Lidhje


“Maska ra!” – Rama i shpall luftë SPAK-ut dhe flet si autokrat i pakontrollueshëm

 

Nga Andi Bushati

 

Edi Ramës i duhet njohur së paku një meritë: nëse në veprime dhe në akte ai është sjellë si autokrat, në pamje të jashtme, ai i ka kamufluar ato me një aureolë prej demokrati. Ky personalitet i dyfishtë, që ka arritur ta fshehë disi edhe për ndërkombëtarët thelbin e regjimit të tij, bënte që abuzimet me pushtetin, prekja e votës, makutëria me fondet publike, të arrinin të fashiteshin, për sytë e të pavëmendëshmve, prej fjalimeve elokuente, argumentave të zgjedhur, një versioni prendimor të justifikimit të gjërave.

 

Por, kjo periudhë dyzimi duket se është drejt fundit. Rama që vepron, po barabitet gjithnjë e më shumë me Edin që flet. Shembulli më ilustrues për këtë, ishte fjalimi që mbajti, këtë fillim jave, përballë deputetëve të grupit të tij paralamentar.

 

Në përpjekje për të mbrojtur Belinda Ballukun, për të justifikuar kundërshtimin e pezullimit të saj dhe zvarritjen për ti hapur rrugë arrestimit të kërkuar nga SPAK, kreu i qeverisë hartoi një fjalim, tipik prej autokrati. Një analizë në filigran e atyre që tha tregon tiparet e një njeriu me pushtet të pamatë, për të cilin është e pakonceptueshme të sfidohet nga drejtësia, e një lideri që e ka humbur aftësinë për bashkëveprim, e një paranojaku që duket sikur e ka të pamundur bashkëjetesën me pushtete dhe forca të tjera.

 

Po të lexosh, fjalë për fjalë, ato që tha gjatë justifikimit të ndryshimeve në Kodin e Procedurës Penale, në mbrojte të zv/kryeministres, vëmendjen nuk ta përthithin vetëm fjalët dhe epitetet e përdorura për gjykatësit e prokurorët, të cilët i cilësoi si “qen e mij që kanë kapërcyer gardhin”, apo si “budallej që kanë hedhur një gur në lum”. Të tilla sharje, të denja për vokabularin e diktatorëve, nga Lukashenko deri tek Erdogani, Edi Rama ka përdorur edhe me parë. Surpriza qe barabitja me këta të fundit edhe në koncepte, gjë që dëshmon për një lider që nuk ka më skrupuj për ta grisur fasadën demokratike.

 

“Askush nuk duhet të mendojë se ka në dorë dhe gurin dhe arrën për ta goditur këtë shumicë qeverisëse”, shpalli ai duke e ngritur veten në piedestalin e një udhëheqësi me fuqi të pakontrollueshme. Ai vazhdoi të tregonte se e kishte rrefuzuar dorëheqjen e Ballukut pasi ajo ishte kërkuar prej një force “që ka dalë nga territori i saj”.

 

Në këtë logjikë shkoi edhe më tej duke proklamuar: “unë nuk e pranoj dorëheqjen deri kur të plotësohen kushtet dhe se kur plotësohen kushtet, nuk e përcakton dot as prokurori, as gjykatësi i seancës paraprake, as media dhe as gjyqi popullor”.

 

Duke kapërcyer përtjej tenderave pa garë që shpërndante me Ballukun, ai kërcënoi: “Vendimet tona janë sovrane dhe nuk ka prokuror dhe nuk ka gjykatës që t’i vërë në diskutim dot, përsa kohë janë vendime të cilat nuk burojnë nga qëllime të pashpallura”.

 

Përtej këtyre citateve i gjithë ligjërimi i kryeministrit u adresua kundër prokurorëve dhe gjykatësve që marrin vendime paraprake pa gjygj themeli, në mbrojtje të hajdutëve të administratës që po goditen si “burime njerëzore të këtij vendi” duke përdorur si justifikim “dyshimin e arsyeshëm”, nga magjistratë “që duan të mbushin CV-të e tyre”.

 

Pra, në histrorinë e fjalimeve të Ramës, ky i fundit mund të mund të shënohet, si ai ku edhe publikisht, goditi parimin kryesor të demokracisë, atë të balancës dhe kontrollit të pushteteve. Ai e vuri veten në në rolin e diktatorit që i tregon kufijtë një prokurori, që përcakton deri ku e ka hapsirën një gjykatës, madje që ka në dorë të vendosë nëse është e justifikuar apo jo edhe kërkesa morale e opinionit publik, kur kërkon dorëheqjen e një ministri që kapet jo me duar brenda, por i zhytur kokë e këmbë në thesin e përbashkët. 

