HRW: Sulmet e Izraelit ndaj depove të naftës në Iran mund të jenë krime lufte

Tuesday, 14 April 2026 19:58

• Written by Mexhis

Organizata për të drejtat e njeriut, Human Rights Watch (HRW), tha se sulmet ajrore izraelite në depot e naftës përreth Teheranit në muajin mars, mund të kenë shkaktuar dëme serioze afatgjata për civilët dhe mund të përbëjnë krime lufte.

Në një raport të publikuar më 13 prill, organizata tha se sulmet ndaj infrastrukturës që është kryesisht civile në natyrë, “janë shkelje e ligjit ndërkombëtar humanitar” dhe “ka të ngjarë të jenë krime lufte”.

Sulmet ndodhën më 7 mars, kur Izraeli shënjestroi katër depo nafte në zonën e Teheranit.

Autoritetet iraniane raportuan të nesërmen se “katër lokacione të përdorura për ruajtjen dhe shpërndarjen e produkteve të naftës dhe një qendër transporti për produkte të naftës… u sulmuan nga avionët armiqësorë”.

Në të njëjtën ditë, Forcat e Mbrojtjes së Izraelit njoftuan se kishin goditur “disa komplekse të magazinimit të karburanteve” në Teheran, që i përkisnin Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC).

HRW-ja tha se sulmet mund të kenë pasoja të rënda afatgjata për ata që jetojnë në Iran.

Sulmet “mund të kenë pasoja shkatërruese në mjedis dhe në shëndetin e njerëzve për shumë vite dhe ka të ngjarë të përbëjnë krime lufte”, shkroi studiuesja e HRW-së, Bahar Saba.

“Forcat izraelite nuk duket se e kanë marrë parasysh dëmin e parashikueshëm afatgjatë… dhe duhet të mbahen përgjegjëse”, shtoi ajo.

Organizata tha se i bazoi gjetjet e saj në intervista me tetë persona në Teheran dhe Karaj, në konsultime me nëntë ekspertë mjedisorë dhe shëndetësorë dhe në analizë të imazheve satelitore dhe videove të verifikuara.

HRW-ja u shkroi edhe autoriteteve izraelite dhe iraniane më 26 mars, për të kërkuar sqarime.

Zyrtarët iranianë nuk u përgjigjën, ndërsa zyrtarët izraelitë u përgjigjën më 30 mars, duke thënë se sulmet “u kryen në përputhje me parimet e dallimit, proporcionalitetit dhe masave paraprake”.

Ata shtuan se objektet e shënjestruara ishin “për të siguruar karburante direkt për njësitë në forcat e armatosura të regjimit… duke përfshirë aviacionin, UAV-të dhe anijet detare”.

HRW-ja tha se ka konfirmuar se depot e naftës u përdorën për “qëllime civile”, por vuri në dukje se nuk mund të përcaktonte nëse ato u përdorën edhe për mbështetje ushtarake.

Një burim i informuar i tha organizatës se “depot e naftës përmbanin vetëm benzinë dhe naftë… nuk përdoren për aviacion, UAV ose anije detare”.

Grupi i të drejtave të njeriut arriti në përfundimin se, duke pasur parasysh dëmin e parashikueshëm mjedisor dhe shëndetësor, sulmet ngrenë shqetësime serioze sipas ligjit ndërkombëtar humanitar dhe mund të përbëjnë krime lufte./REL

Orbán bie pas 16 vitesh - Mbështetja e Trump fundos ekstremin e djathtë në Europë

Tuesday, 14 April 2026 19:58

• Written by Mexhis

Humbja e Viktor Orbán në zgjedhjet hungareze sugjeron që mbështetjet politike nga Donald Trump ose JD Vance nuk i nxisin domosdoshmërisht fushatat evropiane të ekstremit të djathtë, pasi mesazhi i MAGA-s po përpiqet gjithnjë e më shumë të gjejë jehonë në Evropë. Në rastin më të mirë, vizita parazgjedhore e JD Vance javën e kaluar në Hungari nuk bëri shumë për të ndihmuar Viktor Orbán. Në rastin më të keq, mund të ketë pasur efekt të kundërt, pasi rivali i tij Péter Magyar siguroi një fitore historike.

Dy ditë pas zgjedhjeve sizmike në Hungari, të cilat i dhanë fund 16 viteve në pushtet të Viktor Orbán, pjesë të së djathtës ekstreme të Evropës po fillojnë të vënë në pikëpyetje vlerën e mbështetjeve nga Donald Trump dhe JD Vance.

