhëheqësit iranianë kishin premtuar se ngushtica nuk do të mbyllej përsëri.
Çmimet e naftës ranë ndjeshëm pas njoftimit se anijet tregtare do të lejohen të kalojnë lirshëm. Një fuçi (159 litra) naftë e papërpunuar Brent e Detit të Veriut për dorëzim në qershor tani kushton 91.11 dollarë amerikanë, më shumë se tetë përqind më pak se të enjten. Në një moment, çmimi ra nën shifrën 90 dollarë.
Kancelari Merz flet për lajm të mirë
Kancelari gjerman Friedrich Merz i bëri thirrje udhëheqjes iraniane që të rihapë plotësisht Ngushticën e Hormuzit. Duke folur në një konferencë shtypi në kryeqytetin francez, Paris, Merz-i e përshkroi si “lajm të mirë” që Irani kishte hapur Ngushticën, me kusht që të plotësoheshin disa kushte. Kalimi duhet të jetë i mundur “në përputhje të plotë me ligjin ndërkombëtar detar”. Nuk duhet të ketë “asnjë kufizim”.
Pas fillimit të sulmeve amerikano-izraelite më 28 shkurt, Garda Revolucionare e Iranit i bllokoi rrugët jetike tregtare nga zonat e prodhimit në Gjirin Persik përmes Ngushticës së Hormuzit. Rreth një e pesta e eksporteve botërore të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm transportohen përmes kësaj rruge ujore. Për shkak të bllokadës, çmimet e energjisë janë rritur ndjeshëm javët e fundit.
Aksionet e Wall Street-it ndoqën indekset globale më të larta dhe çmimi i naftës ra me më shumë se 11% të premten, pasi ministri i jashtëm i Iranit tha se Ngushtica e Hormuzit ishte e hapur për kalim ndërsa një armëpushim në luftën shtatë-javore të nisur nga SHBA-të dhe Izraeli është në fuqi.
Abbas Araqchi tha në një postim në X se kalimi për të gjitha anijet tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit, një kanal kyç për rrjedhat globale të energjisë, u shpall plotësisht i hapur për periudhën e mbetur të armëpushimit, në përputhje me një armëpushim në Liban.
Kontratat e ardhshme të naftës së papërpunuar Brent ranë ndjeshëm në 87.94 dollarë për fuçi, duke shënuar një rënie prej 11.5% gjatë ditës. Nafta e papërpunuar amerikane ra në një sasi të ngjashme në 83.33 dollarë për fuçi. <LCOc1> Ndërsa është ende mbi nivelet e paraluftës që ishin rreth 70 dollarë, kjo është një rënie e konsiderueshme nga nivelet maksimale të fundit të marsit, të cilat, për Brent, ishin afër 120 dollarë për fuçi.
Aksionet në të gjithë botën, të cilat tashmë ishin tregtuar rreth niveleve rekord, u rritën më tej pas lajmit.
Indeksi S&P 500 (.SPX), hap një skedë të re, i cili arriti rekorde të reja këtë javë, u rrit me 1.15%, në 7,115.31. Indeksi Mesatar Industrial Dow Jones (.DJI), hap një skedë të reu rrit me 1.95%, në 49,524.91. Nasdaq (.IXIC), hap një skedë të reu rrit me 1.15%, në 24,378.97, dhe indeksi i aksioneve me kapitalizim të vogël Russell 2000 gjithashtu u rrit në një rekord. Indeksi STOXX 600 i Evropës u rrit me 1.49%, duke qenë pothuajse i pandryshuar para lajmit.
“Ky është qartësisht një lajm pozitiv dhe duhet të sjellë njëfarë lehtësimi për çmimet e naftës dhe përfundimisht edhe për konsumatorët”, tha Carsten Brzeski, kreu global i makro-analizës në ING.
“Megjithatë, pyetja është nëse, edhe nëse Irani pretendon se e hap Ngushticën, anijet do të guxojnë vërtet të kalojnë? Siguruesit dhe pronarët e anijeve mund të ngurrojnë ende të dërgojnë anije, që do të thotë se edhe nëse në teori hapet, trafiku përmes Ngushticës do të rritet vetëm gradualisht.”
Aksionet e energjisë që përfitojnë nga çmimet e larta të naftës ranë. Emrat e naftës dhe gazit në Evropë ranë me 4.5% (.SXEP), hap një skedë të re, e ndjekur nga kompanitë kryesore amerikane Exxon Mobil (XOM.N), hap një skedë të redhe Chevron (CVX.N), hap një skedë të retë cilat humbën rreth 5% secila. Aksionet e linjave ajrore u rritën, me American Airlines (AAL.O), hap një skedë të re rritur rreth 8%.
Obligacionet qeveritare u rritën, me rendimentin e bonove 10-vjeçare të thesarit amerikan që prek nivelin më të ulët që nga mesi i marsit dhe që për herë të fundit është parë të bjerë me 7.5 pikë bazë në 4.234%. Obligacioni 2-vjeçar, i cili zakonisht ndjek pritjet e lëvizjeve të normave të interesit nga Rezerva Federale, ra me 7.6 pikë bazë në 3.702%.
Thesaret kishin rezistuar më mirë se obligacionet evropiane që nga fillimi i luftës, sepse Shtetet e Bashkuara, si një eksportues neto i energjisë, janë relativisht të mbrojtura nga rritja e çmimeve të energjisë.