 

Grisje të tillë maskës prej demokrati Edi Rama nuk i kishte dhuruar asnjëherë vetvetes. Njeriu që përmendte qoftë edhe sa për sy e faqe shtetin ligjor, që zotohej se s’do të bëhej mburojë për hajdutët, që përgjërohej se edhe ata që ishin kapur, e patën bërë pas shpinës së tij, sot e ka braktisur këtë rol, për të shpallur në mënyrë të paskrupullt: “Unë jam i tërëpushtetshëm ndaj më lini të vazhdoj të vjedh rrehat”.

 

Se përse ka ndodhur ky transformim radikal, ku Rama që vepron është njehsuar me Edin që flet, vështirë të hamendësohet. Askush nuk mund të vërë bast se përse ai po e flak mantelin prej demokrati që i ka siguruar, deri më tani një mburojë, sidomos ndërkombëtarisht.

 

Asnjë nga versionet nuk mund të konsiderohet përfundimtar. Por ajo që dimë me siguri është se dyzimi i Edi Ramës po përfundon. Bashkëjetesa brenda tij e vendimarrësit autokrat me performuesin demokrat ka skaduar. Ironia është se ai vetë po lehtësohet duke u bërë më koherent. Po ashtu më pak e vështirë do të jetë edhe për shumëkënd prej nesh, apo i huaj qoftë, që nuk do të duhet më të përballet me këtë paradoks vështirësisht të shpjegueshëm.

 

Disa pretendojnë, pa fakte të pakundërshtueshme, se kundër autokratit të Tiranës janë vënë në veprim forca të papërcaktuara në BE apo përtej Atlantikut. Të tjerë mendojnë se fasada demokratike nuk mund ti rezistonte më legenosjes morale që shkaktuan zbulimi i përgjimeve për tenderat e Ballukut dhe vjedhjet me rrëmbim personash të AKSH.


Siria pas rrëzimit të regjimit: mes shpresës për rindërtim dhe rrezikut të kaosit

 

Nga Osman Atallay

 

Kryengritja e popullit, që filloi në Siri më 15 mars 2011, kulmoi me marrjen nën kontroll të Damaskut nga forcat e armatosura të opozitës në mëngjesin e 8 dhjetorit 2024, mes turmave entuziaste, duke shënuar një ngjarje të rëndësishme në historinë e Lindjes së Mesme. Ajo që ndodhi nuk ishte thjesht një ndryshim regjimi, por hallka e fundit në një proces të gjatë që la gjurmë të thella në kujtesën kolektive të popullit të këtij rajoni. Revolucioni i dha fund sundimit 61-vjeçar të Partisë “Ba'ath”, por pas kësaj rënieje vendi hyri në një epokë të re të mbushur me pasiguri.

 

Transformimi në Siri nuk duhet interpretuar vetëm si rezultat i një dinamike të brendshme unike për atë vend. Harta politike e Lindjes së Mesme është riformësuar, veçanërisht që nga vitet 2000, pasi kufijtë e vendosur nga Marrëveshja Sykes-Picot e 16 majit 1916 janë bërë praktikisht të vjetruar. Ekzekutimi i Sadam Huseinit në Irak në fund të vitit 2006, linçimi i Muamar Gadafit në Libi në vitin 2011, grushti ushtarak i shtetit kundër Mohamed Morsit në Egjipt në vitin 2013, lufta civile në Jemen, vrasja e Hassan Nasrallah në Liban në vitin 2024, burgosja e Rachid Ghannouchi në Tunizi, pushtimi i Gazës dhe sulmet ndaj Iranit, të gjitha tregojnë se një sistem ndërhyrës shumëaktorësh, që përfshin SHBA-në, Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Izraelin dhe, në fund të fundit, Rusinë, e ka çuar Lindjen e Mesme drejt një transformimi kaotik.

