Vance zhvendos Rubion dhe Hegsethin nga vëmendja: pse Trump po i jep më shumë hapësirë zëvendëspresidentit?
JD Vance nuk donte që lufta me Iranin të fillonte. Megjithatë, atij i është besuar detyra për ta përfunduar atë. “Tani kjo është përgjegjësia e Vance,” tha një figurë pranë administratës, teksa zëvendëspresidenti mbërriti këtë fundjavë në hotelin luksoz Serena në Islamabad për takimin më të lartë ballë për ballë mes SHBA-së dhe Iranit që nga viti 1979.
Por bisedimet nuk shkuan sipas planit. Zëvendëspresidenti u largua nga Pakistani herët të dielën, pasi 21 orë negociata nuk arritën të sjellin një përparim.
Duke folur me gazetarët përpara largimit, Vance u duk disi i frustrar teksa theksoi se pala amerikane kishte qenë “shumë fleksibile” dhe kishte vepruar me “mirëbesim”, por iranianët kishin refuzuar të pranonin “ofertën më të mirë dhe përfundimtare” të administratës. SHBA kërkon që Teherani të heqë dorë nga programi i armëve bërthamore, ndërsa Irani ka paralajmëruar kundër “kërkesave të tepruara”.
Ndërsa pasiguria mbizotëron mbi hapat e ardhshëm, zëvendëspresidenti ka arsye të shumta për t’u ndier i zhgënjyer, në fund të fundit, ai kishte tentuar ta bindte Presidentin që të mos godiste Iranin që në fillim.
Vetë prania e tij në krye të delegacionit amerikan është një shenjë e ndryshimit të balancave të pushtetit në këtë konflikt, gjashtë javë pas nisjes së tij.
Në ditët e para, zëvendëspresidenti u akuzua se mbante profil të ulët, duke shmangur vëmendjen mediatike që zakonisht e kërkon. Në të kundërt, sekretari i shtetit Marco Rubio dhe sekretari i luftës Pete Hegseth ishin pothuajse vazhdimisht pranë presidentit.
Roli i shtuar i Vance në luftë vjen pas një jave që edhe për standardet e Presidentit Trump ishte e jashtëzakonshme. Presidenti kaloi nga kërcënimi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” në shpalljen e një armëpushimi.
Detyra e zëvendëspresidentit ishte të ngushtonte hendekun mes dy palëve dhe të gjente një rrugë nga armëpushimi i brishtë drejt një paqeje më të qëndrueshme. Edhe pse kjo nuk u arrit gjatë kohës së tij në Islamabad, ka gjasa që ai të thirret sërish. Mosmarrëveshja aktuale për armët bërthamore është një çështje që edhe disa nga krahu më izolacionist i MAGA e kuptojnë; ka shumë pak tolerancë për një Iran me armë bërthamore.
Edhe para se të mbërrinte, kishte shenja se misioni mund të ishte i pamundur. Shqetësimet për sigurinë në vendin pritës, Pakistanin, fillimisht vunë në dyshim pjesëmarrjen e Vance. Iranianët bënë kërkesa të minutës së fundit, si lirimi i aseteve të tyre të ngrira, një version i ri i “paguan për të marrë pjesën”. Një zyrtar amerikan hodhi poshtë pretendimet se këto kërkesa ishin pranuar.
Tani që bisedimet përfunduan pa marrëveshje, ka skepticizëm nëse lufta është pranë fundit, dhe nëse jo, deri ku do ta çojë botën strategjia e rrezikshme e Trump. Përgjigjja për këtë varet nga kë do të zgjedhë presidenti të dëgjojë.
Këtu ndryshimi mes mandatit të parë dhe të dytë të Trump është thelbësor. Herën e parë, ai ishte i rrethuar nga figura që shpesh nuk pajtoheshin me të. Disa përpiqeshin madje të pengonin axhendën e tij. Të tjerë e shihnin si detyrë të ofronin një këndvështrim kundërshtues.
Herën e dytë, besnikëria është pasuria më e vlefshme: presidenti është i rrethuar nga këshilltarë dhe anëtarë kabineti që i nënshtrohen atij.
Susie Wiles, shefja e stafit, vlerësohet gjerësisht për drejtimin e një Shtëpie të Bardhë që ka shmangur shumë nga kaosi dhe rotacioni i stafit të mandatit të parë. Për ta arritur këtë, ajo është vlerësuar sepse nuk ka tentuar të imponojë axhendën e saj politike. Në vend të kësaj, siç u shpreh një figurë e MAGA-s, ajo bën që “trenat të ecin në kohë”.
Pra, kush është aty për t’i thënë Trump-it atë që ai mund të mos dëshirojë ta dëgjojë?
Historia që qarkulloi më shumë javën e kaluar në qarqet e brendshme të Uashingtonit nuk ishte konferenca e papritur për shtyp e Melania Trump për Jeffrey Epstein, por njoftimi për një libër të ri, “Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump”, nga gazetarët e New York Times, Maggie Haberman dhe Jonathan Swan.
Edhe pse Trump shpesh e kritikon NYT, ai është një lexues i rregullt. Sekretarja e tij për shtyp, Karoline Leavitt, e konfirmoi këtë në një bisedë publike.
