SKANDAL? Muzeu Britanik heq “Palestinën” nga hartat historike, akademikët flasin për fshirje sistematike të identitetit
Muzeu Britanik ka hequr referencat ndaj Palestinës nga ekspozitat e tij për Lindjen e Mesme të lashtë, një veprim që është dënuar nga studiues dhe aktivistë si pjesë e asaj që ata e përshkruajnë si një sulm “sistematik” ndaj identitetit dhe historisë kulturore palestineze.
Muzeu hoqi termin nga ekspozitat mbi Egjiptin e lashtë dhe fenikasit, duke argumentuar se fjala nuk ishte “kuptimplotë” si term gjeografik historik në atë kontekst.
Sipas The Telegraph, ky veprim pasoi një letër nga grupi i diskutueshëm pro-izraelit UK Lawyers for Israel (UKLFI).
Në letrën drejtuar drejtorit të muzeut, Nicholas Cullinan, UKLFI argumentoi se përdorimi i termit Palestinë në ekspozita “ka efektin e përbërë të fshirjes së mbretërive të Izraelit dhe të Judesë” dhe “ri-kornizon origjinën e izraelitëve dhe të popullit hebre si gabimisht të dalë nga Palestina”.
Grupi kundërshtoi në mënyrë të veçantë etiketat në ekspozitat që mbulonin periudhën 1700–1500 p.e.s., të cilat i referoheshin bregdetit lindor të Mesdheut si “Palestinë” dhe përshkruanin popullin Hyksos si me “prejardhje palestineze”.
Këto etiketa tashmë janë ndryshuar dhe lexojnë “Kanaan” dhe “prejardhje kanaanite”.
Një zëdhënës i Muzeut Britanik mohoi se ky veprim erdhi si përgjigje ndaj ankesës së UKLFI.
Ai deklaroi se termi – një nga emërtimet më të hershme që lidhen me rajonin përgjatë Mesdheut lindor – është “i përshtatshëm për Levantin jugor” vetëm në gjysmën e dytë të mijëvjeçarit të dytë p.e.s.
“Ne përdorim terminologjinë e OKB-së në hartat që paraqesin kufijtë modernë, për shembull Gaza, Bregu Perëndimor, Izraeli, Jordania, dhe i referohemi ‘palestinez’ si identifikues kulturor ose etnografik kur është e përshtatshme”, shtoi zëdhënësi.
Megjithatë, akademikë që folën për Middle East Eye thanë se “Palestina e lashtë” është një term historikisht i saktë për rajonin në antikitet.
“Unë përdor termin ‘Palestina e lashtë’ shpesh në kërkimin tim dhe do të vazhdoj ta bëj këtë”, tha Marchella Ward, pedagoge e studimeve klasike në Open University në Mbretërinë e Bashkuar.
Ajo shtoi se pretendimet se termi është i vonë ose i paligjshëm janë një “gënjeshtër” që synon “fshirjen e palestinezëve dhe mbështetjen e gjenocidit të vazhdueshëm të Izraelit kundër tyre”.
Grupi i fushatës Energy Embargo for Palestine akuzoi muzeun për hipokrizi, duke thënë se ai e paraqet veten si rojtar të artefakteve dhe si “institucioni i vetëm i aftë për t’i ruajtur, mbrojtur dhe ‘komunikuar objektivisht’ historinë e tyre”.
“Dhe megjithatë, pasi ka grabitur artefakte palestineze nga e gjithë Lindja e Mesme, tani po përgatitet pa hezitim të rishkruajë historinë, të fshijë Palestinën dhe miliona njerëzit e saj nga librat e historisë”, tha grupi në një deklaratë dërguar MEE.
“Një model shumë i qartë”
Studiues dhe aktivistë i thanë MEE se Muzeu Britanik është një nga shumë institucione publike, përfshirë këshilla bashkiakë dhe spitale, që janë shënjestruar nga UKLFI.
Më herët këtë muaj u raportua se Encyclopaedia Britannica kishte ndryshuar disa zëra në Britannica Kids lidhur me Palestinën, përfshirë heqjen e termit nga hartat e rajonit, pas presionit nga UKLFI.
Në shkurt 2023, spitali Chelsea and Westminster në Londër hoqi një vepër arti të krijuar nga nxënës shkollash në Gaza. Drejtoresha e UKLFI, Caroline Turner, pretendoi se veprimi erdhi si përgjigje ndaj “ankesave të pacientëve”. Por një kërkesë për informacion publik e detyroi spitalin të pranojë se ankesa e vetme e paraqitur ishte nga vetë UKLFI.
Në janar, edhe Open University iu nënshtrua kërkesës së grupit për të hequr termin “Palestina e lashtë” nga materialet e ardhshme mësimore dhe për të shtuar sqarime në përmbajtjen ekzistuese, duke e cilësuar atë si “problematike”.