 

Qeveria e re siriane mund të thuhet se ka bërë një nisje relativisht të favorshme në aspektin ndërkombëtar. Organizata e Bashkëpunimit Islamik, Lidhja Arabe, Bashkimi Evropian, SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar, së bashku me Rusinë, e cila vepron si garantuese e regjimit të Asadit, i kanë “dhënë një shans” administratës së re të Damaskut, duke hapur hapësirë të konsiderueshme diplomatike për administratën e Ahmed al-Shara gjatë periudhës së tranzicionit. Megjithatë, kjo mbështetje nuk do të thotë automatikisht stabilitet për vendin. Ndërsa administrata e re hyn në vitin e saj të dytë, ajo përballet me vështirësi serioze në gjetjen e zgjidhjeve efektive për problemet me kapacitetin e saj aktual, si përballë presioneve të jashtme ashtu edhe përballë problemeve të brendshme socio-ekonomike. Stabiliteti afatshkurtër dhe afatmesëm i Sirisë duket se varet kryesisht nga balancat rajonale dhe globale të fuqisë dhe nga rrjedha e politikës së ndërmjetësimit, sesa nga dinamikat e brendshme kombëtare. Ndërsa Irani dhe Rusia kanë pasur një ndikim të padiskutueshëm mbi Sirinë gjatë 20 viteve të fundit, sot Arabia Saudite, Katari dhe Turqia shihen si aleatë të shquar dhe të besueshëm. Ka të ngjarë që ndikimi i këtyre tre vendeve në Siri të rritet në periudhën e ardhshme. Turqia, pasi ka paguar një çmim të rëndë për vuajtjet e popullit sirian, ka grumbulluar besim dhe simpati të konsiderueshme brenda shoqërisë siriane.

 

Rreziqet me të cilat përballet Damasku

 

Struktura demografike rrit cenueshmërinë e vendit. Arabët përbëjnë afërsisht 90% të popullsisë, ndërsa kurdët, turkmenët, armenët dhe grupe të tjera etnike përbëjnë pjesën tjetër. Shpërndarja fetare është 74% sunitë, 13% alevitë, 10% të krishterë dhe 3% druzë. Në këtë mozaik delikat të feve dhe kulturave të shumta, pamundësia për të menaxhuar pritjet politike, kulturore dhe ekonomike ka potencialin të bëhet një burim themelor i problemeve të sigurisë. Dy çështjet më kritike me të cilat përballet qeveria e re e Damaskut janë çështjet druze dhe kurde. Çështja druze paraqitet si një problem sigurie i hapur ndaj manipulimit izraelit.

 

Lidhur me çështjen kurde, administrata Shara, me ndryshimin e qasjes së SHBA-së ndaj situatës së Forcave Demokratike Siriane në vend, ka ndërmarrë hapa relativisht pozitivë në fushat e të drejtave kushtetuese, gjuhës dhe arsimit. Njohja e kurdëve si partnerë politikë dhe diskursi që synon adresimin e ankesave të së kaluarës mund të konsiderohet një pikënisje pozitive. Pas këtij procesi, pritet shfaqja e pjesëmarrësve të rinj politikë dhe civilë nga brenda komunitetit kurd në Siri. Adresimi i çështjes kurde jo vetëm nga një perspektivë ushtarake ose e sigurisë, por edhe përmes këndvështrimit të shoqërisë civile dhe marrëdhënieve shoqërore, është thelbësor për stabilitetin afatgjatë.

 

Kushti themelor për stabilitetin afatmesëm, që do të ruajë strukturën unitare dhe kohezionin shoqëror të Sirisë, është garantimi kushtetues i të drejtave themelore të të gjitha grupeve fetare dhe etnike në vend. Është jashtëzakonisht e rëndësishme që parlamenti i sapoformuar të zhvillojë procesin e hartimit të kushtetutës me pjesëmarrjen efektive të përfaqësuesve alevitë, kurdë, druzë, turkmenë, armenë dhe përfaqësuesve fisnorë. Në këtë drejtim, modeli i Kosovës ofron një shembull të rëndësishëm për Sirinë.

 

Ahmed al-Shara përballet me një përgjegjësi historike për të hedhur themelet për një mobilizim kombëtar zhvillimi që ofron shpresë për brezat e rinj, pas një periudhe të gjatë dhe të dhimbshme që filloi në vitin 2011 dhe përfundoi në vitin 2024, nga Kryengritja e Madhe Siriane e vitit 1925 deri te Masakra e Hamasë e vitit 1982.

