“Myslimanët s'kanë vend në Amerikë!” – Deklarata tronditëse e kongresmenit amerikan që ndezi reagimet

Tuesday, 10 March 2026 14:02

• Written by Mexhis

Një deklaratë e fortë dhe shumë e diskutueshme e një kongresmeni republikan amerikan ka shkaktuar reagime të ashpra në politikën amerikane dhe në rrjetet sociale.

Kongresmeni republikan nga Tennessee, Andy Ogles, shkroi në rrjetin social X se “myslimanët nuk i përkasin shoqërisë amerikane”, një deklaratë që u kritikua menjëherë si islamofobike nga politikanë dhe organizata të shumta.

Në postimin e tij, Ogles shtoi gjithashtu një tjetër deklaratë provokuese:

“Muslims don't belong in American society. Pluralism is a lie.” (“Myslimanët nuk i përkasin shoqërisë amerikane. Pluralizmi është një gënjeshtër.”)

Deklarata erdhi në një moment tensioni politik në SHBA dhe sipas raportimeve u publikua në të njëjtën ditë kur në New York u hetua një incident me eksploziv që autoritetet dyshojnë se ishte i frymëzuar nga ISIS.

Propozim për ndalim hyrjeje të qytetarëve nga vendet myslimane

Kongresmeni republikan ka bërë edhe më parë deklarata të ashpra ndaj Islamit dhe komunitetit mysliman. Ai ka njoftuar se planifikon të paraqesë një projektligj që synon ndalimin e hyrjes në SHBA për qytetarët nga disa vende me shumicë myslimane, duke argumentuar se ato përbëjnë rrezik për sigurinë kombëtare.

Sipas raportimeve, lista e vendeve që mund të preken nga një ndalim i tillë përfshin shtete si Irani, Siria, Libia, Jemeni dhe të tjera.

Ogles gjithashtu ka bërë thirrje që në disa raste të shqyrtohet edhe heqja e shtetësisë dhe deportimi i disa qytetarëve të natyralizuar myslimanë, gjë që ka ndezur debat të fortë në SHBA.

Reagime të ashpra nga demokratët

Deklaratat e tij u dënuan menjëherë nga politikanë demokratë dhe organizata të të drejtave civile.

Disa prej tyre i cilësuan komentet e tij si “të neveritshme dhe të papranueshme për një vend si SHBA”, ndërsa kërkuan që drejtuesit republikanë të distancohen nga retorika e tij.

Në reagimet publike u theksua se retorika e tillë rrezikon të nxisë urrejtje dhe tensione fetare në një shoqëri që historikisht është ndërtuar mbi pluralizmin.

Pjesë e një trendi më të gjerë retorike anti-myslimane

Analiza të mediave amerikane tregojnë se deklarata e Ogles nuk është një rast i izoluar. Sipas disa studimeve mediatike, gati 100 ligjvënës republikanë kanë publikuar këtë vit postime negative ndaj Islamit ose myslimanëve në rrjetet sociale.

Kjo ka ringjallur debatin në SHBA për rritjen e retorikës islamofobike në politikën amerikane dhe për ndikimin që ajo mund të ketë në klimën shoqërore dhe politike të vendit.

Pse bllokimi i Hormuzit mund të kërcënojë furnizimin global me ushqime

Tuesday, 10 March 2026 14:02

• Written by Mexhis

Të paktën 10 anije janë sulmuar në Ngushticën e Hormuzit që kur armiqësitë në Gjirin Persik nisën më 28 shkurt, dyshohet se shumë marinarë kanë humbur jetën në sulmin e fundit iranian ndaj një anije rimorkiator me flamur të Emirateve të Bashkuara Arabe, e cila ishte dërguar për të ndihmuar një anije kontejnerësh.

Edhe pse SHBA-ja ofron shoqërim detar dhe një program sigurimi prej 20 miliardë dollarësh për tankerët e naftës, të dhënat nga platformat që ndjekin trafikun detar tregojnë se qindra anije mbeten të bllokuara në të dy anët e kësaj rruge ujore.

