Korporata Elektroenergjetike Shqiptare njoftoi se arriti të shesë 10 mijë e 800 megavat energji këtë të martë me çmimin e falur prej 16.57 euro për mega.
Në ankandin e shpallur një ditë më parë, KESH kishte nxjerrë për shitje rreth 57 mijë mega vat energji, e cila prodhohet nga hidrocentralet e tejmbushur të Kaskadës së Drinit.
Procesi i punimeve në Aeroportin Ndërkombëtar të Vlorës ishte në fokus të debatit në emisionin “Opinion”, ku këshilltarja e MABCO-s, Ornela Çuçi, reagoi ashpër ndaj vendimmarrjes gjyqësore që, sipas saj, ka bllokuar aksionerin kryesor të projektit.
Shqipëria, së bashku me Marokun dhe Greqinë, do t’i bashkohen Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit (ISF) në Rripin e Gazës, një mision shumëkombësh i krijuar për të mbikëqyrur vijat aktuale të armëpushimit dhe çështje të tjera kufitare midis Izraelit dhe Hamasit gjatë fazës së dytë të armëpushimit, njoftojnë mediat izraelite, përfshirë The Jerusalem Post.
Forca ka marrë mandatin për të mbikëqyrur paqen, pa pritur të hyjë në përballje të drejtpërdrejtë me Hamasin, ndërsa Indonezia pritet të nisë vendosjen e trupave të saj në prill, me rreth 1,000 ushtarë që synohet të arrijnë në rreth 8,000 deri në qershor sipas raporteve të Associated Press.
Për momentin nuk ka detaje të sakta se kur dhe me sa kontingjent do të kontribuojnë Shqipëria, Maroku dhe Greqia, por lajmi shënon një përfshirje të dukshme të vendeve jashtë Lindjes së Mesme në misionin e stabilizimit të situatës në Gaza, një hap që vjen në kuadër të përpjekjeve ndërkombëtare për të ruajtur armëpushimin dhe për të evituar përshkallëzime të reja të konfliktit.
Në një reportazh të detajuar të publikuar nga VoxEurop, gazetarët Francesca Barca dhe Federico Caruso përshkruajnë një Tiranë që po transformohet me ritme marramendëse: një qendër e mbushur me lëvizje, me arkitekturë nga epoka të ndryshme që bashkëjetojnë, por ku dominimin vizual e kanë rrokaqiejt e rinj – imponues, të guximshëm dhe të projektuar nga emra të njohur ndërkombëtarë të arkitekturës.
Në orët e pikut, shkruan VoxEurop, është e vështirë të perceptosh gjerësinë e bulevardeve për shkak të dendësisë së njerëzve, makinave, biçikletave dhe skuterëve. Në këtë mozaik urban dallohen projektet e “archistar”-ëve si Stefano Boeri, i njohur për “Pyllin Vertikal” në Milano, Marco Casamonti, studioja holandeze MVRDV dhe studioja belge 51N4E. Emra prestigjiozë që përfaqësojnë arkitekturë inovative dhe, sipas promovimit zyrtar, të ndërgjegjshme për mjedisin.
Sipas gazetarit Erblin Vukaj nga media e pavarur Citizens, këta emra përdoren nga Kryeministri Edi Rama për t’i dhënë legjitimitet valës së zhvillimeve të fundit. Reportazhi e vendos skenën në zonën e Bllokut, mes Rrugës “Brigada e VIII” dhe Rrugës “Vaso Pasha”, ku bashkëjetojnë vila të periudhës socialiste (1944–1991), ndërtesa të tranzicionit dhe struktura të reja si Blloku Cube i Boerit, selia e Credins Bank e projektuar nga Atelier 4, si dhe dy kulla të tjera në ndërtim nga studioja e Casamontit. Në mes të këtij peizazhi urban, një pankartë e madhe kundër politikave të ndërtimit varet nga një ndërtesë e vjetër, ndërsa një tjetër godinë pritet të shembet për t’i hapur rrugë një kulle të re. Mungesa e hapësirave të gjelbra dhe e pistave të biçikletave është e dukshme.
Por pas kësaj fasade arkitekturore, VoxEurop thekson një paradoks të thellë: sipas INSTAT, në vitin 2023, një në tre apartamente në Shqipëri ishte i pabanuar. Në vitin 2024, gazetarja Ola Xama raportoi mbi 85,000 shtëpi bosh në qarkun e Tiranës, prej të cilave 52,000 në kryeqytet. Me ritmet aktuale të rritjes së popullsisë, do të duheshin 45 vjet për t’i mbushur këto apartamente. Në censusin e vitit 2011, shifra ishte një në pesë (21.6%). Mes viteve 2011 dhe 2023, Shqipëria humbi afro 500,000 banorë.
