Birn: Traktati i Taksave i OKB - një mekanizëm për të luftuar pabarazinë globale

Wednesday, 18 March 2026 14:06

• Written by Mexhis

Shtatë organizata ndërkombëtare në mbrojtje të të drejtave të njeriut i bënë thirrje vendeve anëtare të Kombeve të Bashkuara të mbështesin Traktatin e Taksave, që synon barazinë ekonomike globale dhe përmbushjen e të drejtave të njeriut.

Deklarata është nënshkruar nga Amnesty International, Qendra për të Drejta Sociale dhe Ekonomike, organizata Dejusticia, Iniciativa Globale për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, Human Rights Watch, Iniciativa për të Drejtat Njerëzore dhe Politikat Fiskale dhe Rrjeti i Drejtësisë së Taksave.

Sipas deklaratës, rreth 500 bilionë dollarë humbasin çdo vit në rang global për shkak të abuzimeve me taksat. Konventa e Taksave të Kombeve të Bashkuara mund të ndihmojë në gjenerimin e të ardhurave qeveritare, duke shmanguar evazionin fiskal, duke parandaluar kompanitë nga përfitimet e padrejta, dhe duke i dhënë të drejtën qeverive të taksojnë kompanitë, fitimi i të cilave nuk deklarohet.

“Rregullimi i sistemit aktual të taksave është kritik për të siguruar mbështetjen universale për të drejtat e njeriut,” theksojnë shtatë organizatat.

“Vendet anëtare të Kombeve të Bashkuara duhet të punojnë për të përshtatur Konventën e Taksës së Kombeve të Bashkuara me të drejtat ndërkombëtare të njeriut në mënyrë që të arrihen objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm,” shton më tej deklarata.

Kërkime në vende të ndryshme kanë treguar se sistemi global i taksave përcakton aftësinë e qeverive për të financuar në mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Gati gjysma e popullsisë botërore jeton në varfëri me më pak se 6.85 dollarë në ditë dhe nuk kanë gjithashtu akses në sigurime shoqërore apo shërbime bazë shëndetësore.

“Sistemi aktual global i vjetërsuar i taksave po nxit një përqëndrim ekstrem të pasurisë, që nga ana tjetër po u privon qeverive fonde të cilat mund të ishin përdorur për të promovuar të drejtat shëndetësore, arsimore dhe sigurinë sociale,” deklaroi Sarah Saadoun, këshilluese e lartë mbi pabarazinë ekonomike pranë Human Rights Watch.

Negociatat për Traktatin e parë të Taksave të Kombeve të Bashkuara filluan në vitin 2025, teksa drafti i parë pritet të dorëzohet nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara në vitin 2027. SHBA u tërhoq në raundin e parë të negociatave, por dhjetra shtete të Bashkimit Europian janë përfshirë në mënyrë aktive në këto negociata./Reporter.al

Irani nuk tërhiqet nga qëndrimi bërthamor - Paralajmëron ristrukturim radikal në Hormuz dhe përplasje të reja me SHBA-në

Wednesday, 18 March 2026 14:06

• Written by Mexhis

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, deklaroi se qëndrimi i Iranit kundër zhvillimit të armëve bërthamore nuk pritet të ndryshojë ndjeshëm, pavarësisht zhvillimeve të fundit politike dhe ushtarake. Ai theksoi se udhëheqësi i ri suprem, Mojtaba Khamenei, ende nuk ka shprehur publikisht qëndrimin e tij mbi këtë çështje. Kujtohet se ish-udhëheqësi suprem, Ajatollah Ali Khamenei, i vrarë në fillim të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, kishte nxjerrë një fetva në fillim të viteve 2000 kundër armëve të shkatërrimit në masë.

Araqchi nënvizoi se fetvat varen nga juristi islam që i shpall dhe se ai vetë nuk mund të vlerësojë ende qëndrimet juridike apo politike të udhëheqësit të ri. Ndërkohë, vendet perëndimore, përfshirë SHBA dhe Izraelin, vazhdojnë prej vitesh të akuzojnë Iranin për ambicie bërthamore, ndërsa Teherani këmbëngul se programi i tij është vetëm për qëllime civile.

Një element kyç i deklaratave të Araqchi-t lidhet me Ngushticën e Hormuzit. Ai sugjeroi se pas përfundimit të luftës, vendet e Gjirit duhet të hartojnë një protokoll të ri për këtë korridor strategjik, në mënyrë që kalimi i anijeve të bëhet sipas kushteve që përputhen me interesat e Iranit dhe rajonit. Aktualisht, Irani ka bllokuar këtë rrugë jetike energjetike — përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit të lëngshëm në botë — duke deklaruar se nuk do të lejojë që asnjë sasi energjie të arrijë në SHBA, Izrael apo aleatët e tyre. Edhe drejtues të parlamentit iranian kanë paralajmëruar se situata në Hormuz nuk do të rikthehet më në gjendjen para luftës.

Nga ana tjetër, SHBA po përpiqet të krijojë një koalicion detar për të shoqëruar anijet në këtë ngushticë, por shumica e aleatëve të NATO-s kanë hezituar të përfshihen në operacione ushtarake kundër Iranit. Franca, për shembull, ka deklaruar se do të shqyrtonte një koalicion të tillë vetëm pas një armëpushimi dhe negociatash me Teheranin.