Në shkurt, stafi i universitetit i shkroi zëvendëskancelarit duke kërkuar që institucioni të tërhiqte angazhimet, duke theksuar se ato mund të përbënin shkelje të detyrimeve sipas Aktit për Arsimin e Lartë (Liria e Fjalës) 2023.
Një bazë e dhënash e ardhshme, e përpiluar nga European Legal Support Centre (ELSC), dokumenton 900 incidente të represionit anti-palestinez në Mbretërinë e Bashkuar mes janarit 2019 dhe gushtit 2025.
Ajo zbuloi se UKLFI shfaqet në 128 prej këtyre rasteve “si aktor i drejtpërdrejtë i represionit ose si aktor nxitës, veprimet e të cilit shtyjnë vendet e punës, universitetet dhe institucione të tjera të shtypin më tej solidaritetin me Palestinën”.
Giovanni Fassina, drejtor ekzekutiv i ELSC, tha se shënjestrimi i Muzeut Britanik nga UKLFI “nuk është befasues” dhe është pjesë e një “modeli shumë të qartë” që grupi ka ndjekur vitet e fundit, duke ushtruar presion ndaj institucioneve publike me argumente ligjore “mashtruese”.
“Ajo që tregojmë është se UKLFI i nis këto sulme duke dërguar letra që kërcënojnë me veprime ligjore ose duke pretenduar shkelje të ligjit britanik”, tha Fassina për MEE.
“Në shumicën e rasteve, institucionet i përmbushin këto kërkesa ose ndryshojnë sjelljen e tyre”, shtoi ai.
“Ajo që është befasuese dhe e turpshme është se institucione, organe publike si Muzeu Britanik, përkulen përballë këtij presioni”, theksoi Fassina.
ELSC, së bashku me Public Interest Law Centre (PILC), kanë paraqitur një ankesë kundër UKLFI pranë Autoritetit Rregullator të Avokatëve (SRA) për përdorimin e padive strategjike kundër pjesëmarrjes publike (SLAPP) për të shtypur shprehjet e solidaritetit me Palestinën.
Sipas ankesës, SLAPP janë “veprime ligjore, ose kërcënime me veprime ligjore, zakonisht të ndërmarra nga individë ose entitete të fuqishme për të frikësuar, heshtur ose ndëshkuar kritikët”.
ELSC dhe PILC gjithashtu kërkuan që grupi të rregullohet si firmë ligjore.
Në korrik 2025, Middle East Eye raportoi se Komisioni Britanik i Bamirësive kishte konfirmuar se po hetonte krahun bamirës të UKLFI, pas ankesave të paraqitura nga Cage International dhe Led By Donkeys.
“Bashkëpunëtorë në një projekt politik”
Ward theksoi se institucionet që përkulen para këtij presioni “ndihmojnë dhe bashkëpunojnë me gjenocidin e Izraelit ndaj palestinezëve, duke pranuar të fshijnë historinë e tyre”.
“Rishkrimi i historisë ka luajtur gjithmonë një rol të rëndësishëm në pushtim dhe gjenocid. Në vetë Palestinën, kjo merr formën e kolonizimit dhe shkatërrimit të vendeve arkeologjike”, tha ajo për MEE.
“Por këto akte dhune nuk mjaftojnë për të prodhuar narrativën historike të nevojshme për gjenocid”, shtoi Ward, duke vënë në dukje se “historianët, muzetë dhe universitetet funksionojnë si bashkëpunëtorë në projektin politik që Izraeli po ndjek”.
Gjatë ofensivës së tij në Gaza, forcat izraelite kanë shkatërruar plotësisht ose pjesërisht mbi 316 vende dhe ndërtesa arkeologjike në enklavë, shumica që datojnë nga periudha mamluke dhe osmane, si dhe të tjera nga shekujt e hershëm islamikë dhe periudha bizantine.
Ismail al-Thawabteh, drejtues i Zyrës së Medias së Qeverisë në Gaza, tha se sulmet ishin “pjesë e një politike që synon fshirjen e identitetit palestinez” dhe se shkatërrimi i trashëgimisë së Gazës përbën “grabitje të organizuar, praktikë e kriminalizuar sipas ligjit ndërkombëtar dhe e konsideruar si sulm ndaj trashëgimisë kulturore globale”.
Një raport i OKB-së, i publikuar korrikun e kaluar, zbuloi se sulmet izraelite kishin dëmtuar mbi gjysmën e të gjitha vendeve fetare dhe kulturore në Gaza, duke përfunduar se “forcat e sigurisë izraelite e dinin ose duhej të dinin vendndodhjen dhe rëndësinë” e këtyre vendeve dhe “duhej të planifikonin të gjitha operacionet ushtarake për të siguruar që të mos shkaktohej dëm”.
Komisioni shtoi se të gjitha 10 vendet fetare dhe kulturore të hetuara “pësuan shkatërrim shkatërrues, për të cilin komisioni nuk mund të identifikonte një nevojë të ligjshme ushtarake” dhe se “artefaktet u shkatërruan, u hoqën ose u grabitën”.
