Lidhje


Misioni Artemis II drejt Hënës - Astronautët zbulojnë pamje që sytë e njeriut nuk i kanë parë kurrë

 

Misioni i shumëpritur Artemis II po shënon një hap të ri historik në eksplorimin hapësinor, duke dërguar katër astronautë në një udhëtim rreth Hënës që pritet të sjellë zbulime të rëndësishme shkencore. Ekuipazhi, i përbërë nga astronautët e NASA-s Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch, si dhe Jeremy Hansen nga Agjencia Hapësinore Kanadeze, po realizon vëzhgime të paprecedenta të sipërfaqes hënore, përfshirë edhe anën e largët të saj, e cila rrallëherë është parë nga njeriu.

 

Gjatë afrimit me Hënën, astronautët kanë përjetuar atë që kontrolli i misionit e quan “gëzimi i Hënës”, ndërsa falë teknologjisë së avancuar dhe përdorimit të kamerave me zmadhim të lartë, kanë arritur të identifikojnë detaje të veçanta si kratere dhe struktura të panjohura më parë. Një nga zbulimet më të rëndësishme është Pellgu Orientale, një formacion gjigant me diametër rreth 965 kilometra, që përfaqëson një zonë kyçe mes anës së dukshme dhe asaj të fshehtë të Hënës.

 

Ndryshe nga misionet historike Apollo, Artemis II operon në kushte të ndryshme orbitale, duke ofruar një këndvështrim më të plotë të të gjithë diskut hënor. Edhe pse kapsula Orion do të qëndrojë në një distancë më të madhe – rreth 6,500 kilometra nga sipërfaqja – kjo i lejon ekuipazhit të vëzhgojë Hënën në tërësi, duke analizuar forma, ngjyra dhe ndryshime topografike që mund të hedhin dritë mbi historinë e saj gjeologjike.

 

Ekspertët theksojnë se vëzhgimi direkt me sy të lirë mbetet një nga mjetet më të vlefshme shkencore, pasi mund të dallojë nuanca dhe detaje që instrumentet automatike nuk i kapin gjithmonë. Për shembull, ndryshimet e ngjyrave në sipërfaqe mund të tregojnë për procese të vjetra vullkanike dhe përbërjen e brendshme të Hënës.

 

Përgatitja e astronautëve për këtë mision ka qenë intensive, duke përfshirë trajnime në terrene të ngjashme me atë hënor, studime gjeologjike dhe simulime të ndryshme për të maksimizuar vlerën shkencore të çdo vëzhgimi. Gjatë fluturimit, ata do të kalojnë rreth pesë orë duke vëzhguar Hënën dhe duke transmetuar në kohë reale përshkrime të detajuara për shkencëtarët në Tokë.

 

Ky mision pritet të kontribuojë ndjeshëm në kuptimin e historisë së Hënës dhe të sistemit diellor, duke sjellë të dhëna të reja mbi proceset që kanë formësuar sipërfaqen e saj dhe duke hapur rrugën për misione të ardhshme më ambicioze.


Trump trondit botën: ‘I dhamë armë protestuesve në Iran!’ – Akuzat që po i japin oksigjen regjimit në Teheran

 

 

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, thotë se Uashingtoni ka armatosur grupe opozitare iraniane dhe protestues gjatë demonstratave masive kundër qeverisë në dhjetor dhe janar, në të cilat mijëra persona u vranë gjatë shtypjes nga forcat qeveritare.

 

Në një intervistë telefonike të dielën në mëngjes me Trey Yingst në Fox News, presidenti tha se SHBA kishte qenë e përfshirë drejtpërdrejt në përpjekjet për destabilizimin dhe rrëzimin e qeverisë iraniane disa javë përpara se të ndërmerreshin sulmet më 28 shkurt nga SHBA dhe Izraeli në territorin iranian, në një kohë kur negociatorët amerikanë ishin ende në bisedime me zyrtarë të lartë iranianë në Europë.

 

Ndërsa lufta SHBA-Izrael kundër Iranit hyri në ditën e saj të 38-të, të paktën 2,076 persona janë vrarë në Iran dhe 26,000 janë plagosur.

 

“Presidenti Trump më tha se Shtetet e Bashkuara u dërguan armë protestuesve iranianë,” raportoi Yingst në Fox News.

