Analiza, Lufta e Iranit: Kush fitoi terren dhe kush humbi ndikimin

Thursday, 09 April 2026 17:07

• Written by Mexhis

Njoftimi për një armëpushim dy-javor midis Iranit, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara e ka pezulluar luftën, pas 40 ditësh sulmi intensiv dhe hakmarrje. Si gjithmonë, civilët kanë mbajtur peshën më të madhe të luftës. Mijëra janë vrarë ose plagosur dhe shumë të tjerë janë zhvendosur. Shtëpitë, infrastruktura dhe mjetet e jetesës janë shkatërruar – në Iran, në Izrael dhe në të gjithë rajonin.

Pavarësisht armëpushimit me Iranin, Izraeli ka vazhduar fushatën e tij ushtarake kundër Hezbollahut të mbështetur nga Irani në Liban. Vetëm disa orë pasi u shpall armëpushimi, Izraeli kreu sulmet e tij më të rënda ndaj fqinjit të tij që kur konflikti me Hezbollahun u intensifikua muajin e kaluar.

Lufta nuk ka fitues. Por konflikti riformëson politikën globale. Ajo ndikon në aleanca, tregjet e energjisë dhe ndikimin global. Shikimi i luftës me Iranin përmes kësaj lente tregon se si pushteti po zhvendoset përtej Lindjes së Mesme.

Irani: regjimi nën presion, por ende në këmbë

Irani ka qenë në qendër të konfliktit. Që nga 28 shkurti, SHBA dhe Izraeli kanë kryer sulme të rënda ajrore kundër objektivave ushtarake dhe infrastrukturës energjetike. Më shumë se 3,600 njerëz janë vrarë në Iran, sipas grupit amerikan të të drejtave HRANA. Ky numër përfshin udhëheqësin suprem Ayatollah Ali Khamenei dhe shumë figura të tjera të larta politike dhe ushtarake, por edhe 165 njerëz në një shkollë vajzash, shumica e tyre fëmijë. Pavarësisht humbjes së udhëheqjes së tij, thelbi i sistemit politik të Iranit mbetet i paprekur.

“Nuk ka lëvizje drejt ndryshimit të regjimit”, tha për DW analisti politik amerikan dhe presidenti i Grupit Euroazi Ian Bremmer. “Asnjë lëvizje drejt shpëtimit të popullit iranian, që të paktën në ditët e para të konfliktit, Presidenti Trump thoshte se ishte një qëllim.”

Si përgjigje, regjimi i Iranit ndërmori një hap me rrezik të lartë. Ai bllokoi në mënyrë efektive ngushticën e Hormuzit, duke lejuar vetëm disa vende ta përdornin atë. Ky është rripi i ngushtë i ujit përmes të cilit kalojnë rreth një e pesta e furnizimeve globale të naftës. Lëvizja rriti çmimet globale të naftës dhe rriti presionin mbi SHBA-në dhe aleatët e saj.

Strategjia u shpërblye. Teherani siguroi një armëpushim pa pranuar humbjen. Qeveria mund ta paraqesë armëpushimin si provë se i rezistoi Shteteve të Bashkuara dhe të gjithë fuqisë së tyre ushtarake. Presidenti amerikan Donald Trump ka pranuar planin me 10 pika të Iranit si bazë për bisedime. Regjimi i Iranit ka mbijetuar dhe ka blerë kohë për t’u përpjekur të formësojë fazën tjetër me kushte më të favorshme.

Shtetet e Bashkuara: fitimet ushtarake, kufijtë politikë

Presidenti Trump e ka quajtur rezultatin një “fitore totale dhe të plotë”. Shumë analistë nuk pajtohen.

“Ata kanë arritur disa qëllime,” tha Ian Bremmer për DW. “Nëse shikoni dëmin e shkaktuar në aftësitë ushtarake të Iranit, aftësitë e tyre balistike konvencionale dhe aftësitë e tyre detare, pjesa më e madhe e kësaj është degraduar rëndë.”

Pjesë të programit të saj bërthamor janë dëmtuar rëndë, gjithashtu. Kjo ka rëndësi për Uashingtonin, i cili thotë se ndalimi i Iranit nga marrja e armëve bërthamore ishte një qëllim kyç.