 

Sfidat më të mëdha me të cilat përballet administrata Shara janë aftësia e saj për të zhvilluar mekanizma konkretë dhe të përshpejtuar në fushat e reformave politike, rindërtimit, zhvillimit socio-ekonomik, punësimit dhe luftimit të papunësisë. Rivendosja e standardeve minimale për jetën e përditshme në ekonomi, shëndetësi, strehim, krizë energjetike dhe elektrike, furnizim me ujë, arsim, bujqësi, industri, teknologji dhe në sektorët e shërbimeve është një nevojë urgjente. Mungesa e burimeve njerëzore të kualifikuara dhe vonesat në zbatimin e ndihmës së premtuar ndërkombëtare e ndërlikojnë më tej këtë proces. Pa financimin e nevojshëm, marrëveshjet e planifikuara kornizë për rindërtim dhe bashkëpunim ekonomik midis Turqisë dhe Sirisë gjithashtu nuk duken të lehta për t’u zbatuar.

 

Rreziqet për vendin janë të konsiderueshme. Nepotizmi i bazuar në besim, një strukturë e ngushtë e përqendruar te klikat dhe një stil menaxhimi i përqendruar në rrethe të ngushta mund të sabotojnë institucionalizimin në planin afatmesëm dhe afatgjatë. Llogaridhënia, kalimi në një proces politik shumëpartiak dhe hapat e ndërmarrë në fushën e lirisë së medias do të përcaktojnë legjitimitetin e regjimit. Diaspora siriane, një nga potencialet më të mëdha të Sirisë, me udhëheqësit e saj të fuqishëm në fushat e ekonomisë, arsimit, sportit dhe arteve, duhet të përfshihet në ndërtimin e Sirisë së re.

 

Aktualisht, regjimi/qeveria e Damaskut vazhdon të kërkojë stabilitet nën kujdesin e mbështetjes së jashtme dhe të një mekanizmi ndërkombëtar-rajonal. Mbështetja ekonomike varet kryesisht nga kushtet e palëve të jashtme dhe kjo nuk prodhon një model të shëndetshëm qeverisjeje në planin afatgjatë. Toleranca ndërkombëtare dhe apeli diplomatik mund të krijojnë një nxitje në planin afatmesëm, por për një popullsi që ka vuajtur nga privimi socio-ekonomik për shumë vite, stabiliteti i brendshëm është një çështje që duhet të zgjidhet në planin afatshkurtër.

 

Çështjet kryesore: drejtësia tranzicionale, ndërtimi i paqes dhe rindërtimi

 

Përfshirja e ish-burokracisë së Ba’ath-it brenda sistemit kalimtar krijon një strukturë të përzier qeverisjeje dhe përbën një zonë rreziku që duhet të menaxhohet me kujdes. Neglizhenca e parimit të meritokracisë mund të çojë në tensione serioze sociale gjatë periudhave kur pritjet e publikut nuk përmbushen. Në këtë kontekst dalin në pah tre probleme themelore.

 

Së pari, drejtësia tranzicionale. Një mekanizëm institucional i drejtësisë tranzicionale për të adresuar ankesat që variojnë nga vrasjet dhe masakrat deri te humbjet e pronës dhe korrupsioni ende nuk është krijuar. Një komision i pavarur drejtësie, i përbërë nga individë të kualifikuar, duhet ta mbushë këtë boshllëk.

 

Çështja e dytë më e rëndësishme është paqja kombëtare. Pa krijimin e këshillave kombëtare të paqes, të përbëra nga njerëz të mençur nga të gjitha segmentet e shoqërisë, të cilët nuk janë të njollosur me gjak dhe që dëshirojnë stabilitetin e vendit, duket e vështirë të përhapet pajtimi shoqëror në nivelin bazë. Pa drejtësi tranzicionale, arritja e paqes së qëndrueshme është pothuajse e pamundur.

 

Problemi i tretë është rindërtimi. Do të duhet kohë që premtimet për ndihmë nga institucionet ndërkombëtare dhe vendet fqinje të përkthehen në veprime konkrete në terren. Fushatat e nisura nga qeveria brenda vendit janë të pamjaftueshme për të zgjidhur problemet themelore në një afat të shkurtër. Ftesa e biznesmenëve nga diaspora për t’u rikthyer në vend dhe ofrimi i mundësive të investimit për grupet e kapitalit të paprekura nga regjimi i vjetër, përmes modeleve ndërto–opero–transfero, mund të përshpejtojë procesin e rindërtimit. Në këtë fazë, organizimi i duhur i meritës, përvojës dhe potencialit – elementet themelore të institucionalizimit – është me rëndësi jetike.