Trump ka qenë gjithmonë i apasionuar pas lajmeve që nga koha kur ishte biznesmen në Nju Jork. Edhe mediat që ai sulmon, i ndjek nga afër, shpesh duke u ankuar për vendosjen e artikujve ose hapësirën që u jepet politikave të tij. Ai lexon dhe ndjek vazhdimisht lajmet; ndihmësit i përgatisin përmbledhje, shpesh me theks te aspektet pozitive.
Libri i ri, nga dy prej kronikanëve më të njohur të Trump, nuk del deri në fund të qershorit, por premton të tregojë historinë e një presidenti të pakufizuar. Një fragment paraprak përshkruan ngjarjet që çuan në vendimin për të goditur Iranin, duke zbuluar se Benjamin Netanyahu u lejua në “Situation Room” në Shtëpinë e Bardhë për një prezantim njëorësh ku argumentoi se Irani ishte gati për ndryshim regjimi. Ai madje prezantoi figura që mund ta zëvendësonin regjimin, përfshirë Reza Pahlavi, djalin në mërgim të shahut të fundit të Iranit.
Reagimet e ekipit të Trump ishin të ndryshme. Ekspertët e inteligjencës i konsideruan pretendimet e Netanyahu-t si tepër optimiste, madje qesharake, ose siç e përktheu Rubio: “me fjalë të tjera, janë budallallëqe”. Hegseth ishte më agresivi.
Rubio mbajti një qasje pragmatike, pa dëshirë për luftë të plotë, por me nevojën për të ushtruar presion ndaj Iranit. Gjenerali Dan Caine mbajti një qëndrim neutral, duke paralajmëruar për rreziqe praktike: shterimin e armëve, mbylljen e Ngushticës së Hormuzit dhe vështirësinë për të parashikuar reagimin e Iranit.
Vetëm Vance doli qartësisht kundër idesë, duke paralajmëruar për rreziqet rajonale dhe për mbështetjen e votuesve të Trump. Edhe pse paraqiti disa argumente kundër goditjeve dhe sugjeroi që ato të ishin të kufizuara, ai në fund tha se do të pranonte çdo vendim të presidentit.
Disa muaj më vonë, ndërsa SHBA ka arritur disa nga objektivat e saj, përfshirë eliminimin e Ajatollahut dhe goditjen e objektivave kyçe iraniane, shumë nga paralajmërimet janë realizuar.
Nuk ka pasur kryengritje të madhe. Zyrtarët e mbrojtjes shqetësohen se, kur Presidenti kërcënoi në janar të mbështeste protestuesit, shumë iranianë të rinj dolën në rrugë dhe humbën jetën.
Një nga arsyet pse Vance është në qendër të negociatave është mosbesimi i iranianëve ndaj Steve Witkoff, i dërguari i paqes i Trump, i cili ndodhet në Pakistan bashkë me Jared Kushner, por nuk drejton bisedimet.
“Dy herët e fundit që punuan me Witkoff, gjithçka dështoi,” tha një diplomat. Burime pranë bisedimeve thonë se stili i tij i negociatave “si në pasuri të paluajtshme” nuk përputhet me qasjen e detajuar të iranianëve. Vance shihet si më neutral, pjesërisht për shkak të prirjeve të tij izolacioniste, por kjo ende nuk ka sjellë rezultate të ndryshme.
Me ndryshimin e regjimit tashmë të pamundur, operacioni po kthehet në një strategji “prerje bari”, një term izraelit që nënkupton dobësimin periodik të kapaciteteve të armikut për të parandaluar rigrupimin. Megjithatë, ekspertët amerikanë thonë se ende nuk është e qartë sa efektive ka qenë kjo strategji.
Ndërsa SHBA ka goditur shumë objektiva, pyetja mbetet: ku e lë kjo situatën strategjikisht dhe çfarë konfliktesh të tjera mund të përfshihen. “Edhe nëse kjo mbaron brenda dy javësh, pasojat do të ndihen për vite,” tha një burim pranë administratës.
Edhe nëse lufta përfundon shpejt dhe Trump shpall fitore, ekziston ndjesia se këto gjashtë javë do të ndikojnë në dekadën e ardhshme.
Zyrtarët flasin për pasoja ndaj vendeve që, sipas Trump, nuk mbështetën mjaftueshëm SHBA-në. Po bëhen krahasime me luftën e Yom Kippur të vitit 1973.
Disa druhen për përshkallëzim në Kubë ose Grenlandë. Aleatët e Trump thonë se rasti i Iranit tregon se SHBA nuk mund të mbështetet te Evropa për përdorimin e bazave.
Pastaj është Ukraina. Ideja ishte që paqja të arrihej deri në qershor. Nëse Trump kërkon një sukses, mund të jetë përfundimi i luftës në Ukrainë, ndoshta duke i kërkuar Zelenskyt të heqë dorë nga territore.
Dhe në atë pikë, Trump nuk ka gjasa të tolerojë shumë ndërhyrje nga aleatët evropianë apo nga kushdo tjetër në ekipin e tij. Historia e një Trump-i të pakufizuar duket se ka ende shumë kapituj për t’u shkruar. / The Times