Primet e sigurimit dhe tarifat e transportit të mallrave janë rritur ndjeshëm, duke i shtyrë kompanitë e transportit detar të ndalojnë operacionet.

Përveçse trajton pothuajse 30% të eksporteve botërore të naftës dhe 20% të furnizimit me gaz natyror, deri në 30% e eksporteve globale të plehrave kimike kalojnë gjithashtu përmes hyrjes së vetme të Gjirit Persik drejt oqeanit të hapur, një faktor i rëndësishëm për prodhimin ushqimor në botë.

Armiqësitë në Hormuz tashmë po mbjellin farat e inflacionit.

Çmimi i uresë, një lloj plehu kimik, është rritur në më shumë se 600 dollarë për ton, nga 450 dollarë që ishte javën e kaluar.

Menelaos Ydreos, sekretar i përgjithshëm i International Gas Union, pranoi se ndikimi kryesor i ndërprerjeve do të jetë te nafta dhe gazi, por theksoi natyrën dykahëshe të tregtisë në këtë ngushticë.

“Ka një sasi të konsiderueshme ushqimesh që hyn në rajon dhe që tani është ndërprerë. Ky ushqim nuk shërben vetëm për të përmbushur nevojat rajonale, por në disa raste edhe rieksportohet më tej,” tha Ydreos.

Por ai ngriti gjithashtu alarmin për ndikimin në shumë industri të tjera.

“Petrokimikatet janë të nevojshme për farmaceutikën, për plastikat dhe për shumë produkte të tjera. Mendoj se duhet ta shohim ndërprerjen në tërësinë e saj dhe jo thjesht si një çështje gazi dhe nafte. Në fakt, është shumë më e rëndë se kaq.”

Motori që ushqen botën

Gjiri Persik është një motor kyç që ushqen prodhimin ushqimor global, duke furnizuar disa nga eksportet më të mëdha në botë të plehrave azotike.

Sipas International Food Policy Research Institute (IFPRI), Katari, Arabia Saudite, Bahreini dhe Omani prodhojnë së bashku 15 milionë tonë metrikë në vit ure, fosfat diamonium (DAP) dhe amoniak anhidër.

Vende si India, SHBA-ja, Brazili dhe Australia mbështeten shumë te këto eksporte për të ruajtur rendimentet bujqësore.

Ekziston gjithashtu një lidhje e fortë me çmimet e gazit natyror. Gazi natyror përbën rreth 70% të kostos së prodhimit të plehrave azotike, ndaj një rritje e çmimeve në tregun e naftës do të reflektohej edhe në çmimet e plehrave kimike.

Por ndërsa rezervat dhe inventarët ofrojnë njëfarë mburoje për çmimet e naftës që të përballojnë goditjet në afat të shkurtër, tregjet e plehrave kimike kanë më pak hapësirë mbrojtëse.

Joseph Glauber, studiues i lartë emeritus në IFPRI-së, shpjegoi: “Shumë produkte plehrash mund të ruhen lehtësisht, por për shkak se kanë vlerë shumë të lartë krahasuar me lëndën bazë (p.sh. gazin natyror), dhe për faktin që gazi natyror prodhohet gjatë gjithë vitit, kostot e ruajtjes e bëjnë më ekonomike blerjen e tyre sipas nevojës.”

Porositë varen nga kërkesa sezonale, e cila përputhet me ciklet e mbjelljes dhe me kushtet e motit. Kjo do të thotë se inventarët e plehrave kimikë zakonisht prodhohen sipas porosisë dhe janë të destinuara për dërgesë të menjëhershme.

“Në SHBA, prodhuesit shpesh blejnë plehra dhe kimikate bujqësore në vjeshtë, për të siguruar furnizime të mjaftueshme për mbjelljen,” shtoi ai.