 

Fakti që SHBA-ja dhe Evropa, si dhe Rusia dhe Kina, po i japin një shans Sirisë së re do të thotë se suksesi i procesit të ardhshëm varet kryesisht nga aftësia e administratës së Damaskut për të ndërtuar kapacitete shtetërore. Udhëheqësi i ri, Ahmed al-Shara, i cili ka rrënjë në HTS, duhet ta kompensojë mungesën e përvojës në administratën shtetërore me këshilltarë të fortë të politikës së brendshme dhe të jashtme.

 

Lufta ka mbaruar. Tani ekziston një qeveri e re dhe përmbushja e pritjeve të popullit sirian nga shteti varet nga funksionimi i besueshëm i mekanizmave politikë, socialë dhe ekonomikë midis shtetit dhe shoqërisë. Qeverisja e Damaskut 5 000-vjeçar është një përgjegjësi me peshë të konsiderueshme morale dhe historike.

 

Si përfundim, revolucioni sirian duket se ka potencialin për të realizuar një model të një shoqërie islamike moderne-konservatore, në masën që mund të krijojë kuadro të kualifikuara, të afta për të menaxhuar mbështetjen e jashtme financiare dhe ekonomike. Nëse ky potencial do të realizohet, kjo varet nga performanca e administratës së re në fushat e institucionalizimit, drejtësisë dhe pajtimit/konsensusit shoqëror.


Miti i “duaj armiqtë e tu”: Krishterimi, pushteti dhe problemi i "dhunës së shenjtë"

Përgatiti: Alban Gorishti

 

Krishterimi shpesh paraqitet si feja e dashurisë radikale, e faljes dhe e kapërcimit të hakmarrjes. Në qendër të këtij vetëpërkufizimi qëndron urdhri i famshëm i Jezusit në Predikimin në Mal: “Duaj armiqtë e tu” (Mateu 5:44). Ky imperativ etik është përdorur për shekuj si argument për epërsinë morale të krishterimit ndaj traditave të tjera fetare dhe si provë e karakterit të tij unik civilizues. Megjithatë, një analizë serioze historike ngre një pyetje të pashmangshme: a funksionoi ndonjëherë realisht ky parim si normë sociale në momentin kur krishterimi zotëroi pushtet?

 

Tensioni midis idealit dhe praktikës nuk është një çështje e disa dështimeve individuale. Ai paraqitet si një model i përsëritur historik, ku etika e dashurisë ndaj armikut u nënshtrua përballë interesave politike, territoriale dhe institucionale.

Read more ...


Mediaset: Donald Trump ble një ishull në Shqipëri

Mediat italiane po i kushtojnë mjaft vëmendje investimit të Ivanka Trump dhe bashkëshortit të saj Jared Kushner në ishullin e Sazanit. Pas RAI 3 që i kishte kushtuar një reportazh në emisionin e njohur “EstOvest” edhe rrjeti më i madh Mediaset ka kthyer sytë nga Sazani.

 

Është emisioni “Realpolitik” që transmetohet çdo të mërkurë në “Rete4” që ka dërguar një grup xhirimi në ishullin e shkretë. Reportazhi mban titullin “Trumpët blejnë një ishull përballë Italisë”. (Shiko KETU videon e plotë)

Read more ...


NYT: Diella kundër korrupsionit, nga AKSHI nën hetim

 

The New York Times nxjerr në pah paradoksin shqiptar: “Diella”, ministrja e parë në botë e krijuar nga inteligjenca artificiale dhe e promovuar nga kryeministri Edi Rama si armë kundër korrupsionit, është ndërtuar nga një agjenci shtetërore që sot hetohet për manipulim tenderash. Ndërsa avatarja digjitale prezantohet si simbol transparence në rrugën drejt BE-së, skandali që prek vetë strukturën që e krijoi ngre pikëpyetje të forta mbi sa reale është lufta kundër korrupsionit dhe nëse teknologjia mund të pastrojë një sistem që akuzohet se mbetet i komprometuar.

 

Shkrimi i The New York Times:

Avatari i njohur si Diella, i reklamuar si ministrja e parë qeveritare në botë e gjeneruar nga inteligjenca artificiale, supozohej të ndihmonte në uljen e korrupsionit endemik të Shqipërisë.

 

Por ka një defekt. Udhëheqësit e agjencisë që e ndërtuan atë akuzohen për manipulim tenderash në kontrata publike.

