Kush është i besuari i Ajatollahut, që po shfaqet si njeriu kyç i pushtetit në Iran
Politikani veteran iranian, Ali Larijani, i cili deklaroi të dielën ngritjen e një këshilli t% përkohshëm udhëheqës pas sulmit ajror që vrau Udhëheqësin Suprem, Ajatollahun Ali Khamenei, u rishfaq vitin e kaluar si një nga figurat më të fuqishme në hierarkinë e sigurisë.
Ai ka menaxhuar një portofol të gjerë, që nga negociatat bërthamore dhe lidhjet rajonale të Teheranit, e deri te shtypja e dhunshme e trazirave të brendshme.
Si një njeri i brendshëm i sistemit, i cili vjen nga një prej familjeve klerike më me ndikim në vend, Larijani kishte mbikëqyrur përpjekjet e Iranit për të arritur një marrëveshje bërthamore me Shtetet e Bashkuara, vetëm një muaj pasi Uashingtoni e sanksionoi atë në janar me akuzën se kishte drejtuar një shtypje vdekjeprurëse ndaj protestave anti-qeveritare.
Ai akuzoi Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për përpjekje për të plaçkitur dhe shpërbërë Iranin, duke paralajmëruar “grupet secesioniste” me një përgjigje të ashpër nëse provonin ndonjë veprim, sipas televizionit shtetëror të dielën, gati 24 orë pasi ato filluan një valë sulmesh mbi Iran. Gjithashtu, Shefi i Shtabit të Forcave të Armatosura të Iranit, Abdolrahim Mousavi, u vra gjatë sulmeve, njoftoi transmetuesi Iran TV.
I emëruar në gusht si Sekretar i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare (SNSC), Larijani ka mbajtur poste të larta përgjatë një karriere të shënuar nga besnikëria ndaj Khameneit dhe një reputacion për marrëdhënie pragmatike me faksionet shpesh rivale të sistemit.
Statusi i tij si një strateg i besuar i Khameneit u nënvizua muajin e kaluar përmes një udhëtimi në Omanin ndërmjetësues për të përgatitur bisedimet e tërthorta bërthamore me SHBA-në, ndërkohë që Uashingtoni po shtonte forcat e tij ushtarake në Lindjen e Mesme në përpjekje për të detyruar Iranin të bënte lëshime përpara sulmeve.
Larijani gjithashtu ka bërë disa udhëtime drejt Moskës, aleatit kryesor, muajt e fundit për të diskutuar një sërë lidhjesh sigurie, në një shenjë të mëtejshme të rikthimit të tij në diplomacinë e nivelit të lartë.
Larijani, i cili e kishte drejtuar SNSC-në edhe 20 vjet më parë, u rikthye në udhëheqjen e saj pas luftës ajrore 12-ditore të vitit të kaluar mes Iranit dhe Izraelit, ku u përfshi edhe SHBA-ja, duke u kthyer zyrtarisht në zemër të strukturave të sigurisë së Iranit.
Disa nga deklaratat e tij publike mbi çështjen bërthamore kishin një ton pragmatik, duke u shprehur për televizionin shtetëror të Omanit muajin e kaluar se kjo çështje ishte e zgjidhshme dhe se, nëse shqetësimi i amerikanëve ishte që Irani të mos lëvizte drejt pajisjes me armë bërthamore, kjo mund të adresohej.
Megjithatë, pas shpërthimit të zemërimit anti-qeveritar në janar, roli i tij në këshillin e sigurisë u dënua nga Uashingtoni. Sipas një njoftimi të qeverisë amerikane që detajonte sanksionet kundër tij dhe zyrtarëve të tjerë si përgjigje ndaj shtypjes së protestave, Larijani ishte në ballë të përpjekjeve për të shtypur serinë e demonstratave që përfshinë Iranin, duke u cilësuar nga Departamenti i Thesarit si një nga udhëheqësit e parë që bëri thirrje për dhunë me urdhër të Khameneit. Grupet e të drejtave të njeriut thonë se mijëra njerëz u vranë gjatë këtyre trazirave, më të rëndat që nga era e Revolucionit Islamik të vitit 1979.
Ashtu si zyrtarët e tjerë iranianë, Larijani shprehu mirëkuptim për demonstratat e shkaktuara nga vështirësitë ekonomike, por dënoi veprimet e armatosura që ai pretendonte se ishin nxitur nga armiku i betuar, Izraeli, duke kërkuar ndarjen e protestave popullore nga grupet “terroriste”.
Ish-anëtar i Gardës Revolucionare të Iranit, Larijani shërbeu si negociator kryesor bërthamor nga viti 2005 deri në 2007, duke mbrojtur atë që Teherani e cilëson si të drejtën e tij për pasurimin e uraniumit, madje dikur i krahasoi stimujt evropianë për braktisjen e prodhimit të lëndës djegëse bërthamore me “shkëmbimin e një diamanti me një karamele”.
Analistët iranianë në atë kohë vërenin se ai kërkonte të bindte Perëndimin përmes diplomacisë dhe konsiderohej një pragmatist. Ndërsa SHBA-ja dhe Izraeli besojnë se Irani synon të ndërtojë një armë bërthamore, Teherani këmbëngul se programi i tij është thjesht paqësor. Larijani ishte kryetar i parlamentit nga viti 2008 deri në 2020, periudhë gjatë së cilës Irani arriti marrëveshjen bërthamore të vitit 2015, nga e cila Presidenti Donald Trump u tërhoq gjatë mandatit të tij të parë në 2018, shkruan Reuters.
Larijani ka paralajmëruar se programi bërthamor i Iranit “nuk mund të shkatërrohet kurrë” sepse teknologjia e zbuluar nuk mund të merret mbrapsht, një qëndrim që ai e përsëriti në shtator 2025. Ai ka realizuar vizita të përsëritura në Moskë dhe është takuar me Presidentin Vladimir Putin, duke ndihmuar Khamenein të menaxhojë një aleat kyç që shërben si kundërpeshë ndaj presionit të Trumpit.
Gjithashtu, ai u ngarkua me çuarjen përpara të negociatave me Kinën që çuan në marrëveshjen e bashkëpunimit 25-vjeçar në vitin 2021. Edhe pse dështoi në garën presidenciale të vitit 2005 dhe u skualifikua nga Këshilli i Gardianëve në vitet 2021 dhe 2024 për arsye që lidheshin me standardet e jetesës dhe lidhjet familjare jashtë vendit, ai mbetet një figurë qendrore.
I lindur në Nexhaf të Irakut në vitin 1958, Larijani u zhvendos në Iran si fëmijë dhe ka një doktoraturë në filozofi, ndërsa vëllezërit e tij kanë mbajtur gjithashtu poste të larta në gjyqësor dhe diplomaci. Së fundmi, një nga vajzat e tij u shkarkua në janar nga një pozicion mësimdhënieje mjekësore në Universitetin Emory në SHBA, pas protestave të aktivistëve irano-amerikanë të zemëruar nga roli i tij në shtypjen e demonstratave të atij muaji.