Sa i përket përfundimit të luftës, Araqchi u shpreh se kjo mund të ndodhë vetëm nëse konflikti mbyllet përfundimisht në gjithë rajonin dhe nëse Irani merr kompensim për dëmet e pësuara.

Në lidhje me sulmet iraniane në rajonin e Gjirit, të cilat kanë prekur edhe zona civile apo komerciale, ministri iranian argumentoi se kjo ka ndodhur sepse forcat amerikane janë zhvendosur pranë zonave urbane. Sipas tij, objektivat kanë qenë vetëm pozicionet dhe objektet e lidhura me SHBA-në, por prania e tyre pranë qyteteve ka bërë që pasojat të prekin edhe zona civile.

Araqchi pranoi se vendet e rajonit janë të shqetësuara dhe se qytetarët e tyre janë prekur nga këto sulme, por theksoi se përgjegjësia kryesore bie mbi SHBA-në, të cilën e akuzoi se e nisi luftën më 28 shkurt.

Izraeli thotë se ka vrarë ministrin iranian të Inteligjencës, Esmail Khatib gjatë natës

Wednesday, 18 March 2026 14:06

• Written by Mexhis

Ministri i Mbrojtjes i Izraelit, Israel Katz, tha të mërkurën se ministri iranian i Inteligjencës, Esmail Khatib, është “eliminuar” në një sulm gjatë natës.

Nuk ka pasur asnjë konfirmim nga Irani në lidhje me vdekjen e raportuar të Khatibit.

Katz tha se ai dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu kanë autorizuar ushtrinë të vrasë çdo zyrtar tjetër të lartë iranian që mund të jetë në shënjestër, pa pasur nevojë për miratim shtesë.

Turqia shënon 111-vjetorin e fitores në Betejën e Çanakkales

Wednesday, 18 March 2026 14:06

• Written by Mexhis

Turqia ka zhvilluar ceremoni në gadishullin e Gallipolit, në provincën veriperëndimore të Çanakales, për të shënuar 111-vjetorin e fitores vendimtare detare të 18 marsit 1915, duke nderuar heronjtë e rënë të një beteje kyçe të Luftës së Parë Botërore që ndihmoi në formësimin e identitetit modern të vendit.

Përkujtimet u hapën zyrtarisht në Sheshin Cumhuriyet të qytetit, ku ministri i Mbrojtjes Yaşar Güler dhe zyrtarë lokalë vendosën kurora pranë Monumentit të Ataturkut.

Një medalje ari me mbishkrimin “Çanakkale është e pakalueshme”, e dhënë qytetit nga parlamenti turk në vitin 1994 në nder të rreth 253,000 ushtarëve të rënë, iu bashkangjit në mënyrë ceremoniale flamurit turk.

Një salvo prej 21 të shtënash u qëllua nga korveta e Marinës turke TCG Kınalıada, e ankoruar në Dardanele, ngushticën strategjike në zemër të fushatës historike.

Në ceremoni morën pjesë edhe përfaqësues të huaj, përfshirë diplomatë nga Australia, Zelanda e Re dhe Mbretëria e Bashkuar — vende trupat e të cilave luftuan në Gallipoli.

Presidenti Recep Tayyip Erdoğan deklaroi në një mesazh se Gallipoli ishte “jo vetëm një betejë, por një epope e besimit, sakrificës, patriotizmit dhe unitetit kombëtar e shpallur para botës”.

“Lufta e zhvilluar në Gallipoli tregoi se kombi turk nuk do të hiqte dorë kurrë nga pavarësia e tij,” tha Erdoğan, duke shtuar se trashëgimia e kësaj fushate vazhdon të frymëzojë unitet dhe qëndrueshmëri.

E njohur në Turqi si Beteja e Çanakales, Fushata e Gallipolit ishte një operacion i madh ushtarak i Luftës së Parë Botërore, në të cilin forcat aleate u përpoqën të merrnin kontrollin e Ngushticës së Dardaneleve dhe të pushtonin Stambollin, atëherë kryeqyteti i Perandorisë Osmane.

Forcat osmane, të udhëhequra pjesërisht nga themeluesi i Turqisë moderne, Mustafa Kemal Atatürk, arritën ta zmbrapsin pushtimin pas muajsh luftimesh intensive.

Fushata solli humbje të mëdha në të dyja anët dhe u shndërrua në një pikë kthese që jo vetëm rriti moralin osman, por gjithashtu luajti një rol vendimtar në formësimin e identitetit kombëtar turk.

Beteja është gjithashtu qendrore në ndërgjegjen kombëtare të Australisë dhe Zelandës së Re, duke u përkujtuar çdo vit si Dita Anzac.

Duke u mbështetur në këtë trashëgimi të thellë historike, përkujtimet e këtij viti po zhvillohen nën moton “Sakrifica e një kombi, liria e një flamuri”.

Në gadishullin e Gallipolit, janë përfunduar të gjitha përgatitjet për ceremoninë kryesore të 18 marsit, në të cilën pritet të marrin pjesë delegacione të nivelit të lartë.

Si pjesë e programit përkujtimor, dhjetëra mijëra tulipanë të kuq dhe të bardhë, që simbolizojnë flamurin turk, janë mbjellë rreth memorialit të dëshmorëve.

Materiale digjitale, përfshirë përmbajtje arkivore dhe materiale vizuale, janë vënë gjithashtu në dispozicion online për të zgjeruar aksesin në aktivitetet përkujtimore.