 

E veshur me kostum tradicional dhe me një buzëqeshje enigmatike, Diella është bërë fytyra e përpjekjeve të kryeministrit Edi Rama për të frenuar korrupsionin, ndërsa Shqipëria synon të bashkohet me Bashkimin Evropian. Gjatë vitit të kaluar, Diella (shqiptohet di-EL-a) ka folur në konferenca ndërkombëtare dhe është mbuluar me publicitet si simbol i mënyrës se si inteligjenca artificiale po integrohet në shtyllat e shoqërisë në mbarë botën, përfshirë qeverisjen.

 

Madje ajo deklaroi se ndihej “e lënduar” kur iu drejtua Parlamentit të Shqipërisë vjeshtën e kaluar për kritikat se përpjekjet e saj për të identifikuar mashtrimet dhe abuzimet në prokurime ishin antikushtetuese, pasi “unë nuk jam një qenie njerëzore.”

 

“Nuk kam ambicie apo interesa personale,” tha Diella, e modeluar sipas një aktoreje lokale, ligjvënësve në një video në shtator me flamurin shqiptar dhe atë të Bashkimit Evropian të superimponuar pas saj. “Kam vetëm të dhëna, njohuri dhe algoritme të dedikuara për t’u shërbyer qytetarëve në mënyrë të paanshme, me transparencë dhe pa u lodhur kurrë.”

 

Në praktikë, Diella i ndihmon qytetarët të aplikojnë për shërbime qeveritare online, duke eliminuar një sistem të konsoliduar prej kohësh të ryshfetit ndaj zyrtarëve për dorëzimin e shpejtë të dokumenteve dhe caktimin e takimeve. Së shpejti ajo do të jetë në gjendje të përmbledhë aplikimet për kontrata qeveritare për të vlerësuar se cili ofertues është më i kualifikuari, bazuar në të dhënat e paraqitura. Puna e saj mund të auditohet.

 

Marrja e hapave për të ulur korrupsionin është një kërkesë për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian, një çështje trashëgimie për zotin Rama. Ai e quajti avatarin Diella, fjala femërore për diell, për të promovuar transparencën në prokurimin publik.

 

“Ne jemi një vend kushërinjsh — nuk është e lehtë të kesh ndërveprime plotësisht të drejta dhe transparente në një vend kushërinjsh,” tha ai në një intervistë njëorëshe më herët këtë muaj. Me reformat që ka drejtuar që nga marrja e detyrës në vitin 2013, tha Rama, “tani kemi një pamje krejtësisht të ndryshme.”

 

Rama tha se do të largohej nga jeta publike sapo Shqipëria të bashkohej zyrtarisht me Bashkimin Evropian. Kjo mund të ndodhë që në vitin 2030, nëse negociatat vazhdojnë me ritmin aktual, megjithëse ai vuri në dukje se “ka tre gjëra që janë mbi kapacitetin njerëzor për të planifikuar: Zoti, seksi dhe BE-ja.”

 

Një raport i nëntorit nga zyrtarët e BE-së tha se Shqipëria kishte “treguar disa përparime”, por se “korrupsioni mbeti i përhapur në sektorë vulnerabël.” Ai vlerësoi një njësi të posaçme prokurorie të krijuar në vitin 2019 për “rezultate pozitive në luftën kundër korrupsionit të nivelit të lartë.”

 

Kjo përfshin një hetim në Agjencinë Kombëtare të Informacionit, vetë organizatën qeveritare që krijoi Diellën.

 

Muajin e kaluar, prokurorët në një njësi speciale hetimore njoftuan se kishin vendosur drejtoreshën e agjencisë dhe zëvendësen e saj në arrest shtëpie, duke i lidhur me një organizatë kriminale të akuzuar për manipulimin e aplikimeve për kontrata përmes intimidimit. Agjencia operon infrastrukturën dixhitale të qeverisë, duke ushtruar kontroll mbi një gamë të gjerë sistemesh publike online, përfshirë Diellën.

 

Dy zyrtarët ende nuk janë akuzuar zyrtarisht për ndonjë krim, dhe Rama tha se do të pezullonte gjykimin. “Duhet të presim dhe të shohim,” tha ai.