Megjithatë, ndërtimi vazhdon. Në vitin 2015 u dhanë leje për ndërtesa banimi me sipërfaqe prej 50 km²; në vitin 2022 kjo shifër u rrit mbi 40 herë, në 2,071 km², dhe trendi ka vijuar. Logjikisht, rritja e ofertës me rënie të kërkesës do të duhej të ulte çmimet, por ka ndodhur e kundërta.
Sipas Bankës së Shqipërisë, në Tiranë çmimet e banesave u rritën me 5.1% në gjashtëmujorin e parë të 2025 dhe me 32.6% në bazë vjetore. Në vitin 2011, çmimi për metër katror në zonat qendrore varionte nga 700 deri në 2,500 euro; sot ai luhatet nga 2,500 në 4,500 euro për m². Një apartament me dy dhoma me qira nën 600 euro është pothuajse i pamundur për t’u gjetur.
VoxEurop e lidh këtë “boom” me politikat e nisura gjatë mandatit të Edi Ramës si kryebashkiak (2000–2011), të vazhduara nga pasardhësi i tij Erion Veliaj, aktualisht në burg me akuza për korrupsion dhe pastrim parash. Në vitin 2017 u miratua plani urban Tirana 2030, i projektuar nga Stefano Boeri Architetti, që synonte zhvillim vertikal për të liruar hapësira të gjelbra dhe për të përmirësuar trafikun përmes transportit publik dhe pistave të biçikletave. Realiteti, sipas reportazhit, është shumë larg vizatimeve.
Arkitektja dhe studiuesja Dorina Pllumbi thekson se plani “e ka hapur qytetin ndaj dendësimit ekstrem”. Nga një kufi prej shtatë deri nëntë kate, sot ndërtesa më e lartë është Downtown One me 40 kate, ndërsa projekte të miratuara kalojnë 70 kate. Ndërtesat historike, sipas saj, nuk janë mbrojtur. Vukaj e përkufizon këtë si një projekt egoje për të ndryshuar fytyrën e qytetit, duke e lidhur edhe me lehtësimin e pastrimit të parave.
Një raport i Friedrich Ebert Foundation, i titulluar “Pastrimi i parave në pasurive të patundshme; impakti në jetën social-ekonomike të Shqipërisë”, vlerëson se korrupsioni dhe evazioni fiskal gjeneruan 8.168 miliardë euro në periudhën 2015–2024, kryesisht në sektorin e ndërtimit. Raporti thekson se rritja e çmimeve, pavarësisht rritjes së ofertës, tregon deformim të marrëdhënies kërkesë–ofertë–çmim.
Reportazhi vendos një paralele historike me planin urban të vitit 1925, të hartuar nga arkitektë italianë si Armando Brasini dhe Gherardo Bosio gjatë periudhës fashiste. Sot, sipas Pllumbit, kemi një formë të re “kolonialiteti pushteti” dhe një “inferioritet të brendësuar” ndaj perëndimorëve. Një shembull është pavijoni shqiptar në Bienalen e Venecias 2025, i kuruar nga studiuesja zvicerane Anneke Abhelakh, pa kontribute nga arkitektë shqiptarë.
Aktivisti Armen Sula nga shoqata Tek Bunkeri shpreh frikën se hapësira e tyre kulturore mund të shembet për një ndërtesë më të lartë. Me ironi të hidhur, ai thotë se e vetmja shpresë është “që kryeministri të shkojë në burg për të paktën pesë vjet” që ndërtimi të ndalet.
Në fund, VoxEurop e lidh debatin urban me perspektivën e anëtarësimit në BE në vitin 2030. Antropologu Nebi Bardhoshi thekson se shqiptarët nuk janë naivë për dobësitë e BE-së, ndërsa Pllumbi paralajmëron se BE mund të jetë një mundësi demokratike, por edhe një tjetër formë imponimi pushteti. Çështje si drejtësia tranzitore dhe korrupsioni masiv mbeten pengesa.
Artikulli, pjesë e projektit PULSE, në bashkëpunim me Il Sole 24 Ore, Obc Transeuropa dhe El Confidencial, përfundon me një pyetje të heshtur: a po ndërtohet një qytet për qytetarët, apo një terren loje për arkitektë, investitorë dhe kapital të dyshimtë?
Një investigim tronditës i gazetës franceze Le Monde ekspozon një zhvendosje të rrezikshme në hartën globale të trafikut të drogës: Senegali po kthehet në një pikë kyçe të korridorit të ri të kokainës, të njohur si “Autostrada 10”, i përdorur nga rrjetet kriminale ballkanike për të transportuar sasi masive droge nga Amerika Latine drejt Evropës. Sipas reportazhit, porti i Dakarit dhe prania e koordinatorëve shqiptarë në terren dëshmojnë për një infiltrimi të thellë të mafias ballkanike në Afrikën Perëndimore.