 

“Ai më tha: ‘Ne u dërguam shumë armë. I dërguam te kurdët.’ Dhe presidenti tha se mendon që kurdët i kanë mbajtur ato. Ai vazhdoi: ‘Ne u dërguam armë protestuesve, shumë prej tyre.’”

 

Trump shpesh e ka paraqitur vendimin për të sulmuar Iranin së bashku me Izraelin si të motivuar pjesërisht nga dëshira për të “çliruar” iranianët nga sundimi i Republikës Islamike, pasi kjo shtypi protestat në janar.

 

Por deklaratat e tij ndaj Yingst mund t’u japin peshë pretendimeve të Teheranit se protestat nuk ishin spontane dhe se “terroristë të mbështetur nga jashtë” i kishin nxitur ato. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se deklaratat shpesh kontradiktore të Trump për Iranin e bëjnë të vështirë të përcaktohet me saktësi se deri në çfarë mase SHBA mund të ketë qenë e përfshirë.

 

Çfarë ndodhi gjatë protestave?

 

Protestat nisën më 28 dhjetor mes tregtarëve në qendër të Teheranit, të zemëruar nga kriza ekonomike në thellim dhe rënia e vlerës së rialit iranian.

 

Shpejt ato u përhapën në qytete të mëdha dhe të vogla në të gjithë vendin, duke u shndërruar në protesta mbarëkombëtare, ku qindra mijëra njerëz të të gjitha moshave dolën në rrugë. Disa prej protestuesve nisën të kërkonin ndryshim të qeverisë.

 

Organizatat për të drejtat e njeriut thanë se autoritetet iraniane i shtypën protestat, veçanërisht më 8 dhe 9 janar. Mijëra persona, shumica të rinj, u vranë nga të shtënat dhe plagët me thikë, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë u arrestuan.

 

Autoritetet iraniane gjithashtu ndërprenë internetin “për të fshehur krimet e tyre”, sipas Amnesty International, duke e futur vendin në një errësirë informative për disa ditë.

 

Raportuesja speciale e OKB-së për Iranin, Mai Soto, tha se të paktën 5,000 persona janë vrarë dhe numri real mund të arrijë deri në 20,000.

 

Të paktën katër persona janë ekzekutuar që atëherë në lidhje me protestat, ndërsa disa të tjerë janë në pritje të dënimit me vdekje.

 

Këto protesta ishin më të mëdhatë që nga demonstratat për të drejtat e grave në shtator 2022, pas vdekjes së Mahsa Aminit në paraburgim policor.

 

Çfarë tha qeveria iraniane?

 

Udhëheqësi suprem, Ali Khamenei, pranoi më 17 janar se “disa mijëra” persona u vranë, por fajësoi për këtë grupe të mbështetura nga SHBA dhe Izraeli.

 

Ai akuzoi Trump si “kriminel” dhe si të përfshirë drejtpërdrejt në nxitjen e protestave.

 

Zyrtarët iranianë deklaruan se rreth 5,000 persona u vranë, përfshirë të paktën 500 pjesëtarë të forcave të sigurisë të vrarë nga “terroristë dhe protestues të armatosur”.

 

Çfarë tha SHBA?

 

Trump paralajmëroi Iranin kundër përdorimit të dhunës ndaj protestuesve, duke thënë se SHBA ishte “gati të vepronte”.

 

Ai u tha protestuesve: “Ndihma është rrugës” dhe i inkurajoi ata të “marrin institucionet”.

 

Më vonë, ai lidhi edhe sulmet ndaj Iranit me këto protesta, duke thënë se SHBA po “u jep atë që kërkojnë” iranianëve.

 

A ndikojnë deklaratat e Trump te opozita iraniane?

 

Grupet kurde iraniane kanë mohuar pretendimet se janë armatosur nga SHBA.

 

Zyrtarë të Partisë Demokratike të Kurdistanit të Iranit thanë se deklaratat janë të pavërteta dhe se nuk kanë marrë armë.

 

Edhe grupi tjetër opozitar, Komala, ka mohuar pretendimet.

 

Analisti Neil Quilliam tha se është e vështirë të merret seriozisht deklarata e Trump për shkak të natyrës së paqëndrueshme të deklarimeve të tij, megjithëse nuk përjashtohet mundësia që SHBA të ketë mbështetur në mënyrë indirekte protesta për të nxitur një revoltë.