Ky rivlerësim pasqyron një shqetësim më të gjerë: retorika dhe axhenda e paparashikueshme gjeopolitike e Trumpit shihen gjithnjë e më shumë si një pengesë sesa si një aset për aleatët e tij politikë përtej Atlantikut, veçanërisht partnerët e ngushtë si partia Fidesz e Orbán-it. “Hungarezët kanë qenë gjithmonë shumë afër Shteteve të Bashkuara”, tha eurodeputeti francez i Tubimit Kombëtar, Thierry Mariani, për Euronews.

“Ky nuk është rasti ynë.” Fabrice Leggeri, një tjetër eurodeputet nga Tubimi Kombëtar i quajti tarifat e SHBA-së kundër Evropës “ndëshkuese” dhe përfshirjen e Uashingtonit në luftën aktuale në Iran “të vështirë për ne për t’u kuptuar”.

“Ne kemi kultura dhe tradita politike të ndryshme nga ato të SHBA-së”, shtoi Leggeri. Zvogëlimi i apelit të Trump në Evropë JD Vance mbështeti Viktor Orbán gjatë një vizite në Budapest javën e kaluar, duke akuzuar “burokratët në Bruksel” se po përpiqen të “shkatërrojnë ekonominë e Hungarisë” në vërejtje që jehonë tema të njohura të ekstremit të djathtë.

Vizita e Vance pasoi miratime të mëparshme – të tilla si mbështetja e tij për partinë e ekstremit të djathtë gjerman, Alternativa për Gjermaninë, një vit më parë – e cila tani mund të jetë e turpshme, pasi forcat sovraniste distancohen në heshtje nga qeveria amerikane.

Zyrtarët e Parlamentit Europian thonë se Trump ka humbur mbështetjen midis lëvizjeve nacionaliste në Europë dhe zgjedhjet e ardhshme vendase mund të shohin partitë e ekstremit të djathtë duke minimizuar lidhjet e tyre me lëvizjen MAGA.

Ligjvënës të tjerë nga Patriotët për Evropën (PfE) gjithashtu minimizuan ndikimin e vizitës së JD Vance, por pranuan se veprimet e Donald Trump në Venezuelë dhe Iran duket se bien ndesh me parimin e sovranitetit kombëtar të mbështetur prej kohësh nga politikanët e ekstremit të djathtë, të cilët tradicionalisht kundërshtojnë ndërhyrjen e huaj. “Mënyra më e mirë për të zëvendësuar regjimet jodemokratike në të gjithë botën do të ishte duke respektuar të drejtën ndërkombëtare, dhe është e qartë se veprimet e fundit të forta nga SHBA-të kanë ngritur disa dyshime”, tha Paolo Borchia, një eurodeputet nga Lidhja e Italisë.

Një nga arsyet kryesore për distancimin e së djathtës ekstreme nga Trump është lufta e vazhdueshme që përfshin Iranin. Shumë njerëz në Evropë fajësojnë sulmin e SHBA-së ndaj Teheranit për rritjen e çmimeve të energjisë në Evropë, të cilat tashmë po ndikojnë në fuqinë blerëse të konsumatorëve. Një arsye tjetër për këtë distancim është se mbështetja për pozicionet e ekstremit të djathtë për çështje të tilla si imigracioni nuk përkthehet domosdoshmërisht në mbështetje për administratën Trump. Dave Sinardet, profesor i shkencave politike në Universitetin e Lirë të Brukselit (VUB), argumentoi se votuesit në Hungari dukeshin më të shqetësuar për çështjet e përditshme që ndikojnë në jetën e tyre sesa për betejat ideologjike të ndjekura nga Viktor Orbán, i cili është përpjekur ta portretizojë veten dhe aleatët e tij si një mbrojtje kundër asaj që ai e përshkruan si “pushtime” të emigrantëve dhe shpërfilljes së BE-së për interesat kombëtare.

“Vizita e Vance ka të ngjarë të ketë qenë kundërproduktive dhe sigurisht që nuk e ndihmoi Fideszin”, i tha ai Euronews. Mbështetja e Vance dhe Trump për Orbán mund të ketë përforcuar gjithashtu perceptimet e ndërhyrjes së huaj, të cilat opozita i ka përdorur si argument fushate, sipas analizës së Sinardet.

“Ky rezultat tregon se udhëheqësit e ekstremit të djathtë duhet të kenë kujdes nga lidhjet shumë të ngushta me figura si Trump dhe Putin”, tha Sinardet, duke shtuar se ishte “shumë ironike” që partitë që e vendosin sovranitetin kombëtar në thelb të ideologjisë së tyre shpesh pranojnë ndërhyrje nga jashtë në politikën e tyre të brendshme.