Le Monde e vendos Senegalin në zemër të këtij sistemi kriminal. “Porti i Dakarit ka lidhje me vendet evropiane, përfshirë Spanjën, Belgjikën dhe Francën”, thekson investigimi. Pikërisht kjo lidhje e drejtpërdrejtë me Evropën e bën Senegalin një platformë ideale për trafikantët, që kërkojnë rrugë më pak të ekspozuara ndaj kontrolleve të ashpra që aplikohen për ngarkesat që vijnë drejtpërdrejt nga Amerika Latine.
Sipas hetimit, të paktën një e treta e kokainës së konsumuar në Evropë kalon sot tranzit përmes Afrikës Perëndimore, përgjatë paralelit të 10-të verior – rrugë që ka marrë emrin simbolik “Autostrada 10”. Logjika e trafikantëve është e qartë: një kontejner që mbërrin nga Senegali në portet evropiane është më pak i dyshimtë sesa një kontejner që vjen nga Brazili. Ky diferencim perceptimi shfrytëzohet për të maskuar dërgesa që përmbajnë tonelata kokainë.
Një pjesë kyçe e hetimit bazohet në zbërthimin e komunikimeve të koduara në aplikacionin Sky ECC. Policia franceze analizoi më shumë se 1 miliard mesazhe mes trafikantëve, duke nxjerrë në pah biseda që flasin qartë për lidhjet në Senegal. Një prej mesazheve është domethënës: “Vëlla, atje lart në Senegal, ne kemi lidhje të mira.” Sipas Le Monde, kjo fjali nuk është thjesht një shprehje e zakonshme, por një tregues i korrupsionit dhe i depërtimit të rrjeteve kriminale në strukturat lokale. Një burim i cituar në hetim pranon se këto organizata “arrijnë lehtësisht të marrin atë që duan nga disa prej autoriteteve tona”.
Investigimi përshkruan një mekanizëm të sofistikuar të ngritur nga mafia ballkanike në territorin senegalez. Shqiptarët e pranishëm atje, sipas gazetës, monitorojnë vazhdimisht zhvillimet politike dhe gjyqësore në vend, si dhe aktivitetin e oficerëve të policisë në patrullim. Kjo mbikëqyrje e vazhdueshme u jep trafikantëve avantazh strategjik: ata përshtaten me situatën, zgjedhin momentin e duhur dhe realizojnë trafikimin ose kontrabandën me rrezik minimal. Koordinatorët në terren janë të paktë, por jashtëzakonisht të informuar dhe thelbësorë për funksionimin e rrjetit.
Hetimi e çon fillin e historisë në qershor 2020, kur 1 ton kokainë e pastër u sekuestrua në portin e Antverpit, Belgjikë, e fshehur në një ngarkesë kakaoje. Droga kishte origjinë nga Sierra Leone, vend fqinj me Senegalin, dhe kishte ndjekur të njëjtën rrugë të Afrikës Perëndimore. Ky sekuestrim çoi hetuesit drejt Radosh Vicker, i identifikuar si kreu i klanit malazez “Cavac”, për të cilin ishte lëshuar një urdhër arresti ndërkombëtar. Mesazhet e deshifruara zbuluan një sistem të strukturuar: fshehje e drogës në kontejnerë me mallra të zakonshme si kakao, banane, ananas apo çimento, korrupsion në zinxhirin e furnizimit dhe koordinim nga Ballkani.
Sipas Le Monde, Afrika Perëndimore ofron kushte që e bëjnë këtë rrugë veçanërisht tërheqëse për organizatat kriminale: institucione të brishta, raste korrupsioni dhe kontrolle portuale të pamjaftueshme. Vetëm 2% e kontejnerëve inspektohen, ndërsa më shumë se 11 milionë kontejnerë kalojnë çdo vit tranzit nëpër portet e rajonit. Ky disproporcion mes volumit të tregtisë dhe kapaciteteve të kontrollit krijon një terren ideal për trafik masiv droge.
Ekspertët e cituar nga gazeta franceze paralajmërojnë se rruga afrikane mund të shndërrohet shumë shpejt në korridorin kryesor të kokainës drejt Evropës. Rritja e prodhimit në Amerikën Latine që nga vitet 2010 dhe shtimi i kontrolleve në rrugët tradicionale kanë detyruar organizatat kriminale të kërkojnë alternativa më pak të ekspozuara. Senegali, me portin e Dakarit të lidhur me qendrat kryesore evropiane dhe me praninë e dokumentuar të rrjeteve kriminale, shfaqet kështu si një nyje qendrore e një sistemi transnacional të orkestruar nga mafia ballkanike, në bashkëpunim me ’Ndrangheta-n italiane dhe PCC-në braziliane.
Investigimi i Le Monde nuk përshkruan thjesht një rrugë të re trafiku, por një arkitekturë të re të krimit të organizuar global, ku Afrika Perëndimore po shndërrohet në trampolinë për tonelata kokainë që përfundojnë në tregjet evropiane.