 

Ai shtoi se deklarata të tilla mund të ndikojnë negativisht në unitetin e opozitës iraniane dhe në përpjekjet për rrëzimin e regjimit.

 

Në përfundim, megjithëse deklaratat e Trump mund të interpretohen si mbështetje për pretendimet e Iranit, nuk ka prova të qarta që SHBA ka armatosur drejtpërdrejt protestuesit, ndërsa situata mbetet e mbushur me kundërshti dhe luftë narrativesh.


Nga Mar-a-Lago në Hormuz: Si ia shiti Netanyahu Trumpit luftën “e lehtë” ndaj Iranit

 

Sipas një analize të publikuar nga Peter Beaumont gazetar i The Guardian, Benjamin Netanyahu duket se e ka paraqitur përpara Donald Trump përballjen me Iranin si një operacion të shpejtë, të kontrollueshëm dhe me rezultat të garantuar. Në një takim në fund të dhjetorit në Mar-a-Lago, kryeministri izraelit jo vetëm që kërkoi mbështetje për një konflikt më të gjerë kundër Teheranit, por e argumentoi këtë si një mundësi politike dhe historike për Trumpin, duke theksuar dobësinë e Iranit dhe mundësinë për rrëzimin e shpejtë të regjimit. Sipas analizës, Netanyahu përdori edhe elementë simbolikë dhe personalë për ta bindur, duke e paraqitur luftën si një fitore të sigurt.

 

Megjithatë, zhvillimet në terren kanë treguar një realitet krejt tjetër. Pas më shumë se një muaji përplasjeje, objektivat kryesore nuk janë arritur: Irani nuk është dobësuar në mënyrë vendimtare dhe regjimi nuk ka dhënë shenja rënieje. Përkundrazi, ai duket se është konsoliduar më tej, ndërsa kostot për SHBA-në dhe Izraelin janë rritur ndjeshëm. Në vend të një fitoreje të shpejtë, konflikti ka prodhuar një situatë të ndërlikuar dhe të pasigurt.

 

Analiza e vendos këtë zhvillim në një kontekst më të gjerë të strategjisë së Netanyahut pas sulmeve të 7 tetorit 2023. Nga Gaza te Libani, Jemeni, Siria dhe tashmë Irani, sipas autorit, është ndjekur një model i ngjashëm: premtime për fitore vendimtare që në praktikë nuk janë materializuar plotësisht. Edhe strategjia për eliminimin e drejtuesve të lartë nuk ka sjellë ndryshimin e pritur në strukturat e kundërshtarëve.

 

Ndërkohë, brenda administratës së Trumpit po shtohen dyshimet se pritshmëritë fillestare kanë qenë të ekzagjeruara. Raportime të ndryshme sugjerojnë pakënaqësi në nivele të larta, përfshirë edhe nga zëvendëspresidenti JD Vance, ndërsa burime të cituara nga mediat amerikane theksojnë se lufta është paraqitur më e lehtë nga sa rezultoi në realitet.

 

Megjithatë, analiza thekson se përgjegjësia nuk është vetëm e Netanyahut. Trump konsiderohet si një aktor i vetëdijshëm dhe i përfshirë plotësisht në këtë strategji, duke besuar se një demonstrim force do të sillte përfitime të shpejta politike dhe ushtarake. Me kalimin e kohës, kjo llogaritje po rezulton gjithnjë e më e kushtueshme.

 

Pasojat tashmë kanë kaluar kufijtë rajonalë. Tensionet në Ngushticën e Hormuzit kanë ndikuar drejtpërdrejt tregjet globale të energjisë, ndërsa konflikti ka rënduar financat dhe kapacitetet ushtarake të SHBA-së, duke zhvendosur vëmendjen edhe nga frontet e tjera si Ukraina. Në të njëjtën kohë, rivalët strategjikë të Uashingtonit – si Kina, Rusia dhe Koreja e Veriut – mund të përfitojnë nga kjo situatë.

 

Në planin afatgjatë, analiza paralajmëron edhe pasoja për vetë Izraelin. Mbështetja ndërkombëtare, sidomos në Perëndim, po zbehet, ndërsa edhe në SHBA po vërehet rënie e simpatisë ndaj Izraelit, përfshirë segmente të rëndësishme të opinionit publik. Kjo mund të ndikojë në të ardhmen në nivelin e mbështetjes politike dhe ushtarake.