Tregtarët ulën bastet se këto rritje çmimesh do të nxisnin Bankën Qendrore Evropiane dhe Bankën e Anglisë të rrisnin normat e interesit të premten, duke ndihmuar që obligacionet 10-vjeçare gjermane Bund të binin me 7.5 pikë bazë në 2.958%. Rendimenti 2-vjeçar i ndjeshëm ndaj normës së interesit të Gjermanisë ra me 10.7 pikë bazë në 2.417%.
“Nëse kalojmë në një situatë ku rruga është ende drejt uljes së përshkallëzimit – por tani kemi bonusin e flukseve të mallrave përmes Hormuzit që kthehen në diçka që i ngjan një niveli normal që pamë para konfliktit – atëherë kjo padyshim po eliminon një rrezik mjaft të madh për ekonominë”, tha Michael Brown, strateg i lartë kërkimor në Pepperstone.
“Mendoj se kjo është arsyeja pse tregjet po reagojnë kaq pozitivisht.”
Dollari gjithashtu ra dhe ishte në rrugën e duhur për një rënie të dytë javore radhazi, ndërsa investitorët rikuperuan pozicionet në monedhën e sigurt. Indeksi i dollarit, i cili mat dollarin kundrejt një shporte valutash duke përfshirë jenin dhe euron, ra me 0.51% në 97.71.
Presidenti amerikan Donald Trump e ka mirëpritur veprimin e Iranit për të hapur Ngushticën e Hormuzit për pjesën e mbetur të armëpushimit.
Në një postim në platformën e tij Truth Social, presidenti amerikan tha: “IRANI SA KA LAJMËRUAR SE NGUSHTICËN E IRANIT ËSHTË PLOTËSISHT E HAPUR DHE GATI PËR KALIM TË PLOTË. FALEMINDERIT!”
Ministri i jashtëm i Iranit, Seyed Abbas Aragchi, tha se “kalimi për të gjitha anijet tregtare përmes Ngushticës së Hormuzit është shpallur plotësisht i hapur”.
Armëpushimi midis SHBA-së dhe Iranit do të përfundojë më 22 prill, ndërsa armëpushimi në Liban u njoftua dje dhe do të zgjasë 10 ditë.
Është e paqartë se për cilin armëpushim po i referohej Aragchi në postimin e tij në lidhje me rihapjen e ngushticës.
Sakaq, Trump theksoi se bllokada amerikane ndaj Iranit do të mbetet në fuqi të plotë derisa të arrihet marrëveshja e paqes.
Ai tha se bllokada amerikane ndaj anijeve dhe porteve iraniane do të “mbetet në fuqi të plotë”, pavarësisht njoftimit të Iranit se Ngushtica e Hormuzit po rihapet për lundrim.
Trump deklaroi se bllokada amerikane do të vazhdojë derisa negociatat me Iranin të jenë “100% të përfunduara”.
Por presidenti amerikan shtoi se pret që ky proces të “shkojë shumë shpejt”, pasi “shumica e pikave janë negociuar tashmë”.
Mesazhet e Trump sot vijnë pas raportimeve të djeshme se ai mezi priste t’i jepte fund luftës, ndërsa presioni politik mbi të rritet në vend.
Presidenti i Iran, Masoud Pezeshkian, deklaroi se Izrael u “detyrua të shpallë një armëpushim” në Liban, duke ia atribuar këtë zhvillim presionit të fortë diplomatik ndërkombëtar. Në një fjalim televiziv, ai theksoi se Izraeli “nuk ka të drejtë të sulmojë” Hezbollah apo objektiva të tjera në territorin libanez. Pezeshkian falënderoi gjithashtu Pakistan për rolin e tij në përpjekjet diplomatike, që sipas tij kontribuan në ruajtjen e “dinjitetit dhe krenarisë” së Iranit.
Presidenti iranian përsëriti se vendi i tij nuk synon të sigurojë armë bërthamore dhe se kërkon stabilitet në rajon, duke theksuar se Teherani mbron integritetin e tij territorial në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Në të njëjtën kohë, ai akuzoi Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për nxitje të tensioneve përmes veprimeve ushtarake dhe vrasjeve të synuara. Nga ana tjetër, zëvendësministri i Jashtëm iranian, Saeed Khatibzadeh, deklaroi se Irani refuzon çdo marrëveshje të përkohshme për armëpushim, duke kërkuar një zgjidhje të plotë dhe gjithëpërfshirëse për konfliktet në rajon.
Duke folur në Forumi i Diplomacisë në Antalia, ai theksoi se çdo marrëveshje duhet të përfshijë të gjitha frontet, “nga Libani në Detin e Kuq”, duke e cilësuar këtë një “vijë të kuqe” për Teheranin.
Khatibzadeh shtoi se cikli i konflikteve duhet të përfundojë përfundimisht, ndërsa akuzoi SHBA-në dhe Izraelin për ndikim negativ në stabilitetin rajonal dhe në ekonominë globale. Ai u ndal edhe te rëndësia strategjike e Ngushtica e Hormuzit, duke theksuar se ajo mbetet e hapur për lundrim ndërkombëtar, pavarësisht tensioneve në rajon.