Por edhe SHBA ka pësuar humbje. Sulmet iraniane dëmtuan ose shkatërruan sistemet e radarëve dhe avionët me vlerë miliarda dollarë. Reputacioni i tij si mbrojtës i aleatëve të Gjirit është dëmtuar seriozisht, pasi Irani goditi fqinjët e tij – jo vetëm bazat amerikane, por edhe infrastrukturën kryesore. Marrëdhëniet me Evropën dhe NATO-n u tensionuan nga Uashingtoni që nisi luftën pa u konsultuar me aleatët e tij. Armëpushimi ka ndaluar sulmet ndaj forcave amerikane dhe tani për tani ka zvogëluar rrezikun e një lufte më të gjerë rajonale, një prioritet kryesor i SHBA-së. Ngushtica e Hormuzit pritet të rihapet, duke lehtësuar presionin mbi tregjet e naftës.

Uashingtoni do të takohet me Iranin përsëri në tryezën e bisedimeve, ku ata ishin në fillim të luftës. Dhe ajo nuk e ka riformuar sjelljen e Iranit në mënyrën që ka kërkuar, ndërsa kostoja për reputacionin e tij ndërkombëtar ende nuk është parë./DW

"OSE NA JEPNI URANIUMIN, OSE E MARRIM ME FORCË!" – Pentagoni kërcënon Iranin, Trump i bllokuar mes luftës dhe zgjedhjeve

Thursday, 09 April 2026 16:56

• Written by Mexhis

Në Pentagon, të mërkurën në mëngjes, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, deklaroi se iranianët ishin “poshtëruar dhe demoralizuar” gjatë pesë javëve të fundit dhe se Shtetet e Bashkuara do të vënë dorë mbi rezervat bërthamore të vendit, me bindje ose me forcë.

Më i përmbajtur në ton, shefi i Shtabit të Përbashkët, gjenerali Dan Caine, u tha gazetarëve se forcat amerikane do të qëndrojnë në Lindjen e Mesme dhe janë “gati, nëse urdhërohen apo nëse thirren, të rifillojnë operacionet luftarake me të njëjtën shpejtësi dhe saktësi që kemi treguar gjatë 38 ditëve të fundit”.

Por vetëm pak orë pasi armëpushimi i brishtë i shpallur nga Presidenti Trump të martën hyri në fuqi, u bë e qartë se, edhe pse rifillimi i operacioneve luftarake mund të mbetet një opsion ushtarak nëse negociatat dështojnë, politikisht nuk është një zgjedhje fort e favorshme për Trumpin. Dhe, me bisedimet që pritet të nisin të premten në Islamabad, iranianët e dinë këtë.

Nëse transporti detar rifillon realisht nëpër Ngushticën e Hormuzit, çmimi i naftës Brent, i cili tashmë ka rënë rreth 14% duke u luhatur pranë 95 dollarëve për fuçi, mund të vazhdojë të bjerë. Po ashtu, pritet të bien edhe çmimet e karburantit, edhe pse askush nuk pret që ato të kthehen aty ku ishin para shpërthimit të luftës. Indekset kryesore të bursave u rritën me mbi 2%.

Këta janë treguesit e suksesit të menjëhershëm që Trump i ndjen drejtpërdrejt politikisht. Dhe ai e di se edhe nëse armëpushimi dyjavor skadon më 21 prill pa një marrëveshje përfundimtare mbi listën e gjatë të çështjeve që prej dekadash ndajnë Uashingtonin dhe Teheranin, rreziku politik i rifillimit të luftës është i lartë, sidomos me zgjedhjet e mesmandatit në horizont dhe me takimin e ardhshëm me liderin kinez Xi Jinping.

“Ajo që mund ta zgjasë armëpushimin është fakti se tani ekziston një lloj shkatërrimi i ndërsjellë i siguruar mes SHBA-së dhe Iranit,” tha Suzanne Maloney, eksperte e Iranit dhe nënkryetare e programit të politikës së jashtme në Brookings Institution.

Ajo shtoi: “SHBA mund t’i rifillojë operacionet ushtarake në çdo moment. Por iranianët kanë treguar se mund të kundërpërgjigjen duke kërcënuar Ngushticën e Hormuzit, me të gjitha pasojat e parashikueshme për çmimin e naftës dhe të plehrave kimike. Dhe këto janë leva që presidenti i ka shumë mirë parasysh.”