 

Në përfundim, ajo që u prezantua si një luftë e shpejtë dhe e favorshme, po shndërrohet në një konflikt të zgjatur me kosto të larta dhe pasoja të gjera gjeopolitike, duke vënë në pikëpyetje llogaritjet fillestare të kësaj strategjie.


Alarm në Hungari! Eksploziv pranë gazit rus – Vuçiç njofton Orbanin, opozita: ‘Skenar për zgjedhjet!’

 

Kryeministri hungarez Viktor Orban ka thirrur një mbledhje urgjente të Këshillit të Mbrojtjes Kombëtare pasi u gjetën eksplozivë pranë një tubacioni që transporton gaz rus drejt Hungarisë.

 

Zbulimi në një zonë kufitare të Serbisë fqinje vjen në një moment kur partia e Orban po mbetet ndjeshëm pas në sondazhe përpara zgjedhjeve të rëndësishme të së dielës së ardhshme.

 

Lideri i opozitës, Peter Magyar, e akuzoi atë për “përhapje paniku” të orkestruar nga “këshilltarë rusë”, vetëm pak ditë pasi ekspertët e sigurisë paralajmëruan për një operacion të mundshëm që mund t’i atribuohej Ukrainës.

 

Orban, një aleat i presidentit rus Vladimir Putin, ka refuzuar thirrjet e BE-së për të braktisur importet e energjisë ruse që nga pushtimi i plotë i Ukrainës.

 

Në javët e fundit, ekspertët hungarezë të sigurisë kanë ngritur mundësinë e një operacioni të inskenuar, në territorin hungarez ose serb, me synimin për të krijuar mjaftueshëm simpati për Orban, që do ta ndihmonte partinë e tij Fidesz të fitonte zgjedhjet, ose për t’i dhënë atij një justifikim për të shpallur gjendjen e jashtëzakonshme dhe për të shtyrë apo anuluar votimin.

 

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, një aleat i ngushtë i Orban, e informoi liderin hungarez për zbulimin të dielën në mëngjes.

 

Dy çanta shpine të mbushura me eksploziv dhe detonatorë u gjetën nga ushtria serbe pranë fshatit Tresnjevac në distriktin Kanjiza, rreth 20 kilometra nga pika ku tubacioni TurkStream kalon në Hungari.

 

“Njësitë tona gjetën një eksploziv me fuqi shkatërruese,” tha Vuçiç në një postim në Instagram. “I thashë kryeministrit Orbán se do ta mbajmë të informuar për hetimin.”

 

Hungaria merr midis pesë dhe tetë miliardë metra kub gaz rus në vit përmes tubacionit TurkStream, nga i cili varen si Hungaria ashtu edhe Sllovakia.

 

Balint Pasztor, president i Shoqatës Hungareze të Vojvodinës dhe një tjetër aleat i rëndësishëm i Orban, shkroi në Facebook: “Nëse hetimi provon se nuk ishim ne objektivi kryesor, por linjat e furnizimit të Hungarisë, atëherë bëhet edhe më e qartë: sulmi terrorist ishte planifikuar për të rrëzuar Viktor Orban.”

 

Fidesz ka shndërruar armiqësinë ndaj Ukrainës një shtyllë të fushatës së saj zgjedhore.

 

Në tubimet elektorale, Orban u ka thënë mbështetësve se çmimet e ulëta të ngrohjes dhe karburantit në Hungari janë të mundshme vetëm falë naftës dhe gazit të lirë rus, që vijnë përmes tubacioneve, nafta përmes Ukrainës dhe gazi përmes Ballkanit.

 

Orban pretendon se një bosht “Kiev-Bruksel-Berlin” po komploton për t’i ndërprerë Hungarisë furnizimin me energji të lirë ruse dhe për të vendosur një kryeministër “kukull”, Magyar, në zgjedhjet e ardhshme. Sipas tij, një qeveri e Tisza-s do ta fuste Hungarinë në një luftë europiane kundër Rusisë.

 

Orban ka akuzuar më parë presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky për vendosjen e një “bllokade nafte” ndaj Hungarisë, pasi asnjë sasi nafte ruse nuk ka mbërritur përmes tubacionit Druzhba, që kalon në territorin ukrainas, që nga fundi i janarit.

 

Ukraina thotë se tubacioni është dëmtuar nga një sulm rus dhe pritet të rikthehet në funksion në mes të prillit.