Shije e hidhur: Produktet ushqimore që mund të shtrenjtohen

Pra, cilat produkte ushqimore mund të bëhen më të shtrenjta?

Nëse armiqësitë në Ngushticën e Hormuzit zgjasin, mund të ndodhë që produktet bazë ushqimore si gruri, misri, buka, makaronat dhe patatet të shiten me çmime më të larta në supermarkete në të gjithë botën.

Produktet që prishen shpejt, si bulmeti dhe prodhimet e detit, mund të ndikohen gjithashtu. Ndërkohë, çmimet e vajit të sojës dhe të ushqimit për kafshë mund të rriten, gjë që mund t’i detyrojë fermerët të ndryshojnë planet e prodhimit.

Megjithatë, nuk ka arsye për panik për momentin, pasi ekspertë si Glauber presin vetëm një ndikim të vogël në afat të shkurtër. Faktori më i rëndësishëm mbetet çmimi i naftës.

“Çmimet më të larta të naftës dhe të energjisë në përgjithësi mund të rrisin kostot në shitjen me pakicë, pasi rriten kostot e transportit dhe të përpunimit pas fazës së prodhimit në fermë. Kjo mund të rigjallërojë inflacionin e çmimeve të ushqimeve me kalimin e kohës,” tha Glauber.

E njëjta gjë vlen edhe për sigurinë ushqimore. Jashtë Gjirit Persik, shqetësimet për pasigurinë ushqimore mbeten ende të kufizuara. Megjithatë, kjo mund të ndryshojë nëse Hormuzi mbetet i bllokuar për një periudhë të gjatë./MONITOR

Dita 11 – Gjithçka duhet të dini sot për luftën SHBA-Izrael kundër Iranit

Tuesday, 10 March 2026 14:02

• Written by Mexhis

Në javën e dytë të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, Teherani vazhdon të përjetojë “disa nga bombardimet më intensive” gjatë natës.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të hënën se lufta mund të përfundojë “shumë shpejt”, duke shtuar se ai “nuk është i kënaqur” me udhëheqësin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamenei.

Qindra mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për Mojtaban, i cili pasoi të atin, ajatollah Ali Khamenei.

Ja çfarë dihet deri tani.

Në Iran

Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi tha të martën se Irani do të vazhdojë të luftojë për aq kohë sa të jetë e nevojshme, duke hedhur dyshime mbi këmbënguljen e Trump se konflikti do të përfundojë “së shpejti”.

Agjencia iraniane e lajmeve ISNA raportoi se pesë persona janë vrarë dhe disa të tjerë janë plagosur nga një sulm ajror SHBA-Izrael që goditi një ndërtesë banimi në qytetin Arak, në perëndim të Iranit.

Pavarësisht bombardimeve të vazhdueshme, mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të shprehur solidaritet me Mojtaba Khamenei, në atë që mbështetësit e tij e përshkruan si një mesazh sfide ndaj vendeve që po sulmojnë Iranin.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane tha të hënën se SHBA synon të “copëtojë vendin” dhe të “marrë naftën”.

Zëvendësministri i Jashtëm Kazem Gharibabadi deklaroi se disa vende, përfshirë Kinën, Rusinë dhe Francën, kanë kontaktuar Iranin për një armëpushim, raportoi televizioni shtetëror iranian.

Një sulm ndaj ndërtesave të banimit në lindje të Teheranit vrau të paktën 40 persona, ndërsa sulmet e mëparshme ndaj objekteve të naftës mbuluan kryeqytetin me tym toksik. Irani thotë se lufta ka vrarë më shumë se 1,255 persona dhe ka plagosur rreth 10,000 të tjerë.

Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, premtoi një “përgjigje të ashpër” ndaj sulmeve mbi zonat e banuara.