Pjesa më e madhe e gabimeve të mëdha që Trump bëri në atë që ai vetë e quajti “ekskursioni” i tij në Iran, u bënë që në fillim të operacionit. Ai nuk u konsultua me aleatët e tij më të afërt përpara sulmeve të 28 shkurtit dhe më pas u habit kur zbuloi se ata nuk kishin interes ta mbështesnin.

Disa nga objektivat që ai shpalli në fillim të konfliktit, përfshirë nxitjen e popullit iranian për t’u ngritur kundër klerikëve dhe Gardës Revolucionare Islamike, u lanë shpejt mënjanë.

Vendet e Gjirit nuk kishin marrë asnjë paralajmërim dhe i gjetën objektet e tyre më të vlefshme, nga platformat e naftës te impiantet e desalinizimit, praktikisht të pambrojtura kur raketat iraniane nisën të binin. Kongresi u anashkalua, baza MAGA u përça dhe edhe disa nga figurat më anti-Iran në Capitol Hill nisën të nervozoheshin nga fatura prej 1 miliard dollarësh në ditë dhe nga fakti që asnjë zyrtar i administratës nuk doli për të dëshmuar mbi luftën apo objektivat e saj.

Ky dëm tashmë është bërë. Dhe e gjithë kjo do të peshojë mbi Trumpin nëse ai kërcënon me rifillim të operacioneve luftarake.

Hegseth vuri në dukje edhe atë që mund të rezultojë prova më e madhe e gatishmërisë së Trumpit për t’u rikthyer në Iran.

Duke folur para gazetarëve në Pentagon të mërkurën, ai tha se një nga rezultatet e negociatave duhet të jetë një marrëveshje me Iranin që ky i fundit të heqë dorë nga 970 paund uranium i pasuruar pothuajse në nivel bombe, që vendi e ka ruajtur thellë nën tokë, kryesisht në objektin bërthamor të Isfahanit.

“Ata ose do të na e japin,” tha Hegseth për materialin e pasuruar, “ose ne do ta nxjerrim vetë.” Sipas komandantëve aktualë dhe ish-komandantëve, një mision i tillë do të kërkonte të paktën qindra trupa të forcave speciale amerikane dhe do të shoqërohej me rrezik të lartë humbjesh.

Kur u pyet konkretisht se si do të hiqej uraniumi i pasuruar, Hegseth u përgjigj: “Kjo është diçka që do ta zgjidhë presidenti.”

Rrëzohet me 77 vota kërkesa e opozitës për ligjin që ul çmimin e naftës

Thursday, 09 April 2026 16:56

• Written by Mexhis

Rrëzohet kërkesa për pr/ligjin që ul çmimin e naftës, ku kërkohej procedurë e përshpejtuar.

Mësohet se për rrëzimin e pr/ligjit në fjalë u morën 77 vota pro.

Bëhej fjalë për një propozim të bërë nga Partia Demokratike, që ishte dorëzuar në Kuvend, por duke qenë se PS ka forcën e kartonëve, e rrëzoi. Kujtojmë pas konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimi i karburantit në vend është rritur ndjeshëm, ndërsa ka hyrë në lojë Bordi i Transparencës.

Irani rimbyll Hormuzin: Do të hapet kur të ndalet agresioni i Izraelit mbi Libanin

Thursday, 09 April 2026 16:56

• Written by Mexhis

Zëvendësministri i Jashtëm iranian, Saeed Khatibzadeh, tha se rihapja e Hormuzit do të ndodhë vetëm “pasi Shtetet e Bashkuara të tërhiqen realisht nga agresioni”, duke iu referuar dukshëm sulmeve të Izraelit ndaj Libanit.

Khatibzadeh tha se Irani do t’u përmbahet “normave ndërkombëtare dhe ligjit ndërkombëtar”, megjithatë, ai shtoi se ngushtica nuk ndodhet në ujëra ndërkombëtare dhe se kalimi i sigurt varet nga “vullneti i mirë i Iranit dhe Omanit”.

Ai u pyet nëse kalimi i sigurt do të thotë që Irani nuk do të “vendosë tarifa për çdo anije që kalon, apo të kërcënojë ta shpërthejë atë”.

Ministri tha se Irani dëshiron që ngushtica të jetë “paqësore”, por theksoi se kalimi i sigurt është i dyanshëm dhe se nuk do të pranojë që Gjiri të “keqpërdoret nga anijet luftarake”.