 

Deri tani nuk ka akuza zyrtare për përfshirje të Ukrainës në incidentin e tubacionit. Megjithatë, një burim i informuar serb i tha BBC-së se kjo mund të ndodhë që të hënën, kur autoritetet serbe pritet të publikojnë rezultatet e para të hetimit.

 

Qeveria ukrainase i parapriu çdo akuze të mundshme të dielën. “Ukraina nuk ka asnjë lidhje me këtë,” tha zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Heorhiy Tykhyy. “Me shumë gjasa, bëhet fjalë për një operacion ‘false flag’ rus, pjesë e ndërhyrjes së rëndë të Moskës në zgjedhjet hungareze.”

 

Më 2 prill, eksperti hungarez i sigurisë András Rácz paralajmëroi në Facebook se një “sulm i rremë” ndaj tubacionit TurkStream mund të inskenohej brenda Serbisë.

 

Rácz gjithashtu parashikoi se eksplozivët mund të identifikoheshin si ukrainas, duke i dhënë Orbán një tjetër mundësi për të fajësuar Kievin.

 

“Ne kishim disa informacione paraprake solide për këtë operacion, përfshirë detaje për vendin dhe kohën e mundshme,” i tha BBC-së ish-oficeri i lartë i kundërzbulimit hungarez, Péter Buda.

 

“Është e qartë se interesat e Ukrainës nuk janë në lojë këtu. Një operacion i tillë do ta ndihmonte Orbán para zgjedhjeve duke ndikuar opinionin publik në favor të tij.”

 

Qeveria hungareze këmbëngul se kërcënimi është real. “Ditët dhe javët e fundit kemi parë gjithçka,” shkroi në Facebook ministri i Jashtëm hungarez Péter Szijjártó.

 

“Ukrainasit organizuan një bllokadë nafte ndaj nesh. Më pas tentuan të vendosin një bllokadë totale energjetike duke qëlluar me dhjetëra dronë tubacionin TurkStream, ndërsa ai ishte ende në territor rus.

 

Dhe tani kemi incidentin e sotëm, ku kolegët serbë gjetën eksplozivë të aftë për të hedhur në erë tubacionin.”

 

Ndërkohë, lideri i opozitës Péter Magyar akuzoi Orbán se, në bashkëpunim me presidentin serb, ka inskenuar incidentin e fundit.

 

“Ai nuk do të jetë në gjendje të ndalojë zgjedhjet e së dielës së ardhshme. Nuk do të jetë në gjendje të ndalojë miliona hungarezë që t’i japin fund dy dekadave më të korruptuara në historinë e vendit tonë.”/BBC


Netanyahu: Do të vazhdojmë me forcë të plotë në të gjitha frontet

 

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu vlerësoi operacionin për të eliminuar kreun e inteligjencës së Gardës Revolucionare , Majid Khademi, duke deklaruar se Izraeli do të vazhdojë me forcë të plotë derisa të arrihen të gjitha objektivat e luftës.

 

Në një postim në platformën X, kryeministri izraelit theksoi se vendi i tij do të vazhdojë me veprime ushtarake me forcë të plotë derisa të neutralizohen kërcënimet dhe të arrihen objektivat e luftës.

 

Në të njëjtën kohë, ai iu referua edhe vrasjes së Yazdan Mir, i njohur me pseudonimin Sardar Bagheri, i cili dyshohet se drejtoi Njësinë sekrete 840 të Forcës Quds të Gardës Revolucionare. Sipas Netanyahut, Bagheri konsiderohet përgjegjës për sulmet kundër hebrenjve dhe izraelitëve në rajone të ndryshme të botës.

 

Kryeministri izraelit paralajmëroi se ata që kërkojnë të dëmtojnë qytetarët izraelitë ose të organizojnë akte terroriste kundër vendit do të përballen me një përgjigje vendimtare. Siç deklaroi ai, kushdo që merr pjesë në sulme ose kontribuon në krijimin e të ashtuquajturit “bosht iranian” mban përgjegjësi për pasojat e veprimeve të tyre.

 

“Ne do të vazhdojmë me forcë të plotë, në të gjitha frontet, derisa kërcënimi të eliminohet dhe të arrihen të gjitha qëllimet e luftës”, përfundoi ai.

XS
SM
MD
LG