TRONDITËSE! Izraeli nis aneksimin e Bregut Perëndimor – fund Marrëveshjes së Oslos dhe shtetit palestinez?
Qeveria e Izraelit ka miratuar një sërë masash të reja që zgjerojnë në mënyrë të konsiderueshme kontrollin e saj mbi Bregun Perëndimor, duke përfshirë zona që më parë administroheshin nga Autoriteti Palestinez sipas Marrëveshjeve të Oslos të vitit 1993. Sipas ekspertëve, këto hapa përshpejtojnë aneksimin de facto të territorit dhe shënojnë praktikisht fundin e kornizës së marrëveshjes historike që synonte një zgjidhje me dy shtete.
Vendimet, të miratuara nga Kabineti i Sigurisë më 8 shkurt 2026 dhe të promovuara fuqishëm nga ministra të linjës së ashpër, përfshirë Bezalel Smotrich, ministër i Financave, dhe Israel Katz, përfshijnë heqjen e kufizimeve për shitjen e tokës në Bregun Perëndimor për hebrenjtë izraelitë, publikimin e regjistrave të pronësisë për të lehtësuar blerjen e tokës nga shtetasit izraelitë dhe zgjerimin e autoritetit civil izraelit në zonat A dhe B, të cilat historikisht administroheshin nga pala palestineze sipas marrëveshjeve të Oslos.
Masat gjithashtu transferojnë kompetencat për planifikimin urban dhe dhënien e lejeve të ndërtimit në qytete si Hebroni dhe pjesë të Bethlehemit, duke reduktuar në mënyrë të ndjeshme rolin e Autoritetit Palestinez në këto fusha dhe duke krijuar kushte për zgjerimin e vendbanimeve izraelite. Kritikët e përshkruajnë këtë hap si vendosje të sovranitetit de facto mbi territoret e pushtuara, pasi në praktikë shmang zbatimin e pjesëve thelbësore të Marrëveshjeve të Oslos dhe sinjalizon se perspektiva për një shtet palestinez sovran në pjesën më të madhe të Bregut Perëndimor po zbehet ndjeshëm.
Reagimet ndërkombëtare kanë qenë të forta. Presidenti i Autoritetit Palestinez, Mahmoud Abbas, e ka cilësuar vendimin si “sulm të rrezikshëm dhe përpjekje për të legalizuar zgjerimin e vendbanimeve dhe konfiskimin e tokës palestineze”. Ndërkohë, Kombet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe disa vende arabe e kanë dënuar masën si shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe si kërcënim serioz për zgjidhjen me dy shtete.
Këto zhvillime kanë shkaktuar reagime të ashpra edhe në vende me shumicë myslimane dhe arabe, përfshirë Arabinë Saudite, Egjiptin, Jordaninë, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Indonezinë dhe Pakistanin, të cilat në një deklaratë të përbashkët i kanë cilësuar veprimet si përpjekje të paligjshme për të vendosur sovranitet izraelit mbi territoret palestineze të pushtuara dhe kanë paralajmëruar se ato mund të nxisin përshkallëzim të mëtejshëm të dhunës dhe destabilizim rajonal.
Sipas analistëve politikë, këto masa thellojnë procesin e aneksimit de facto — një situatë në të cilën Izraeli vendos kontroll të qëndrueshëm dhe të zgjeruar mbi territoret e pushtuara pa një akt formal aneksimi — duke dëmtuar ndjeshëm shanset për krijimin e një shteti palestinez të qëndrueshëm gjeografikisht dhe politikisht.