Trump u tha gazetarëve se SHBA është “plotësisht në dijeni” nëse Irani ka aktivizuar të ashtuquajturat “qeliza të fjetura” në territorin amerikan – operativë të fshehtë që jetojnë në një vend dhe mund të aktivizohen për të kryer sulme.

Në vendet e Gjirit

Të martën Kuvajti, Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Bahreini raportuan se kanë interceptuar raketa dhe dronë iranianë.

Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes së Arabisë Saudite tha se ushtria saudite ka rrëzuar një dron në lindje të provincës Al-Kharj. Mbrojtja Civile saudite njoftoi gjithashtu se një dron ka rënë në një zonë banimi në qytetin Az Zulfi, në provincën e Riadit, duke shkaktuar “dëme materiale të kufizuara dhe pa të lënduar”.

Ministria e Jashtme saudite paralajmëroi se sulmet e vazhdueshme iraniane do të çojnë në përshkallëzim të mëtejshëm dhe do të kenë ndikim serioz në marrëdhëniet mes dy vendeve.

Në Bahrein, një grua 29-vjeçare u vra dhe tetë persona u plagosën kur një ndërtesë banimi në kryeqytetin Manama u godit. Kompania ajrore Gulf Air njoftoi se të gjitha fluturimet mbeten të pezulluara për shkak të mbylljes së hapësirës ajrore të Bahreinit.

Në Emiratet e Bashkuara Arabe, sistemet e mbrojtjes ajrore po përballen me një numër raketash dhe dronësh që vijnë nga Irani.

Në Kuvajt, gjashtë dronë u interceptuan të martën.

Australia njoftoi se do të vendosë një avion ushtarak mbikëqyrjeje në Lindjen e Mesme dhe do të dërgojë raketa në Emiratet e Bashkuara Arabe, por pa dërguar trupa tokësore.

Australia gjithashtu u ka dhënë viza pesë futbollisteve iraniane që mund të përballeshin me ndëshkime në vendin e tyre pasi nuk kënduan himnin kombëtar para ndeshjes së parë të Kupës së Azisë.

Në SHBA

Trump bëri disa deklarata të gjera të hënën mbi operacionet ushtarake amerikane në Iran. Ai tha se lufta do të përfundojë “shumë shpejt”, megjithëse sqaroi se nuk do të përfundojë brenda kësaj jave.

Sipas Trump, SHBA ka goditur më shumë se 5,000 objektiva, duke shkatërruar marinën dhe forcën ajrore iraniane, si dhe 80-90% të lëshuesve të raketave të vendit.

Ai tha gjithashtu se kapacitetet iraniane për dronë janë reduktuar ndjeshëm dhe se objektet e prodhimit të tyre janë nën sulm.

Megjithatë, ai u tha ligjvënësve republikanë se SHBA “nuk ka fituar mjaftueshëm” dhe po kërkon një “fitore përfundimtare”.

Trump konfirmoi gjithashtu vdekjen e një ushtari të shtatë amerikan në luftime.

Ai dhe presidenti rus Vladimir Putin diskutuan të hënën për luftën në Iran dhe perspektivat për paqe në Ukrainë, pak orë pasi Kremlini paralajmëroi për një krizë globale energjetike.

Në Izrael

Ushtria iraniane tha se ka kryer një sulm me dron ndaj një rafinerie nafte dhe gazi në Haifa, sipas agjencisë iraniane Tasnim.

Ushtria izraelite njoftoi se ka identifikuar lëshimin e raketave nga Irani drejt Izraelit dhe se po përpiqet t’i interceptojë ato.

Trump lavdëroi bashkëpunimin SHBA-Izrael, duke thënë se së bashku po “shkatërrojnë armikun”.

Punonjësit e ambulancës raportuan se një burrë vdiq nga plagët e shkaktuara nga copëzat e një rakete pranë aeroportit ndërkombëtar të Tel Avivit, duke e çuar në 11 numrin e viktimave nga sulmet iraniane.