Komentet e Sinardet u mbështetën nga Theo Francken, Ministri i Mbrojtjes dhe Tregtisë i Belgjikës, i cili shkroi në X se “mbështetja e Vance ishte një veprim shumë i pamend gjatë fushatës”. “Turma e MAGA-s duhet të ndalojë së bëri fushata ndërkombëtare, sepse çdo gjë dhe kushdo që ata mbështesin përfundon duke humbur zgjedhjet”, shkroi Franken.

Partia e tij Aleanca e Re Flamane (N-VA) është afër qëndrimit të Orbán-it mbi migracionin, por refuzon bashkëpunimin me Rusinë. Një betejë e humbur për të djathtën ekstreme Me votimin në Hungari, e djathta ekstreme e Evropës ka pësuar një pengesë të rëndësishme, pasi Viktor Orbán ishte deri tani figura e saj më e shquar në pushtet dhe një model për udhëheqësit e tjerë. Nga Tubimi Kombëtar i Francës te Liga e Italisë dhe Vox i Spanjës, një ditë pas votimit është shndërruar në një mundësi për të lavdëruar Orbánin, për të pranuar se Hungaria është një demokraci dhe për të sulmuar Komisionin Evropian.

Marine Le Pen, udhëheqëse e së djathtës ekstreme franceze, fajësoi X-in për “akuzat groteske për ‘diktaturë'” të ngritura kundër Orbán-it, “i cili për gjashtëmbëdhjetë vjet mbrojti lirinë dhe sovranitetin e Hungarisë me guxim dhe vendosmëri”. “Kënaqësia e shprehur nga Komisioni Evropian, i cili vazhdimisht ka tejkaluar prerogativat dhe kompetencat e tij në dëm të vullnetit të popullit, duhet t’i shqetësojë hungarezët për vazhdimësinë e kësaj lirie që është mbrojtur me shumë përkushtim prej vitesh”, shtoi Le Pen. Politikanë të tjerë të ekstremit të djathtë denoncuan gjithashtu ndërhyrjen e BE-së në politikën hungareze, me eurodeputetin e Alternativës për Gjermaninë, Petr Bystron, i cili madje bëri thirrje për një komision hetimor mbi presionin e BE-së mbi qeverinë hungareze me “ngrirjen e miliarda fondeve dhe vendosjen e sanksioneve financiare”, shkroi ai në një njoftim për shtyp. “Ka pasur një ndërhyrje të turpshme nga BE-ja në këtë fushatë dhe kjo do të ndodhë përsëri”, tha për Euronews eurodeputeti i Vox, Hermann Tertsch.

Por, ndërsa lidhja me lëvizjen MAGA duket se është bërë politikisht toksike, analistët thonë se disfata e Orbán nuk përbën një pengesë më të gjerë për të djathtën ekstreme në Evropë. Sipas pikëpamjes së Sinardet, është shumë herët për ta parë këtë si një ndryshim domethënës, pasi forcat sovraniste ende po fitojnë terren në shumë vende, dhe nxjerrja e përfundimeve nga një zgjedhje e vetme është një veprim i rrezikshëm. Ai pranoi se këto forca politike mbeten strukturalisht të forta, me përfaqësues në qeveri në disa vende të BE-së, përfshirë Italinë, Republikën Çeke dhe Suedinë. “Humbja e Viktor Orbán është e rëndësishme, por sigurisht që nuk është fundi i populizmit të ekstremit të djathtë”, tha Sinardet./Euronews.com

Netanyahu godet Europën: ‘E dobët moralisht!’ – ‘Ne me SHBA po shpëtojmë botën nga barbarët’

Tuesday, 14 April 2026 19:58

• Written by Mexhis

Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, të hënën kritikoi ashpër Europën për dështimin në “mbrojtjen e qytetërimit nga barbarizmi” dhe i dha meritë Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara për “mbrojtjen e gjithë botës” nga Irani.

Duke folur gjatë një ceremonie të regjistruar për Ditën e Kujtimit të Holokaustit në Yad Vashem, Netanyahu dha një qortim të fortë ndaj lidershipit europian, duke paralajmëruar se kontinenti është dobësuar moralisht përballë kërcënimeve në rritje nga Irani dhe aleatët e tij, raportoi The Times of Israel.