 

Njësia speciale hetimore ka zgjeruar ndjeshëm goditjen e Shqipërisë ndaj korrupsionit dhe krimit të organizuar, përfshirë hetime të profilit të lartë ndaj ish-Presidentit Ilir Meta; Erion Veliajt, kryebashkiakut të kryeqytetit, Tiranës; dhe një zëvendëskryeministre, Belinda Balluku, e cila është gjithashtu ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe e afërt me Ramën.

 

Kjo ka krijuar një lloj dileme për Ramën, megjithëse ai ka qëndruar larg skandaleve.

 

Ndërsa shprehu krenari për punën e njësisë së prokurorisë për të frenuar korrupsionin, ai gjithashtu tha se hetimet e saj në vitet e fundit kishin kontribuar në rritjen e lartë të paraburgimit në Shqipëri, që është ndër më të lartat në Evropë.

 

“Ne duhet të bëjmë gjithçka për të mbështetur këtë institucion,” tha Rama. “Në të njëjtën kohë, duhet të jemi të vetëdijshëm se ky institucion duhet të garantojë jo vetëm që vepron në mënyrë të pavarur, por edhe që vepron profesionalisht.”

 

Zyrtarët e njësisë speciale hetimore nuk pranuan të komentojnë. Por statistikat e saj treguan se rastet e korrupsionit publik nuk janë një komponent i rëndësishëm i paraburgimeve. Raporti vjetor i njësisë për hetimet e vitit 2024, të dhënat më të fundit të disponueshme, sugjeroi se rastet e korrupsionit përbënin vetëm rreth 14 nga gati 2,800 personat që u ndaluan para gjyqit atë vit.

 

Rasti kundër zonjës Balluku, për keqmenaxhim të fondeve shtetërore në projekte të mëdha infrastrukturore, është bërë një dhimbje koke e veçantë politike për Ramën, i cili përballet me kërkesa që asaj t’i hiqet imuniteti si anëtare e Parlamentit në mënyrë që akuzat kundër saj të mund të vazhdojnë. Ajo ka mohuar shkeljet.

 

Rama nuk pranoi të komentonte, kur u pyet, nëse ai mbështeste heqjen e imunitetit të saj. As nuk diskutoi opozitën politike që është rritur me rritjen e akuzave për korrupsion, të cilat muajin e kaluar nxitën protestues të armatosur me bomba molotov të kërkonin dorëheqjen e qeverisë së tij.

 

Nuk është e mundur të matet se sa ka ulur Diella korrupsionin në Shqipëri, pasi sistemi është ndërtuar për ta parandaluar atë, jo për ta zbuluar.

 

Andi Hoxhaj, ekspert për ligjin dhe Ballkanin Perëndimor në King’s College London, tha se Diella është mënyra se si Rama mund “t’i thotë botës dhe Bashkimit Evropian se ‘e kuptoj që jeni të shqetësuar për korrupsionin dhe do të përpiqem ta adresoj.’”

 

Në një analizë të dhjetorit, ekspertët e Këshillit Gjerman për Marrëdhënie me Jashtë thanë se ministrja me inteligjencë artificiale kishte rritur “efikasitetin dhe paanshmërinë e vendimeve të prokurimit publik të marra nga qeveria.” Por në përgjithësi, ata përfunduan se rekordi i Shqipërisë në përmbushjen e standardeve të BE-së për luftën kundër korrupsionit, veçanërisht në dhënien e kontratave për ndërtim dhe turizëm, mbetet “problematic.”

 

Fakti që zhvilluesit e Diellës vetë janë akuzuar për korrupsion ka ngritur pyetje nëse një ministre e krijuar nga inteligjenca artificiale mund të programohet për të anashkaluar disa prova të korrupsionit, ose për t’u ushqyer me të dhëna jo të besueshme për ta zbuluar atë.

 

Dr. Hoxhaj tha se “vetëm koha do ta tregojë,” por vuri në dukje se qeveria nuk kishte tentuar të ndërhynte në hetimin ndaj agjencisë që drejton Diellën.

 

“E kuptoj skepticizmin,” tha ai. “Ka shumë tym. Por fakti që u zbulua, dhe nuk u fsheh nën tapet, tregon se ata po e pranojnë se korrupsioni është një problem dhe duhet të parandalohet në të ardhmen.”

 

Kështu thotë Rama se e sheh edhe ai.

 

“Vendi po përpiqet të luftojë korrupsionin, me të gjitha të metat, me të gjitha problemet, me të gjitha mangësitë, me të gjitha dëmet,” tha ai. “Pra kjo është mirë.”

XS
SM
MD
LG