Në Liban, Irak dhe Turqi

Kryeministri i Irakut Mohammed Shia al-Sudani i tha Sekretarit amerikan të Shtetit se hapësira ajrore dhe territori i Irakut nuk përdoren për sulme ndaj vendeve fqinje.

Garda Revolucionare e Iranit deklaroi se ka goditur një bazë të ushtrisë amerikane në Harir, në rajonin kurd të Irakut.

Ushtria izraelite u ka kërkuar sërish banorëve të Libanit jugor të largohen nga shtëpitë e tyre, duke paralajmëruar për sulme ajrore në zonat në jug të lumit Litani.

Numri i të vrarëve nga sulmet izraelite në Liban ka kaluar 486 persona, ndërsa rreth 700,000 njerëz janë zhvendosur.

Një prift maronit katolik, Pierre al-Rahi, u vra nga zjarri i tankeve izraelite në fshatin e krishterë Qlayaa, pasi kishte refuzuar urdhrin për evakuimin e qytetit.

Turqia njoftoi se mbrojtja ajrore e NATO-s rrëzoi një raketë balistike në hapësirën ajrore turke të lëshuar nga Irani – incidenti i parë i këtij lloji.

Infrastruktura dhe tregjet e energjisë

Presidenti rus Vladimir Putin tha se Rusia është e gatshme të bashkëpunojë sërish me klientët evropianë për të përballuar një krizë globale energjetike.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se Franca dhe aleatët e saj po përgatisin një mision për të rihapur Ngushticën e Hormuzit.

Bombardimi i objekteve të naftës në Iran ka rritur çmimet globale të naftës dhe gazit, duke bërë që ministrat e financave të G7 të deklarojnë se janë gati të përdorin rezervat energjetike për të stabilizuar tregjet.

Konflikti ka goditur rëndë tregjet globale, duke detyruar disa vende të Gjirit të ndalin përkohësisht prodhimin e naftës dhe gazit dhe duke shkaktuar rritje të çmimeve të karburanteve.

Çmimi i naftës bruto ra në rreth 90 dollarë për fuçi, pasi Trump paralajmëroi për intensifikim të sulmeve ndaj Iranit nëse Teherani bllokon rrjedhën e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit, një ditë pasi kishte arritur pothuajse 120 dollarë për fuçi.

Raketa mbi Turqi, Irani reagon: “Nuk është lëshuar nga territori ynë”

Tuesday, 10 March 2026 14:02

• Written by Mexhis

Një incident i pazakontë ushtarak ka shkaktuar tensione të reja në rajon, pasi Turqia deklaroi se një raketë balistike që kishte hyrë në hapësirën e saj ajrore u neutralizua nga sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s në Mesdheun Lindor.

Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, përfshirë Al Jazeera, autoritetet turke kanë njoftuar se raketa kishte kaluar mbi Irak dhe Siri përpara se të afrohej në hapësirën ajrore turke, ku u interceptua nga mbrojtja ajrore e aleancës.

Pas incidentit, burime nga Ministria e Jashtme e Turqisë thanë se ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan zhvilloi një bisedë me homologun e tij iranian Abbas Araghchi për të sqaruar situatën.

Sipas këtyre burimeve, diplomati iranian i ka thënë Ankarasë se raketat që kanë hyrë në hapësirën ajrore turke nuk janë lëshuar nga Irani, duke shtuar se autoritetet iraniane do të kryejnë një hetim të plotë për incidentin.

Ngjarja ndodh në një moment tensioni të lartë në Lindjen e Mesme, pas përshkallëzimit të konfliktit mes Izraelit dhe Iranit dhe shkëmbimeve të vazhdueshme të sulmeve në rajon. Autoritetet turke kanë theksuar se çdo kërcënim ndaj hapësirës ajrore të vendit do të trajtohet me vendosmëri, ndërsa diplomacia mes Ankarasë dhe Teheranit pritet të vazhdojë për të zbardhur origjinën e raketës.