“Europa sot është e prekur nga një dobësi e thellë morale,” tha Netanyahu, duke e akuzuar rajonin se “po humbet kontrollin mbi identitetin e saj, mbi vlerat e saj dhe mbi përgjegjësinë për të mbrojtur qytetërimin nga barbarizmi.”

Ai shtoi se Izraeli, në të kundërt, e kupton “ndarjen e qartë morale mes së mirës dhe së keqes”, sidomos në momente që kërkojnë veprim vendimtar.

Këto deklarata vijnë në një kohë kur Izraeli vazhdon përballjen me Iranin dhe rrjetin e aleatëve të tij, përfshirë Hezbollah në Liban dhe Hamas në Gaza.

Netanyahu tha se veprimet ushtarake të Izraelit, shpesh në koordinim me SHBA-në, jo vetëm që kanë mbrojtur vendin, por kanë parandaluar edhe një katastrofë më të gjerë globale.

“Së bashku me SHBA-në, ne po mbrojmë veten — po mbrojmë të gjithë botën,” deklaroi ai, duke theksuar atë që e quajti një aleancë historike “në vijën e parë të botës së lirë.”

Netanyahu iu referua edhe operacioneve të fundit të përbashkëta që synojnë infrastrukturën bërthamore dhe ushtarake të Iranit, duke argumentuar se mosveprimi mund të kishte çuar në shkatërrime në një shkallë të krahasueshme me Holokaustin.

Pa ndërhyrje, paralajmëroi ai, vendet bërthamore iraniane si Natanz dhe Fordow mund të ishin bërë emra “që do të kujtoheshin me frikë të përjetshme”, krahas kampeve naziste të vdekjes si Auschwitz, Treblinka, Majdanek dhe Sobibor.

Kryeministri përsëriti gjithashtu zotimin e tij të kahershëm se Izraeli nuk do të lejojë kurrë një tjetër Holokaust, duke theksuar transformimin e popullit hebre nga viktima të gjenocidit në një shtet sovran që është në gjendje të mbrojë veten.

“Sot nuk jemi më një popull i pafuqishëm,” tha Netanyahu, duke e përshkruar Izraelin si një shtet të fortë që “ulërin me forcë” dhe që ka goditur rëndë ambiciet ushtarake të Iranit.

Edhe liderë të tjerë izraelitë i bashkuan kritikave ndaj Europës.

Ministri i Financave, Bezalel Smotrich, kritikoi kancelarin gjerman Friedrich Merz për paralajmërimet ndaj politikave të Izraelit në Bregun Perëndimor, duke thënë se Gjermania duhet të fokusohet në përgjegjësinë e saj historike në vend që të “predikojë moral”.

Ndërkohë, presidenti Isaac Herzog mbajti një ton më bashkues, duke bërë thirrje për unitet kombëtar dhe duke paralajmëruar për kërcënimet e vazhdueshme nga Irani dhe rritjen e antisemitizmit global, raportoi Ynet.

Ai u bëri thirrje liderëve botërorë të kalojnë përtej retorikës dhe të ndërmarrin hapa konkretë për mbrojtjen e komuniteteve hebraike.

Ceremonitë e Ditës së Kujtimit të Holokaustit në të gjithë Izraelin theksuan njëkohësisht kujtesën për mizoritë e së kaluarës dhe sfidat aktuale të sigurisë.

Me më shumë se 100,000 të mbijetuar të Holokaustit që jetojnë ende në Izrael, zyrtarët theksuan rëndësinë e ruajtjes së historive të tyre, ndërsa përballen me rreziqet moderne.

Shifra marramendëse, 279 miliardë dollarë kanë shkuar dëmet në Iran nga lufta!

Tuesday, 14 April 2026 19:57

• Written by Mexhis

Irani ka bërë të ditur se vlerësimet fillestare për humbjet nga lufta arrijnë në rreth 270 miliardë dollarë, ndërsa një zëdhënëse e qeverisë paralajmëroi se kjo shifër është ende paraprake dhe kostoja përfundimtare pritet të jetë më e lartë.

Fatemeh Mohajerani e dha këtë vlerësim gjatë një interviste për agjencinë ruse RIA Novosti, raportoi agjencia iraniane e lajmeve Tasnim.

“Një nga çështjet që po ndjek ekipi ynë negociator, dhe që është trajtuar gjithashtu në bisedimet e Islamabadit, është ajo e reparacioneve të luftës. Dëmet zakonisht duhen vlerësuar në disa nivele. Humbjet e Iranit nga sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit aktualisht vlerësohen rreth 270 miliardë dollarë,” u shpreh ajo.